سوره نجم

قسم به ستاره چون فرود آید.

سوگند به ستاره هنگامی که افول می‌کند،

که صاحب شما (محمّد مصطفی ص) هیچ گاه در ضلالت و گمراهی نبوده است.

که هرگز دوست شما [= محمّد «ص»] منحرف نشده و مقصد را گم نکرده است،

و هرگز به هوای نفس سخن نمی‌گوید.

و هرگز از روی هوای نفس سخن نمی‌گوید!

سخن او هیچ غیر وحی خدا نیست.

آنچه می‌گوید چیزی جز وحی که بر او نازل شده نیست!

او را (جبرئیل) همان (فرشته) بسیار توانا (به وحی خدا) علم آموخته است.

آن کس که قدرت عظیمی دارد [= جبرئیل امین‌] او را تعلیم داده است؛

همان ملک مقتدری که به خلقت کامل (و صورت ملکوتی بر رسول) جلوه کرد.

همان کس که توانایی فوق العاده دارد؛ او سلطه یافت...

و آن رسول در افق اعلا (ی کمال و مشرق انسانیت) بود.

در حالی که در اُفق اعلی قرار داشت!

آن گاه نزدیک آمد و بر او (به وحی حق) نازل گردید.

سپس نزدیکتر و نزدیکتر شد...

(بدان نزدیکی که) با او به قدر دو کمان یا نزدیکتر از آن شد.

تا آنکه فاصله او (با پیامبر) به اندازه فاصله دو کمان یا کمتر بود؛

پس (خدا) به بنده خود وحی فرمود آنچه که هیچ کس درک آن نتواند کرد.

در اینجا خداوند آنچه را وحی کردنی بود به بنده‌اش وحی نمود.

آنچه (در غیب عالم) دید دلش هم به حقیقت یافت و کذب و خیال نپنداشت.

قلب (پاک او) در آنچه دید هرگز دروغ نگفت.

آیا (شما کافران) با رسول بر آنچه (در شب معراج) به چشم مشاهده کرد ستیزه می‌کنید؟

آیا با او درباره آنچه (با چشم خود) دیده مجادله می‌کنید؟!

و یکبار دیگر هم او را (یعنی جبرئیل را) رسول مشاهده کرد.

و بار دیگر نیز او را مشاهده کرد،

در نزد (مقام) سدرة المنتهی (که آن درختی است در سمت راست عرش که منتهای سیر عقلی فرشتگان و ارواح مؤمنان تا آنجاست و بر مقام بالاتر آگاه نیستند).

نزد «سدرة المنتهی»،

بهشتی که مسکن متقیان است در همان جایگاه سدره است.

که «جنت المأوی» در آنجاست!

چون سدره را می‌پوشاند (از نور عظمت حق) آنچه که احدی از آن آگه نیست.

در آن هنگام که چیزی [= نور خیره‌کننده‌ای‌] سدرة المنتهی را پوشانده بود،

چشم (محمّد ص از حقایق آن عالم) آنچه را باید بنگرد بی هیچ کم و بیش مشاهده کرد.

چشم او هرگز منحرف نشد و طغیان نکرد (آنچه دید واقعیّت بود)!

آنجا از بزرگتر آیات حیرت‌انگیز پروردگارش را به حقیقت دید.

او پاره‌ای از آیات و نشانه‌های بزرگ پروردگارش را دید!

آیا دو بت بزرگ لات و عزّای خود را دیدید (که بی اثر است).

به من خبر دهید آیا بتهای «لات» و «عزّی»...

و منات سومین بت دیگرتان را دانستید (که جمادی بی‌نفع و ضرر است).

و «منات» که سوّمین آنهاست (دختران خدا هستند)؟!

آیا شما را فرزند پسر و خدا را دختر است؟

آیا سهم شما پسر است و سهم او دختر؟! (در حالی که بزعم شما دختران کم ارزش‌ترند!)

اگر چنین بودی باز هم تقسیمی ناروا و نادرست بودی.

در این صورت این تقسیمی ناعادلانه است!

این بتها جز نامهایی که شما و پدرانتان بر آنها نهاده‌اید چیز دیگری نیست و خدا هیچ دلیلی بر (معبودیت) آنها نازل نفرموده؛ مشرکان چیزی غیر گمان باطل و هوای نفس فاسد خود را پیروی نمی‌کنند با آنکه از جانب خدایشان هدایت بر آنها آمد.

