سوره صافات

قسم به صف زدگان (چون فوج فرشتگان یا نماز گزاران یا سپاه اهل ایمان) که صف آرایی کرده‌اند.

سوگند به (فرشتگان) صف‌کشیده (و منظّم)

قسم به منع و زجر کنندگان (از عمل معصیت کاران، یا رانندگان ابر و باران).

و به نهی‌کنندگان و (بازدارندگان)

قسم به تلاوت کنندگان ذکر (همه کتب آسمانی یا آیات قرآن).

و تلاوت‌کنندگان پیاپی آیات الهی...

که محققا خدای شما یکی است.

که معبود شما یگانه است؛

همان خدای یکتا که آفریننده آسمانها و زمین است و هر چه بین آنهاست و آفریننده مشرق‌ها (و مغرب‌ها) است.

پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست، و پروردگار مشرقها!

ما نزدیکترین آسمان را به زیور انجم بیاراستیم.

ما آسمان نزدیک [= پایین‌] را با ستارگان آراستیم،

و (به شهاب آن انجم) از تسلط هر شیطان سرکش گمراه محفوظ داشتیم.

تا آن را از هر شیطان خبیثی حفظ کنیم!

تا شیاطین هیچ از وحی و سخنان فرشتگان عالم بالا نشنوند و از هر طرف به قهر رانده شوند.

آنها نمی‌توانند به (سخنان) فرشتگان عالم بالا گوش فرادهند، (و هرگاه چنین کنند) از هر سو هدف قرارمی‌گیرند!

هم به قهر برانندشان و هم به عذاب دائم (قیامت) گرفتار شوند.

آنها به شدّت به عقب رانده می‌شوند؛ و برای آنان مجازاتی دائم است!

جز آنکه کسی (از شیاطین چون خواهد از عالم بالا) خبری برباید هم او را تیر شهاب فروزان تعقیب کند.

مگر آنها که در لحظه‌ای کوتاه برای استراق سمع به آسمان نزدیک شوند، که «شهاب ثاقب» آنها را تعقیب می‌کند!

از این منکران قیامت بپرس که آیا خلقت آنها سخت‌تر است یا موجودات (با عظمت) دیگر که ما خلق کرده‌ایم؟ و ما اینان را در اول از گل چسبنده بیافریدیم.

از آنان بپرس: «آیا آفرینش (و معاد) آنان سخت‌تر است یا آفرینش فرشتگان (و آسمانها و زمین)؟! ما آنان را از گل چسبنده‌ای آفریدیم!

بلکه تو (از انکار منکران) تعجب کردی و آنها هم به تمسخر پرداختند.

تو از انکارشان تعجّب می‌کنی، ولی آنها مسخره می‌کنند!

و هر گاه به آنها پند و اندرز دهند هیچ متذکر نمی‌شوند.

و هنگامی که به آنان تذکّر داده شود، هرگز متذکّر نمی‌شوند!

و چون آیت و معجزی مشاهده کنند باز هم به فسوس و مسخره پردازند.

و هنگامی که معجزه‌ای را ببینند، دیگران را نیز به استهزا دعوت می‌کنند!

و گویند: این خود پیداست که سحری بیش نیست.

و می‌گویند: «این فقط سحری آشکار است!

(و با تعجب و انکار گویند) آیا چون ما مردیم و خاک و استخوان پوسیده شدیم باز زنده و برانگیخته می‌شویم؟

آیا هنگامی که ما مُردیم و به خاک و استخوان مبدّل شدیم، بار دیگر برانگیخته خواهیم شد؟!

یا پدران گذشته ما زنده می‌شوند؟!

یا پدران نخستین ما (بازمی‌گردند)؟!»

بگو: آری شما (و هم پدرانتان) خوار و ذلیل به محشر مبعوث خواهید شد.

بگو: «آری، همه شما زنده می‌شوید در حالی که خوار و کوچک خواهید بود!

تنها به یک صیحه (اسرافیل) است که ناگاه همه (زنده شده و از قبرها بر خیزند و عرصه قیامت را) بنگرند.

تنها یک صیحه عظیم واقع می‌شود، ناگهان همه (از قبرها برمی‌خیزند و) نگاه می‌کنند!

و گویند: ای وای بر ما، این است روز جزای اعمال.

