بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمُدَّثِّرُ
◇
الا ای رسولی که خود را به لباس (حیرت و فکرت) در پیچیده‌ای.
ای جامه خواب به خود پیچیده (و در بستر آرمیده)!
قُمْ فَأَنذِرْ
◇
برخیز و به اندرز و پند، خلق را خدا ترس گردان.
برخیز و انذار کن (و عالمیان را بیم ده)،
وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ
◇
و خدایت را به بزرگی و کبریایی یاد کن.
و پروردگارت را بزرگ بشمار،
وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ
◇
و لباس (جان و تن) خود را از هر عیب و آلایش پاک و پاکیزه دار.
و لباست را پاک کن،
وَٱلرُّجْزَ فَٱهْجُرْ
◇
و از ناپاکی (بت و بت‌پرستان) به کلی دوری گزین.
و از پلیدی دوری کن،
وَلَا تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ
◇
و بر هر که احسان کنی ابدا منّت مگذار و عوض افزون مخواه.
و منّت مگذار و فزونی مطلب،
وَلِرَبِّكَ فَٱصْبِرْ
◇
و برای خدایت صبر و شکیبایی پیش‌گیر.
و بخاطر پروردگارت شکیبایی کن!
فَإِذَا نُقِرَ فِى ٱلنَّاقُورِ
◇
تا آن‌گاه که (هنگامه قیامت برپا شود و) در صور (اسرافیل) بدمند.
هنگامی که در «صور» دمیده شود،
فَذَٰلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ
◇
آن روز بسیار روز سختی است.
آن روز، روز سختی است،
عَلَى ٱلْكَٰفِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ
◇
کافران را هیچ گونه در آن راحتی و آسایش نیست.
و برای کافران آسان نیست!
ذَرْنِى وَمَنْ خَلَقْتُ وَحِيدًا
◇
به من واگذار کار انتقام آن کس را که من او را تنها آفریدم.
مرا با کسی که او را خود به تنهایی آفریده‌ام واگذار!
وَجَعَلْتُ لَهُۥ مَالًا مَّمْدُودًا
◇
و به او مال و ثروت فراوان بذل کردم.
همان کسی که برای او مال گسترده‌ای قرار دادم،
وَبَنِينَ شُهُودًا
◇
و پسران بسیار حاضر به خدمت نصیب گردانیدم.
و فرزندانی که همواره نزد او (و در خدمت او) هستند،
وَمَهَّدتُّ لَهُۥ تَمْهِيدًا
◇
و اقتدار و مکنت و عزّت دادم.
و وسایل زندگی را از هر نظر برای وی فراهم ساختم!
ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ
◇
و (با کفران این نعمتها) باز هم از من طمع افزونی آن دارد.
باز هم طمع دارد که بر او بیفزایم!
كَلَّآ إِنَّهُۥ كَانَ لِـَٔايَٰتِنَا عَنِيدًا
◇
هرگز (بر نعمتش نیفزایم) که او با آیات ما دشمنی و عناد ورزید.
هرگز چنین نخواهد شد؛ چرا که او نسبت به آیات ما دشمنی می‌ورزد!
سَأُرْهِقُهُۥ صَعُودًا
◇
به زودی او را به سختی و دشواری (آتش دوزخ) درافکنم.
و بزودی او را مجبور می‌کنم که از قلّه زندگی بالا رود (سپس او را به زیر می‌افکنم)!
إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ
◇
اوست که فکر و اندیشه بدی کرد (که رسول خدا را به سحر و ساحری نسبت داد).
او (برای مبارزه با قرآن) اندیشه کرد و مطلب را آماده ساخت!
فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ
◇
و خدایش بکشد که چقدر اندیشه غلطی کرد.
مرگ بر او باد! چگونه (برای مبارزه با حق) مطلب را آماده کرد!
ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ
◇
باز هم خدایش بکشد که چه فکر خطایی نمود.
باز هم مرگ بر او، چگونه مطلب (و نقشه شیطانی خود را) آماده نمود!
ثُمَّ نَظَرَ
◇
پس باز اندیشه کرد.
سپس نگاهی افکند،
ثُمَّ عَبَسَ وَبَسَرَ
◇
و (به اظهار تنفّر از اسلام) رو ترش کرد و چهره در هم کشید.
بعد چهره درهم کشید و عجولانه دست به کار شد؛
ثُمَّ أَدْبَرَ وَٱسْتَكْبَرَ
◇
آن‌گاه روی گردانید و تکبر و نخوت آغاز کرد.
سپس پشت (به حقّ) کرد و تکبّر ورزید،
فَقَالَ إِنْ هَٰذَآ إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ
◇
و گفت: این (قرآن) به جز سحر و بیان سحرانگیزی که (از ساحران گذشته) نقل می‌شود هیچ نیست.
و سرانجام گفت: «این (قرآن) چیزی جز افسون و سحری همچون سحرهای پیشینیان نیست!