اینها فقط نامهایی است که شما و پدرانتان بر آنها گذاشته‌اید (نامهایی بی‌محتوا و اسمهایی بی مسمّا)، و هرگز خداوند دلیل و حجتی بر آن نازل نکرده؛ آنان فقط از گمانهای بی‌اساس و هوای نفس پیروی می‌کنند در حالی که هدایت از سوی پروردگارشان برای آنها آمده است!

آیا برای آدمی هر چه آرزو کند حاصل می‌شود؟

یا آنچه انسان تمنّا دارد به آن می‌رسد؟!

در صورتی که (انسان مالک هیچ نیست و) دنیا و آخرت همه ملک خداست.

در حالی که آخرت و دنیا از آن خداست!

و بسیار ملک در آسمانها هست که شفاعتشان سودمند نیست جز به امر خدا و بر آن کس که خدا بخواهد و از او خشنود باشد.

و چه بسیار فرشتگان آسمانها که شفاعت آنها سودی نمی‌بخشد مگر پس از آنکه خدا برای هر کس بخواهد و راضی باشد اجازه (شفاعت) دهد!

آنان که به آخرت ایمان ندارند فرشتگان را نام دختران خدا نهادند.

کسانی که به آخرت ایمان ندارند، فرشتگان را دختر (خدا) نامگذاری می‌کنند!

و حال آنکه هیچ علم به آن ندارند و جز در پی گمان و پندار نمی‌روند و ظنّ و گمان هم در فهم حق و حقیقت هیچ سودی ندارد.

آنها هرگز به این سخن دانشی ندارند، تنها از گمان بی‌پایه پیروی می‌کنند با اینکه «گمان» هرگز انسان را از حقّ بی‌نیاز نمی‌کند!

پس از هر کسی که از یاد ما (و قرآن ما) رو گردانید و جز زندگانی دنیای فانی را نخواست به کلی اعراض کن.

حال که چنین است از کسی که از یاد ما روی می‌گرداند و جز زندگی مادی دنیا را نمی‌طلبد، اعراض کن!

منتهای علم و فهم این مردم تا همین حد است، خدا به حال آن که از راه حق گمراه شد و آن که هدایت یافت کاملا آگاه است.

این آخرین حدّ آگاهی آنهاست؛ پروردگار تو کسانی را که از راه او گمراه شده‌اند بهتر می‌شناسد، و (همچنین) هدایت‌یافتگان را از همه بهتر می‌شناسد!

و آنچه در آسمانها و زمین است همه ملک خداست (و حکم اعمال خلق با اوست) تا بدکاران را به کیفر رساند و نیکوکاران را پاداش نیکوتر عطا کند.

و برای خداست آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است تا بدکاران را به کیفر کارهای بدشان برساند و نیکوکاران را در برابر اعمال نیکشان پاداش دهد!

آنان که از گناهان بزرگ و اعمال زشت دوری کنند مگر آنکه کمی (یعنی گناه صغیره‌ای یا تخیّل و وسوسه‌ای به غلبه طبیعت و عادت) از آنها سر زند، که مغفرت پروردگارت بسیار وسیع است، او به حال شما آگاه‌تر است آن گاه که شما را از خاک زمین آفرید و هنگامی که در رحم مادرها جنین بودید، پس خودستایی مکنید، او به حال هر که متّقی (و در خور ستایش) است از شما داناتر است.

همانها که از گناهان بزرگ و اعمال زشت دوری می‌کنند، جز گناهان صغیره (که گاه آلوده آن می‌شوند)؛ آمرزش پروردگار تو گسترده است؛ او نسبت به شما از همه آگاهتر است از آن هنگام که شما را از زمین آفرید و در آن موقع که بصورت جنینهایی در شکم مادرانتان بودید؛ پس خودستایی نکنید، او پرهیزگاران را بهتر می‌شناسد!

(ای رسول) دیدی آن کس را که روی (از جنگ احد) بگردانید؟

آیا دیدی آن کس را که (از اسلام -یا انفاق-) روی گردان شد؟!

و اندک صدقه‌ای داد سپس به کلّی قطع احسان کرد؟ (مفسّرین گفتند: آیات مربوط به عثمان است که شتری با بار به عبد اللّه سعد داد که در محشر بار گناه عثمان را به دوش گیرد).

و کمی عطا کرد، و از بیشتر امساک نمود!

آیا علم غیب نزد اوست و او (به احوال آن جهان) بیناست (که می‌داند رفیقش می‌تواند بار گناه او را به دوش گیرد).

آیا نزد او علم غیب است و می‌بیند (که دیگران می‌توانند گناهان او را بر دوش گیرند)؟!