و می‌گویند: «ای وای بر ما، این روز جزاست!»

این است روز حکم (بر نیک و بد) که شما تکذیب آن می‌کردید.

(آری) این همان روز جدایی (حقّ از باطل) است که شما آن را تکذیب می‌کردید!

(و خطاب شود که) اینک ستمکاران را حاضر کنید با همسران (یا پیروان) و آنچه معبود ایشان بود،

(در این هنگام به فرشتگان دستور داده می‌شود:) ظالمان و همردیفانشان و آنچه را می‌پرستیدند...

که به جز خدا می‌پرستیدند، و همه را به راه دوزخ راه نمایید.

(آری آنچه را) جز خدا می‌پرستیدند جمع کنید و بسوی راه دوزخ هدایتشان کنید!

و (در موقف حساب) نگاهشان دارید که در کارشان سخت مسئولند.

آنها را نگهدارید که باید بازپرسی شوند!

(به آنان خطاب شود که) چرا شما (در دفع عذاب) به یکدیگر نصرت نمی‌کنید؟

شما را چه شده که از هم یاری نمی‌طلبید؟!

بلکه در این روز آنها همه سخت تسلیم و ذلیلند.

ولی آنان در آن روز تسلیم قدرت خداوندند!

و در آن هنگامه برخی از آنان به بعضی دیگر رو نموده (یعنی مرئوسین با رؤسا) سؤال و جواب کنند.

(و در این حال) رو به یکدیگر کرده و از هم می‌پرسند...

گویند: شما بودید که از سمت راست (و چپ برای فریب) ما می‌آمدید.

گروهی (می‌گویند: «شما رهبران گمراهی بودید که به ظاهر) از طریق خیرخواهی و نیکی وارد شدید امّا جز فریب چیزی در کارتان نبود)!»

آنها جواب دهند (که به ما مربوط نیست) بلکه شما خود ایمان نیاوردید.

(آنها در جواب) می‌گویند: «شما خودتان اهل ایمان نبودید (تقصیر ما چیست)؟!

و ما بر شما تسلط و حجتی نداشتیم بلکه شما خودتان طاغی و سرکش مردمی بودید.

ما هیچ گونه سلطه‌ای بر شما نداشتیم، بلکه شما خود قومی طغیانگر بودید!

پس امروز بر همه ما وعده (انتقام) خدایمان حتمی است، و البته عذاب را خواهیم چشید.

اکنون فرمان پروردگارمان بر همه ما مسلّم شده، و همگی از عذاب او می‌چشیم!

و ما شما را بدین سبب گمراه کردیم که خود گمراه بودیم.

ما شما را گمراه کردیم، همان گونه که خود گمراه بودیم!

و در آن روز آنها همه در عذاب مشترکند.

(آری) همه آنها [= پیشوایان و پیروان گمراه‌] در آن روز در عذاب الهی مشترکند!

ما چنین از بد کاران انتقام می‌کشیم.

ما این گونه با مجرمان رفتار می‌کنیم!

آنها بودند که چون لا اله الاّ اللّه (کلمه توحید) به ایشان گفته می‌شد (از قبول آن) سرکشی می‌کردند.

چرا که وقتی به آنها گفته می‌شد: «معبودی جز خدا وجود ندارد»، تکبّر و سرکشی می‌کردند...

و می‌گفتند: آیا ما به خاطر شاعر دیوانه‌ای دست از خدایان خود برداریم؟!

و پیوسته می‌گفتند: «آیا ما معبودان خود را بخاطر شاعری دیوانه رها کنیم؟!»

(چنین نیست که آنها پنداشتند) بلکه (محمّد صلی الله علیه و آله پیغمبر بزرگی است که برای تعلیم و هدایت خلق عالم) با برهان روشن حق آمد و (حجت و معجزاتش) صدق پیغمبران پیشین را نیز اثبات کرد.

چنین نیست، او حقّ را آورده و پیامبران پیشین را تصدیق کرده است!

شما (که او را تکذیب کردید امروز) عذاب سخت و دردناک خواهید چشید.

اما شما (مستکبران کوردل) بطور مسلّم عذاب دردناک (الهی) را خواهید چشید!

و جز به کردارتان مجازات نمی‌شوید.

