سوره قلم

ن (قسم به نون که شاید نام نور و ناصر حق یا لوح نور خداست) و قسم به قلم (علم فعلی ازلی) و آنچه (تا ابد در لوح محفوظ عالم) خواهند نگاشت.

ن، سوگند به قلم و آنچه مینویسند،

که تو به لطف و رحمت پروردگارت هرگز دیوانه نیستی.

که به نعمت پروردگارت تو مجنون نیستی،

و البته تو را پاداشی نامحدود است.

و برای تو پاداشی عظیم و همیشگی است!

و در حقیقت تو به نیکو خلقی عظیم آراسته‌ای.

و تو اخلاق عظیم و برجسته‌ای داری!

و به زودی تو و مخالفانت مشاهده می‌کنید.

و بزودی تو می‌بینی و آنان نیز می‌بینند،

که از شما کدام یک (به اوهام و خیالات باطل) مفتون و دیوانه‌اند.

که کدام یک از شما مجنونند!

البته خدایت داناتر است که از راه خدا گمراه کیست و بهتر می‌داند که هدایت یافتگان عالم کیانند.

پروردگارت بهتر از هر کس می‌داند چه کسی از راه او گمراه شده، و هدایت‌یافتگان را نیز بهتر می‌شناسد!

پس هرگز از مردم کافری که آیات خدا را تکذیب می‌کنند پیروی مکن.

حال که چنین است از تکذیب‌کنندگان اطاعت مکن!

کافران بسیار مایلند که تو با آنها مداهنه و مداراکنی (و متعرض بتهاشان نشوی) تا آنها هم (به نفاق) با تو مداهنه و مدارا کنند.

آنها دوست دارند نرمش نشان دهی تا آنها (هم) نرمش نشان دهند (نرمشی توأم با انحراف از مسیر حق)!

و تو هرگز اطاعت مکن احدی از منافقان دون را که دایم (به دروغ) سوگند می‌خورند.

و از کسی که بسیار سوگند یاد می‌کند و پست است اطاعت مکن،

و آن کس که دایم عیبجویی و سخن‌چینی می‌کند.

کسی که بسیار عیبجوست و به سخن چینی آمد و شد می‌کند،

و خلق را هر چه بتواند از خیر باز می‌دارد و به ظلم و بدکاری می‌کوشد.

و بسیار مانع کار خیر، و متجاوز و گناهکار است؛

با این همه عیب، باز متکبر است و خشن با آنکه حرامزاده و بی‌اصل و نسب است.

علاوه بر اینها کینه توز و پرخور و خشن و بدنام است!

(پیرو چنین کسی) برای این که مال و فرزندان بسیار دارد (نباید شد).

مبادا بخاطر اینکه صاحب مال و فرزندان فراوان است (از او پیروی کنی)!

در صورتی که چون آیات ما را بر او تلاوت کنند گوید: این سخنان افسانه پیشینیان است.

هنگامی که آیات ما بر او خوانده می‌شود می‌گوید: «اینها افسانه‌های خرافی پیشینیان است!»

به زودی بر خرطوم و بینی‌اش داغ (شمشیر) نهیم. (این آیات در حقّ ولید مغیره عمّ ابو جهل که روز بدر بر حسب وعده حق به شمشیر علی علیه السلام بینی‌اش بشکافت نازل آمد ولی بر هر که مانند اوست تا ابد شامل است).

(ولی) ما بزودی بر بینی او علامت و داغ ننگ می‌نهیم!

ما کافران را (به قحط و سختی) آزمودیم چنانکه اهل آن بستان را آزمودیم، که قسم خوردند که صبحگاه میوه‌اش را بچینند (تا فقیران آگاه نشوند).

ما آنها را آزمودیم، همان گونه که «صاحبان باغ» را آزمایش کردیم، هنگامی که سوگند یاد کردند که میوه‌های باغ را صبحگاهان (دور از چشم مستمندان) بچینند.

و هیچ استثناء نکردند (ان شاء اللَه نگفتند و به خواست خدا معتقد نبودند).

و هیچ از آن استثنا نکنند؛

بدین سبب همان شب هنوز به خواب بودند که از جانب خدا آتش عذابی نازل شد.

