سوره عبس

عبوس و ترشرو گشت.

چهره در هم کشید و روی برتافت...

چون آن مرد نابینا حضورش آمد.

از اینکه نابینایی به سراغ او آمده بود!

و تو چه می‌دانی ممکن است او مردی پارسا و پاکیزه صفات باشد.

تو چه می‌دانی شاید او پاکی و تقوا پیشه کند،

یا (به تعلیم رسول) به یاد خدا آید و ذکر حق او را سودمند افتد. (مراد عبد اللّه مکتوم است که چون حضور رسول برای تعلیم قرآن آمد جمعی از اکابر کفار قریش نزد حضرت بودند، حضرت از حرص بر ایمان و هدایت آنها به او توجه کامل نکرد و به صحبت مشغول بود و مرد متشخصی از امویان بر آن نابینا ترشرویی و اظهار انزجار نمود. بر نکوهش او و حرمت عبد اللّه این آیات نازل شد).

یا متذکّر گردد و این تذکّر به حال او مفید باشد!

اما آن که دارا (و مغرور دنیا) است.

امّا آن کس که توانگر است،

تو به او توجه کنی (و حریص بر ایمان او باشی).

تو به او روی می‌آوری،

در صورتی که اگر او به پارسایی نپردازد بر تو تکلیفی نیست.

در حالی که اگر او خود را پاک نسازد، چیزی بر تو نیست!

اما آن کس که (چون عبد اللّه مکتوم به شوق دل برای ذکر خدا) به سوی تو می‌شتابد.

امّا کسی که به سراغ تو می‌آید و کوشش می‌کند،

و او مرد خدا ترس و با تقوایی است.

و از خدا ترسان است،

تو از توجه به او خود داری می‌کنی!

تو از او غافل می‌شوی!

این روا نیست، که آیات حق برای پند و تذکر (همه خلق) است.

هرگز چنین نیست که آنها می‌پندارند؛ این (قرآن) تذکّر و یادآوری است،

تا هر که بخواهد پند گیرد.

و هر کس بخواهد از آن پند می‌گیرد!

آیات الهی در صحیفه‌هایی مکرّم (یعنی لوح محفوظ یا کتب آسمانی یا قلوب پاکان) نگاشته است.

در الواح پرارزشی ثبت است،

که آن صحیفه‌ها بسی بلند مرتبه و پاک و منزه (از خطا) است.

الواحی والاقدر و پاکیزه،

(سپرده) به دست سفیران حق (و فرشتگان وحی) است.

به دست سفیرانی است‌

که ملائکه مقرب عالی رتبه با حسن و کرامتند.

والا مقام و فرمانبردار و نیکوکار!

ای کشته باد انسان (بی ایمان) که تا این حد کفر و عناد می‌ورزد!

مرگ بر این انسان، چقدر کافر و ناسپاس است!

(نمی‌نگرد که) خدا و را از چه چیز خلق کرده است؟

(خداوند) او را از چه چیز آفریده است؟!

از آب نطفه (بی قدری بدین صورت زیبا) خلقتش فرمود

او را از نطفه ناچیزی آفرید، سپس اندازه‌گیری کرد و موزون ساخت،

سپس راه (خروج از نقص به کمال) را بر او سهل و آسان گردانید.

سپس راه را برای او آسان کرد،

آن گاه (به وقت معین) او را بمیراند و به خاک قبر سپرد.

بعد او را میراند و در قبر پنهان نمود،

و سپس هر وقت خواهد باز او را از قبر بر انگیزد.

سپس هرگاه بخواهد او را زنده می‌کند!

چنین نیست (که منکران معاد می‌پندارند) بشر کافر هنوز آنچه خدا امر کرده به جا نیاورده (تا سعادت ابد یابد).

چنین نیست که او می‌پندارد؛ او هنوز آنچه را (خدا) فرمان داده، اطاعت نکرده است!

آدمی باید به قوت و غذای خود به چشم خود بنگرد.

انسان باید به غذای خویش (و آفرینش آن) بنگرد!

که ما آب باران فرو ریختیم.

ما آب فراوان از آسمان فرو ریختیم،

آن گاه خاک زمین بشکافتیم.

سپس زمین را از هم شکافتیم،

و حبوبات برویانیدیم.

و در آن دانه‌های فراوانی رویاندیم،

و باغ انگور و نباتاتی که هر چه بدروند باز بروید.

و انگور و سبزی بسیار،

و درخت زیتون و نخل خرما.

و زیتون و نخل فراوان،

و باغهای پر از درختان کهن.

و باغهای پردرخت،

و انواع میوه‌ها و علفها و مرتعها.

و میوه و چراگاه،

تا شما آدمیان و حیوانات شما هم از آن بهره‌مند شوید.

تا وسیله‌ای برای بهره‌گیری شما و چهارپایانتان باشد!

(به یاد آرید) آن گاه که ندای مهیب قیامت (به گوش همه خلق) برسد.

هنگامی که آن صدای مهیب [= صیحه رستاخیز] بیاید، (کافران در اندوه عمیقی فرومی‌روند)!

آن روز که (از وحشت و هولناکی) هر کس از برادرش می‌گریزد.

در آن روز که انسان از برادر خود می‌گریزد،

و بلکه از مادر و پدرش.

و از مادر و پدرش،

و از زن و فرزندانش هم می‌گریزد.

و زن و فرزندانش؛

در آن روز هر کس چنان گرفتار شأن و کار خود است که به هیچ کس نتواند پرداخت.

در آن روز هر کدام از آنها وضعی دارد که او را کاملاً به خود مشغول می‌سازد!

آن روز طایفه‌ای (که اهل ایمانند) رخسارشان فروزان است.

چهره‌هائی در آن روز گشاده و نورانی است،

خندان و شادمانند.

خندان و مسرور است؛

و رخسار گروهی گرد آلود غم و اندوه است.

و صورتهایی در آن روز غبارآلود است،

و به رویشان خاک سیاه ذلّت و خجلت نشسته.

و دود تاریکی آنها را پوشانده است،

آنها همان کافران و بدکاران عالمند.

آنان همان کافران فاجرند!