و جز به آنچه انجام می‌دادید کیفر داده نمی‌شوید،

(امروز همه مسئولند) جز بندگان پاک برگزیده خدا.

جز بندگان مخلص خدا (که از این کیفرها برکنارند)!

آنان را (در بهشت ابد) روزی جسمانی و روحانی (بی حساب) معیّن است.

برای آنان [= بندگان مخلص‌] روزی معیّن و ویژه‌ای است،

میوه‌های گوناگون بهشتی، و هم آنها (در آن عالم جاودانی) بزرگوار و محترمند.

میوه‌ها (ی گوناگون پر ارزش)، و آنها گرامی داشته می‌شوند...

در آن بهشت پر نعمت متنعّمند.

در باغهای پر نعمت بهشت؛

بر تختهای عالی رو به روی یکدیگر نشسته‌اند.

در حالی که بر تختها رو به روی یکدیگر تکیه زده‌اند،

(حور و غلمان) با جام شراب طهور بر آنان دور می‌زنند.

و گرداگردشان قدحهای لبریز از شراب طهور را می‌گردانند؛

شرابی سپید و روشن که آشامندگان لذت کامل برند.

شرابی سفید و درخشنده، و لذّتبخش برای نوشندگان؛

نه در آن می‌خمار و دردسری و نه مستی و مدهوشی است.

شرابی که نه در آن مایه تباهی عقل است و نه از آن مست می‌شوند!

و در بزم حضورشان حوران زیبا چشمی است که (جز به شوهر خود) به هیچ کس ننگرند.

و نزد آنها همسرانی زیبا چشم است که جز به شوهران خود عشق نمی‌ورزند.

گویی آن حوران (در سفیدی و لطافت) بیضه مکنونند [یعنی تخم شتر مرغ که بسیار خوشرنگ است و شتر مرغ آن را با پر خویش می‌پوشاند تا غبار بر آن ننشیند. (م)].

گویی از (لطافت و سفیدی) همچون تخم‌مرغهایی هستند که (در زیر بال و پر مرغ) پنهان مانده (و دست انسانی هرگز آن را لمس نکرده است)!

در آنجا مؤمنان بعضی با بعضی به صحبت روی کنند.

(در حالی که آنها غرق گفتگو هستند) بعضی رو به بعضی دیگر کرده می‌پرسند...

یکی از آنها گوید: (ای رفیقان بهشتی) مرا (در دنیا) همنشینی (کافر) بود.

کسی از آنها می‌گوید: «من همنشینی داشتم...

که با من می‌گفت: آیا تو (وعده‌های بهشت و قیامت را) باور می‌کنی؟

که پیوسته می‌گفت: آیا (به راستی) تو این سخن را باور کرده‌ای...

آیا چون مردیم و استخوان ما خاک راه شد باز (زنده شویم و) پاداش و کیفری یابیم؟

که وقتی ما مُردیم و به خاک و استخوان مبدّل شدیم، (بار دیگر) زنده می‌شویم و جزا داده خواهیم شد؟!»

باز (این گوینده بهشتی به رفیقان) گوید: آیا می‌خواهید نظر کنید (و آن رفیق کافر را اینک در دوزخ بنگرید).

(سپس) می‌گوید: «آیا شما می‌توانید از او خبری بگیرید؟»

آن گاه خود بنگرد و او را در میان دوزخ (معذّب) بیند.

اینجاست که نگاهی می‌کند، ناگهان او را در میان دوزخ می‌بیند.

به او گوید: قسم به خدا که نزدیک بود مرا (همچون خود) هلاک گردانی.

می‌گوید: «به خدا سوگند نزدیک بود مرا (نیز) به هلاکت بکشانی!

و اگر نعمت و لطف خدای من (نگهدار) نبود من هم به دوزخ (نزد تو) از حاضر شدگان بودم.

و اگر نعمت پروردگارم نبود، من نیز از احضارشدگان (در دوزخ) بودم!

(و از خوشحالی گوید) آیا دیگر ما را مرگی نخواهد بود؟

(سپس به یاران خود می‌گوید: ای دوستان!) آیا ما هرگز نمی‌میریم (و در بهشت جاودانه خواهیم بود)،

جز همان مرگ اول (که در دنیا مردیم) و دیگر هیچ رنج و عذابی بر ما نخواهد بود؟

و جز همان مرگ اول، مرگی به سراغ ما نخواهد آمد، و ما هرگز عذاب نخواهیم شد.