إِنْ هَٰذَآ إِلَّا قَوْلُ ٱلْبَشَرِ
◇
این آیات گفتار بشری بیش نیست.
این فقط سخن انسان است (نه گفتار خدا)!»
سَأُصْلِيهِ سَقَرَ
◇
من این (منکر و مکذّب قرآن) را به آتش دوزخ درافکنم.
(امّا) بزودی او را وارد سَقَر [= دوزخ] می‌کنم!
وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا سَقَرُ
◇
و تو چگونه توانی یافت که سختی عذاب دوزخ تا چه حد است؟
و تو نمی‌دانی «سقر» چیست!
لَا تُبْقِى وَلَا تَذَرُ
◇
شراره آن دوزخ از دوزخیان هیچ باقی نگذارد و همه را بسوزاند و محو گرداند.
(آتشی است که) نه چیزی را باقی می‌گذارد و نه چیزی را رها می‌سازد!
لَوَّاحَةٌ لِّلْبَشَرِ
◇
آن آتش بر آدمیان رو نماید (و خرمن گنهکاران را به باد دهد).
پوست تن را بکلّی دگرگون می‌کند!
عَلَيْهَا تِسْعَةَ عَشَرَ
◇
بر آن آتش نوزده تن (فرشته عذاب) موکّلند.
نوزده نفر (از فرشتگان عذاب) بر آن گمارده شده‌اند!
وَمَا جَعَلْنَآ أَصْحَٰبَ ٱلنَّارِ إِلَّا مَلَٰٓئِكَةً وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لِيَسْتَيْقِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ وَيَزْدَادَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِيمَٰنًا وَلَا يَرْتَابَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْمُؤْمِنُونَ وَلِيَقُولَ ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَٱلْكَٰفِرُونَ مَاذَآ أَرَادَ ٱللَّهُ بِهَٰذَا مَثَلًا كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِى مَن يَشَآءُ وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ وَمَا هِىَ إِلَّا ذِكْرَىٰ لِلْبَشَرِ
◇
و ما خازنان دوزخ را غیر فرشتگان (عذاب) قرار ندادیم و عدد آنها را جز برای فتنه و محنت کفّار (نوزده) نگردانیدیم تا آنکه اهل کتاب هم یقین کنند (که ذکر این عدد مطابق تورات و انجیل است با آنکه صاحب قرآن به کتب آسمانی عالم نبوده و البته کلامش به وحی خداست و ایمان آرند) و آن بر یقین مؤمنان هم بیفزاید و دیگر در دل اهل کتاب و مؤمنان به اسلام هیچ شک و ریبی نماند و تا آنان که در دلهاشان مرض (شک و جهالت) است و کافران نیز (به طعنه) گویند که خدا از این مثل (که عدد فرشتگان عذاب را نوزده شمرده است نه بیش و کم) چه منظور داشت؟ بلی این چنین (قرار داد تا) هر که را خواهد به ضلالت بگذارد و هر که را خواهد هدایت نماید و هیچ کس از (عده بی‌حد) لشکرهای پروردگارت غیر او آگاه نیست و این (آیات ذکر دوزخ) جز برای پند و موعظه بشر نخواهد بود.
مأموران دوزخ را فقط فرشتگان (عذاب) قرار دادیم، و تعداد آنها را جز برای آزمایش کافران معیّن نکردیم تا اهل کتاب [= یهود و نصاری] یقین پیدا کنند و بر ایمان مؤمنان بیفزاید، و اهل کتاب و مؤمنان (در حقّانیّت این کتاب آسمانی) تردید به خود راه ندهند، و بیماردلان و کافران بگویند: «خدا از این توصیف چه منظوری دارد؟!» (آری) این گونه خداوند هر کس را بخواهد گمراه می‌سازد و هر کس را بخواهد هدایت می‌کند! و لشکریان پروردگارت را جز او کسی نمی‌داند، و این جز هشدار و تذکّری برای انسانها نیست!
كَلَّا وَٱلْقَمَرِ
◇
چنین (که کافران گویند) نیست، قسم به ماه تابان.
اینچنین نیست که آنها تصوّر می‌کنند سوگند به ماه،
وَٱلَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ
◇
و قسم به شب تار چون باز گردد.
و به شب، هنگامی که (دامن برچیند و) پشت کند،
وَٱلصُّبْحِ إِذَآ أَسْفَرَ
◇
و قسم به صبح چون جهان را روشن سازد.
و به صبح هنگامی که چهره بگشاید،
إِنَّهَا لَإِحْدَى ٱلْكُبَرِ
◇
که این (آیات قرآن) یکی از بزرگترین آیات خداست.
که آن (حوادث هولناک قیامت) از مسائل مهم است!
نَذِيرًا لِّلْبَشَرِ
◇
در آن پند و اندرز آدمیان است.