امّا عذابی فراگیر (شب هنگام) بر (تمام) باغ آنها فرود آمد در حالی که همه در خواب بودند،

و بامدادان درختهای آن بستان چون خاکستری سیاه گردید.

و آن باغ سرسبز همچون شب سیاه و ظلمانی شد!

صبحگاه یکدیگر را صدا کردند.

صبحگاهان یکدیگر را صدا زدند،

که برخیزید اگر میوه بستان را خواهید چید به بستانتان روید.

که بسوی کشتزار و باغ خود حرکت کنید اگر قصد چیدن میوه‌ها را دارید!

آنها سوی بستان روان شده و آهسته سخن می‌گفتند.

آنها حرکت کردند در حالی که آهسته با هم می‌گفتند:»

که امروز مواظب باشید فقیری در این باغ بر شما وارد نشود.

«مواظب باشید امروز حتی یک فقیر وارد بر شما نشود!»

و صبحدم با شوق و عزم و توانایی (بر منع فقیران) به باغ رفتند.

(آری) آنها صبحگاهان تصمیم داشتند که با قدرت از مستمندان جلوگیری کنند.

چون باغ را به آن حال دیدند با خود گفتند: (باغ ما نه اینست) ما یقین راه را گم کرده‌ایم؟

هنگامی که (وارد باغ شدند و) آن را دیدند گفتند: «حقّاً» ما گمراهیم!

یا بلکه (باغ همان است و) ما (به قهر خدا از میوه‌اش) محروم شده‌ایم؟

(آری، همه چیز از دست ما رفته) بلکه ما محرومیم!»

یک نفر بهترین اولاد و عادلترین‌شان به آنها گفت: من به شما نگفتم چرا (شکر نعمت و) تسبیح و ستایش خدا را بجا نیاورید؟

یکی از آنها که از همه عاقلتر بود گفت: «آیا به شما نگفتم چرا تسبیح خدا نمی‌گویید؟!

آنان همه گفتند: خدای ما (از ظلم) منزّه است، آری ما خود (در حق خویش) ستم کردیم.

گفتند: «منزّه است پروردگار ما، مسلّماً ما ظالم بودیم!»

و رو به یکدیگر کرده به ملامت و نکوهش هم پرداختند.

سپس رو به یکدیگر کرده به ملامت هم پرداختند،

گفتند: ای وای بر ما که سخت سرکش بودیم.

(و فریادشان بلند شد) گفتند: «وای بر ما که طغیانگر بودیم!

اینک امیدواریم که پروردگار ما به جای آن، بستان بهتری به ما عطا کند، که (از این پس) ما همیشه به خدای خود مشتاقیم.

امیدواریم پروردگارمان (ما را ببخشد و) بهتر از آن به جای آن به ما بدهد، چرا که ما به او علاقه‌مندیم!»

این گونه است عذاب (دنیا) و البته عذاب آخرت بسیار سخت‌تر است اگر مردم بدانند.

این گونه است عذاب (خداوند در دنیا)، و عذاب آخرت از آن هم بزرگتر است اگر می‌دانستند!

(در آخرت) برای متقیان نزد پروردگارشان باغهای بهشت پرنعمت خواهد بود.

مسلّماً برای پرهیزگاران نزد پروردگارشان باغهای پر نعمت بهشت است!

آیا هرگز اهل اسلام را با کافران بدکار یکسان قرار می‌دهیم؟

آیا مؤمنان را همچون مجرمان قرار می‌دهیم؟!

شما را چیست؟ چگونه شما (این چنین) حکم (ظالمانه) می‌کنید؟

شما را چه می‌شود؟! چگونه داوری می‌کنید؟!

آیا شما را کتابی است (آسمانی) که در آن این حکم می‌خوانید؟

آیا کتابی دارید که از آن درس می‌خوانید...

که هر آنچه به هوای نفس بخواهید شما را فراهم است؟

که آنچه را شما انتخاب می‌کنید از آن شماست؟!

یا شما را بر ما (به عدم عقاب) عهد و سوگند دائمی تا روز قیامت است که هر چه حکم فرمایید به یقین بر شما فراهم است؟

یا اینکه عهد و پیمان مؤکّد و مستمرّی تا روز قیامت بر ما دارید که هر چه را حکم کنید برای شما باشد؟!