این است همان سعادت و رستگاری بزرگ.

راستی این همان پیروزی بزرگ است!

آنان که سعی و عملی می‌کنند باید بر مثل این (بهشت جاودانی) کنند (نه بر دنیای دو روزه فانی).

آری، برای مثل این، باید عمل‌کنندگان عمل کنند!

آیا این پذیرایی (و مقام عالی) بهتر است یا درخت زقّوم جهنم؟

آیا این (نعمتهای جاویدان بهشتی) بهتر است یا درخت (نفرت‌انگیز) زقّوم؟!

که آن درخت را ما بلای جان ستمکاران عالم گردانیدیم.

ما آن را مایه درد و رنج ظالمان قرار دادیم!

آن زقوم به حقیقت درختی است که از بن دوزخ برآید.

آن درختی است که از قعر جهنّم می‌روید!

میوه‌اش (در خباثت) گویی سرهای شیاطین است.

شکوفه آن مانند سرهای شیاطین است!

اهل دوزخ از آن درخت (خباثت) آن طور می‌خورند که شکمها پر می‌سازند.

آنها [= مجرمان‌] از آن می‌خورند و شکمها را از آن پر می‌کنند!

پس از خوردن زقّوم دوزخ بر آنها آمیزه‌ای از شراب سوزان خواهد بود.

سپس روی آن آب داغ متعفّنی می‌نوشند!

و باز هم رجوعشان به سوی (عذاب دایم) جهنّم است.

سپس بازگشت آنها به سوی جهنّم است!

چرا که آنها پدرانشان را در ضلالت و گمراهی یافتند.

چرا که آنها پدران خود را گمراه یافتند،

و باز از پی آنها شتابان می‌رفتند.

با این حال به سرعت بدنبال آنان کشانده می‌شوند!

و قبل از اینان بیشتر پیشینیان هم سخت گمراه بودند.

و قبل از آنها بیشتر پیشینیان (نیز) گمراه شدند!

و ما رسولانی برای بیم و پند بر آنها فرستادیم.

ما در میان آنها انذارکنندگانی فرستادیم،

(همه را تکذیب کردند) پس بنگر تا عاقبت کار آن امتهای بیم داده شده (گمراه) به چه (سختی و هلاکت) انجامید.

ولی بنگر عاقبت انذارشوندگان چگونه بود!

جز بندگان پاک برگزیده خدا (همه هلاک شدند).

مگر بندگان مخلص خدا!

و همانا نوح ما را (بر یاری خود) ندا کرد و ما او را چه نیکو اجابت کردیم.

و نوح، ما را خواند (و ما دعای او را اجابت کردیم)؛ و چه خوب اجابت کننده‌ای هستیم!

و او را با اهل بیتش (و پیروانش) همه را از اندوه و بلای بزرگ (هلاکت غرق) نجات دادیم.

و او و خاندانش را از اندوه بزرگ رهایی بخشیدیم،

و نژاد و اولاد او را روی زمین باقی داشتیم.

و فرزندانش را همان بازماندگان (روی زمین) قرار دادیم،

و در میان آیندگان نام نیکویش بگذاشتیم.

و نام نیک او را در میان امّتهای بعد باقی نهادیم.

سلام و تحیّت بر نوح (خدا پرست) در میان عالمیان باد.

سلام بر نوح در میان جهانیان باد!

ما نیکوکاران را چنین پاداش می‌دهیم.

ما این گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!

که او به حقیقت از بندگان با ایمان ما بود.

چرا که او از بندگان باایمان ما بود!

آن گاه دیگران را همه غرق دریای هلاک گردانیدیم.

سپس دیگران [= دشمنان او] را غرق کردیم!

و از پیروان نوح (در دعوت به توحید و خدا پرستی) به حقیقت ابراهیم (خلیل) بود.

و از پیروان او ابراهیم بود؛

که با قلبی پاک و سالم (از شرک) به سوی پروردگار خویش آمد.

(به خاطر بیاور) هنگامی را که با قلب سلیم به پیشگاه پروردگارش آمد؛

هنگامی که با پدر (یعنی عموی) خود و قومش گفت: شما به پرستش چه مشغولید؟

هنگامی که به پدر و قومش گفت: «اینها چیست که می‌پرستید؟!