هشدار و انذاری است برای همه انسانها،
لِمَن شَآءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ
◇
برای هر یک از شما آدمیان که بخواهد (در مقام ایمان و طاعت و سعادت) پیش افتد یا باز ماند.
برای کسانی از شما که می‌خواهند پیش افتند یا عقب بمانند [= بسوی هدایت و نیکی پیش روند یا نروند]!
كُلُّ نَفْسٍۭ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ
◇
هر نفسی در گرو عملی است که انجام داده است.
(آری) هر کس در گرو اعمال خویش است،
إِلَّآ أَصْحَٰبَ ٱلْيَمِينِ
◇
مگر اهل یمین.
مگر «اصحاب یمین» (که نامه اعمالشان را به نشانه ایمان و تقوایشان به دست راستشان می‌دهند)!
فِى جَنَّٰتٍ يَتَسَآءَلُونَ
◇
آنان در باغهای بهشت (متنعّمند و) سؤال می‌کنند.
آنها در باغهای بهشتند، و سؤال می‌کنند...
عَنِ ٱلْمُجْرِمِينَ
◇
از احوال دوزخیان گنهکار.
از مجرمان:
مَا سَلَكَكُمْ فِى سَقَرَ
◇
که شما را چه عمل به عذاب دوزخ در افکند؟
چه چیز شما را به دوزخ وارد ساخت؟!»
قَالُوا۟ لَمْ نَكُ مِنَ ٱلْمُصَلِّينَ
◇
آنان جواب دهند که ما از نمازگزاران نبودیم.
می‌گویند: «ما از نمازگزاران نبودیم،
وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ ٱلْمِسْكِينَ
◇
و مسکینی را طعام نمی‌دادیم.
و اطعام مستمند نمی‌کردیم،
وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ ٱلْخَآئِضِينَ
◇
و ما با اهل باطل به بطالت می‌پرداختیم.
و پیوسته با اهل باطل همنشین و همصدا بودیم،
وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ ٱلدِّينِ
◇
و ما روز جزا را تکذیب می‌کردیم.
و همواره روز جزا را انکار می‌کردیم،
حَتَّىٰٓ أَتَىٰنَا ٱلْيَقِينُ
◇
تا آنکه یقین (که ساعت مرگ است) بر ما فرا رسید.
تا زمانی که مرگ ما فرا رسید!»
فَمَا تَنفَعُهُمْ شَفَٰعَةُ ٱلشَّٰفِعِينَ
◇
پس شفاعت شفیعان در حق آنان هیچ سودی نبخشد.
از این رو شفاعت شفاعت‌کنندگان به حال آنها سودی نمی‌بخشد.
فَمَا لَهُمْ عَنِ ٱلتَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ
◇
اینک چرا از یاد آن روز سخت خود (و از ذکر و اندرز قرآن) اعراض می‌کنند؟
چرا آنها از تذکّر روی گردانند؟!
كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُّسْتَنفِرَةٌ
◇
گویی گورخران گریزانی هستند.
گویی گورخرانی رمیده‌اند،
فَرَّتْ مِن قَسْوَرَةٍۭ
◇
که از شیر درنده می‌گریزند.
که از (مقابل) شیری فرار کرده‌اند!
بَلْ يُرِيدُ كُلُّ ٱمْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن يُؤْتَىٰ صُحُفًا مُّنَشَّرَةً
◇
بلکه هر یک از آنها می‌خواهند که برایشان هم (مانند پیمبران) صحیفه وحی آسمانی باز آید (تا ایمان آرند).
بلکه هر کدام از آنها انتظار دارد نامه جداگانه‌ای (از سوی خدا) برای او فرستاده شود!
كَلَّا بَل لَّا يَخَافُونَ ٱلْـَٔاخِرَةَ
◇
هرگز (چنین نیست که پنداشتند) بلکه از (عذاب) آخرت نمی‌ترسند.
چنین نیست که آنان می‌گویند، بلکه آنها از آخرت نمی‌ترسند!
كَلَّآ إِنَّهُۥ تَذْكِرَةٌ
◇
چنین نیست (که آنها پنداشتند) قرآن محققا همه پند و یادآوری است.
چنین نیست که آنها می‌گویند، آن (قرآن) یک تذکّر و یادآوری است!
فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ
◇
تا هر که خواهد متذکر آن شود.
هر کس بخواهد از آن پند می‌گیرد؛
وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ هُوَ أَهْلُ ٱلتَّقْوَىٰ وَأَهْلُ ٱلْمَغْفِرَةِ
◇
و نخواهند متذکر شوند جز آنکه خدا بخواهد (یعنی بدون مشیّت و لطف الهی کسی بهشتی و سعادتمند نخواهد شد. از او رواست تقوا و ترس و بیم و شوق و امیدواری که) او اهل تقوا و اهل آمرزش و مغفرت است.
و هیچ کس پند نمی‌گیرد مگر اینکه خدا بخواهد؛ او اهل تقوا و اهل آمرزش است!