از آنان بپرس تا کدام ضامن این پیمانند؟

از آنها بپرس کدام یک از آنان چنین چیزی را تضمین می‌کند؟!

یا آنها گواهانی (بر دعوی خود) دارند؟ اگر راست می‌گویند آن گواهان را حاضر کنند.

یا اینکه معبودانی دارند که آنها را شریک خدا قرار داده‌اند (و برای آنان شفاعت می‌کنند)؟! اگر راست می‌گویند معبودان خود را بیاورند!

در آن روز بسیار سخت به سجده خدا خوانده شوند و نتوانند.

(به خاطر بیاورید) روزی را که ساق پاها (از وحشت) برهنه می‌گردد و دعوت به سجود می‌شوند، امّا نمی‌توانند (سجود کنند).

چشمانشان ذلیل و ترسان، ذلّت و حسرت آنها را فرا گرفته و از این پیش (در دنیا) با تن سالم به سجده خدا آنها را می‌خواندند (ولی اجابت نکردند).

این در حالی است که چشمهایشان (از شدّت شرمساری) به زیر افتاده، و ذلّت و خواری وجودشان را فراگرفته؛ آنها پیش از این دعوت به سجود می‌شدند در حالی که سالم بودند (ولی امروز دیگر توانایی آن را ندارند)!

(ای رسول، تو کیفر) مکذّبان و منکران قرآن را به من واگذار که ما آنها را از آنجا که نفهمند (و گمان نعمت کنند) به عذاب سخت در افکنیم.

اکنون مرا با آنها که این سخن را تکذیب می‌کنند واگذار! ما آنان را از آنجا که نمی‌دانند به تدریج به سوی عذاب پیش می‌بریم.

و آنها را مهلت دهم که البته کید من قوی و بسیار سخت است.

و به آنها مهلت (بازگشت) می‌دهم؛ چرا که نقشه‌های من محکم و دقیق است!

آیا تو از کافران امت مزد رسالت خواهی که بار غرامتش بر آنها گران است؟

یا اینکه تو از آنها مُزدی می‌طلبی که پرداختش برای آنها سنگین است؟!

یا آنکه از عالم غیب آگاهند تا از آنجا چیزی بر نویسند؟

یا اسرار غیب نزد آنهاست و آن را می‌نویسند (و به یکدیگر می‌دهند)؟!

باز تو برای حکم خدای خود صبر کن و مانند صاحب ماهی (یونس که از خشم در عذاب امت تعجیل کرد) مباش که (عاقبت پشیمان شد و در ظلمت زندان شکم ماهی افتاد و) به حال غم و اندوه (خدا را بر نجات خود) خواند.

اکنون که چنین است صبر کن و منتظر فرمان پروردگارت باش، و مانند صاحب ماهی [= یونس‌] مباش (که در تقاضای مجازات قومش عجله کرد و گرفتار مجازات ترک اولی شد) در آن زمان که با نهایت اندوه خدا را خواند.

که اگر لطف و رحمت پروردگارش در نیافتی با نکوهش به صحرای بی‌آب و گیاه در افتادی (و هلاک شدی).

و اگر رحمت خدا به یاریش نیامده بود، (از شکم ماهی) بیرون افکنده می‌شد در حالی که نکوهیده بود!

باز (چون به درگاه حق نالید) خدایش برگزید و از صالحانش گردانید.

ولی پروردگارش او را برگزید و از صالحان قرار داد!

البته نزدیک است که کافران به چشمان (بد) خود (چشم زخمت زنند و) از پایت در آورند، آن گاه که آیات قرآن بشنوند و (چون در فصاحتش حیرت کنند از شدت حسد) گویند که این شخص عجب دیوانه است.

نزدیک است کافران هنگامی که آیات قرآن را می‌شنوند با چشم‌زخم خود تو را از بین ببرند، و می‌گویند: «او دیوانه است!»

در حالی که این کتاب الهی جز ذکر و پند و حکمت برای عالمیان هیچ نیست.

در حالی که این (قرآن) جز مایه بیداری برای جهانیان نیست!