آیا رواست که به دروغ خدایانی به جای خدای یکتا بر می‌گزینید؟

آیا غیر از خدا به سراغ این معبودان دروغین می‌روید؟!

پس در این صورت به خدای جهانیان چه گمان می‌برید (و از قهر و انتقام خدا چگونه نمی‌ترسید).

شما درباره پروردگار عالمیان چه گمان می‌برید؟!

آن گاه (ابراهیم تدبیری اندیشید و) به ستارگان آسمان نگاهی کرد.

(سپس) نگاهی به ستارگان افکند...

و با قومش گفت که من بیمارم (و نتوانم به جشن عید بتان آیم).

و گفت: «من بیمارم (و با شما به مراسم جشن نمی‌آیم)!»

قوم از او دست کشیده برگشتند (و از بتخانه در پی نشاط عید به باغ و صحرا شتافتند).

آنها از او روی برتافته و به او پشت کردند (و بسرعت دور شدند.)

ابراهیم (که بتخانه را خلوت یافت) قصد بتهای آنان کرد و گفت: آیا شما غذا نمی‌خورید؟

(او وارد بتخانه شد) مخفیانه نگاهی به معبودانشان کرد و از روی تمسخر گفت: «چرا (از این غذاها) نمی‌خورید؟!

چرا سخن نمی‌گویید؟ (شما چه خدایان بی‌اثر باطلی هستید!)

(اصلاً) چرا سخن نمی‌گویید؟!»

و محکم (با تبر) بر بتان زد (و جز بت بزرگ همه را درهم شکست).

سپس بسوی آنها رفت و ضربه‌ای محکم با دست راست بر پیکر آنها فرود آورد (و جز بت بزرگ، همه را درهم شکست).

قوم (آگه شدند و) با شتاب (از پی انتقام) به سوی او آمدند.

آنها با سرعت به او روی آوردند.

ابراهیم گفت: آیا رواست که شما چیزی به دست خود بتراشید و آن را پرستش کنید؟

گفت: «آیا چیزی را می‌پرستید که با دست خود می‌تراشید؟!

در صورتی که شما و آنچه (از بتان) می‌سازید همه را خدا آفریده.

با اینکه خداوند هم شما را آفریده و هم بتهایی که می‌سازید!»

(قوم حجت و برهانش نشنیدند و) گفتند: باید بر او آتشخانه‌ای بسازید و او را در آتش افکنید.

(بت‌پرستان) گفتند: «بنای مرتفعی برای او بسازید و او را در جهنّمی از آتش بیفکنید!»

نمرودیان قصد مکر و ستمش کردند ما هم آنان را خوار و نابود ساختیم (و آتش را بر او گلستان کردیم).

آنها طرحی برای نابودی ابراهیم ریخته بودند، ولی ما آنان را پست و مغلوب ساختیم!

و ابراهیم (پس از نجات از بیداد نمرودیان به قومش) گفت: من (با کمال اخلاص) به سوی خدای خود می‌روم که البته هدایتم خواهد فرمود.

(او از این مهلکه بسلامت بیرون آمد) و گفت: «من به سوی پروردگارم می‌روم، او مرا هدایت خواهد کرد!

بار الها، مرا فرزند صالحی که از بندگان شایسته تو باشد عطا فرما.

پروردگارا! به من از صالحان [= فرزندان صالح‌] ببخش!»

پس مژده پسر بردباری به او دادیم.

ما او [= ابراهیم‌] را به نوجوانی بردبار و صبور بشارت دادیم!

آن گاه که (آن پسر رشد یافت و) با او به سعی و عمل شتافت (یا در جهد و عبادت یا در سعی صفا و مروه با پدر همراه شد) ابراهیم گفت: ای فرزند عزیزم، من در عالم خواب چنین می‌بینم که تو را قربانی (راه خدا) می‌کنم، در این واقعه تو را چه نظری است؟ جواب داد: ای پدر، هر چه مأموری انجام ده که ان شاء اللّه مرا از بندگان با صبر و شکیبا خواهی یافت.

هنگامی که با او به مقام سعی و کوشش رسید، گفت: «پسرم! من در خواب دیدم که تو را ذبح می‌کنم، نظر تو چیست؟» گفت «پدرم! هر چه دستور داری اجرا کن، به خواست خدا مرا از صابران خواهی یافت!»