یا که آگه نشد به آنچه (راجع به مجازات) در تورات موسی عمران است؟

یا از آنچه در کتب موسی نازل گردیده با خبر نشده است؟!

و هم در صحف ابراهیم خلیل وفادار؟

و در کتب ابراهیم، همان کسی که وظیفه خود را بطور کامل ادا کرد،

که هیچ کس بار گناه دیگری را (در قیامت) به دوش نخواهد گرفت.

که هیچ کس بار گناه دیگری را بر دوش نمی‌گیرد،

و (نمی‌داند) اینکه برای آدمی جز آنچه به سعی و عمل خود انجام داده (ثواب و جزایی) نخواهد بود؟

و اینکه برای انسان بهره‌ای جز سعی و کوشش او نیست،

و اینکه البته پاداش سعی و عمل او را (در دنیا و برزخ) به وی بنمایند.

و اینکه تلاش او بزودی دیده می‌شود،

سپس (در آخرت) پاداش کامل آن را به او بدهند.

سپس به او جزای کافی داده خواهد شد!

و اینکه کار خلق عالم به سوی خدا منتهی می‌شود.

(و آیا از کتب پیشین انبیا به او نرسیده است) که همه امور به پروردگارت منتهی می‌گردد؟!

و هم اوست که (بندگان را) شاد و خندان سازد و غمین و گریان گرداند.

و اینکه اوست که خنداند و گریاند،

و هم اوست که بمیراند و باز زنده فرماید.

و اوست که میراند و زنده کرد،

و اوست که خلق را (برای انس با هم) جفت نر و ماده آفریده است.

و اوست که دو زوج نر و مادّه را آفرید...

از نطفه‌ای آفریده که (از مردان به رحم زنان) می‌ریزد.

از نطفه‌ای هنگامی که خارج می‌شود (و در رحم می‌ریزد)،

و هم بر اوست که ایجاد نشأه آخرت کند.

و اینکه بر خداست ایجاد عالم دیگر (تا عدالت اجرا گردد)،

و هم اوست که (بندگان را) بی‌نیاز کند و سرمایه (هر سعادت) بخشد.

و اینکه اوست که بی‌نیاز کرد و سرمایه باقی بخشید،

و هم اوست آفریننده ستاره شعری (پس آفریننده را پرستید نه ستاره را).

و اینکه اوست پروردگار ستاره «شعرا»!

و هم اوست که نخستین قوم عاد را هلاک ساخت.

(و آیا به انسان نرسیده است که در کتب انبیای پیشین آمده) که خداوند قوم «عاد نخستین» را هلاک کرد؟!

و قوم ثمود را، و هیچ باقی نگذاشت.

و همچنین قوم «ثمود» را، و کسی از آنان را باقی نگذارد!

و پیش از اینان قوم نوح را که ظالم و سرکش‌تر بودند هلاک گردانید.

و نیز قوم نوح را پیش از آنها، چرا که آنان از همه ظالمتر و طغیانگرتر بودند!

و شهرهای قوم لوط را واژگون ساخت.

و نیز شهرهای زیر و رو شده (قوم لوط) را فرو کوبید،

تا آنکه بر آنها عذابی بسیار سخت احاطه کرد.

سپس آنها را با عذاب سنگین پوشانید!

پس (ای بشر) به کدام یک از نعمتهای پروردگارت جدل و انکار می‌کنی؟

(بگو:) در کدام یک از نعمتهای پروردگارت تردید داری؟!

این رسول هم مانند رسولان پیشین ترساننده خلق (از قهر خدا) است.

این (پیامبر) بیم‌دهنده‌ای از بیم‌دهندگان پیشین است!

روز قیامت بسیار نزدیک شده است.

آنچه باید نزدیک شود، نزدیک شده است (و قیامت فرامی‌رسد)،

هیچ کس غیر خدا آن روز را آشکار نتواند ساخت.

و هیچ کس جز خدا نمی‌تواند سختیهای آن را برطرف سازد!

آیا از این سخن تعجب می‌کنید،

آیا از این سخن تعجّب می‌کنید،

و (به فسوس و مسخره بر آن) می‌خندید و (به روزگار سخت خود) نمی‌گریید،

و می‌خندید و نمی‌گریید،

و شما سخت غافلید (از این خواب غفلت برخیزید و).

و پیوسته در غفلت و هوسرانی به سر می‌برید؟!

بعد از این به سجده و عبادت خدا پردازید.

حال که چنین است همه برای خدا سجده کنید و او را بپرستید!