پس چون هر دو تسلیم امر حق گشتند و او را (برای کشتن) به روی در افکند.

هنگامی که هر دو تسلیم شدند و ابراهیم جبین او را بر خاک نهاد...

و ما در آن حال (که کارد به گلویش کشید) خطاب کردیم که ای ابراهیم،

او را ندا دادیم که: «ای ابراهیم!

تو مأموریت عالم رؤیا را انجام دادی (کارد را از گلویش بردار). ما نیکو کاران را چنین نیکو پاداش می‌دهیم.

آن رؤیا را تحقق بخشیدی (و به مأموریت خود عمل کردی)!» ما این گونه، نیکوکاران را جزا می‌دهیم!

این ابتلا همان امتحانی است که (حقیقت حال اهل ایمان را) روشن می‌کند (که در راه خدا از هر چیز می‌گذرند).

این مسلّماً همان امتحان آشکار است!

و بر او (گوسفندی فرستاده و) ذبح بزرگی فدا ساختیم.

ما ذبح عظیمی را فدای او کردیم،

و ثنای او را در میان آیندگان وا گذاردیم.

و نام نیک او را در امّتهای بعد باقی نهادیم!

سلام و تحیّت خدا بر ابراهیم باد.

سلام بر ابراهیم!

ما نیکوان را این چنین پاداش نیکو می‌دهیم.

این گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!

زیرا او از بندگان با ایمان ما بود.

او از بندگان باایمان ما است!

و باز مژده فرزندش اسحاق را که پیغمبری از شایستگان است به او دادیم.

ما او را به اسحاق -پیامبری از شایستگان- بشارت دادیم!

و بر ابراهیم و اسحاق برکت و خیر بسیار عطا کردیم، و از فرزندانشان برخی صالح و نیکوکار و برخی دانسته و آشکار به نفس خود ستمکار شدند.

ما به او و اسحاق برکت دادیم؛ و از دودمان آن دو، افرادی بودند نیکوکار و افرادی آشکارا به خود ستم کردند!

و همانا ما بر موسی و هارون منّت گذاردیم.

ما به موسی و هارون نعمت بخشیدیم!

و هر دو را با قومشان از بلای بزرگ (فرعونیان) نجات دادیم.

و آن دو و قومشان را از اندوه بزرگ نجات دادیم!

و آنها را یاری دادیم تا (بر فوعونیان) به حقیقت غالب شدند.

و آنها را یاری کردیم تا بر دشمنان خود پیروز شدند!

و به آن دو (پیغمبر) کتاب (تورات) روشن بیان را عطا کردیم.

ما به آن دو، کتاب روشنگر دادیم،

و هر دو را به راه راست (خداپرستی) هدایت کردیم.

و آن دو را به راه راست هدایت نمودیم!

و برایشان نام نیک در میان آیندگان باقی گذاردیم.

و نام نیکشان را در اقوام بعد باقی گذاردیم!

سلام و تحیّت بر موسی و هارون باد.

سلام بر موسی و هارون!

ما چنین نیکوان را پاداش نیکو می‌دهیم.

ما این گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!

زیرا هر دو از بندگان خاص با ایمان ما بودند.

آن دو از بندگان مؤمن ما بودند!

و همانا الیاس یکی از رسولان بزرگ خدا بود.

و الیاس از رسولان (ما) بود!

وقتی که قومش را گفت: آیا خداترس و پرهیزکار نمی‌شوید (که ترک بت و خود پرستی کنید).

به خاطر بیاور هنگامی را که به قومش گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

آیا بت بعل نام را (خدا) می‌خوانید و خدای بهترین آفریننده عالم را ترک می‌گویید؟

آیا بت «بعل» را می‌خوانید و بهترین آفریدگارها را رها می‌سازید؟!

همان خدایی که آفریننده شما و پدران گذشته شماست (نه بتان جماد).

خدایی که پروردگار شما و پروردگار نیاکان شماست!»

قوم الیاس (رسالت) او را تکذیب کردند، بدین سبب (برای انتقام و عذاب به محشر) احضار می‌شوند.

امّا آنها او را تکذیب کردند؛ ولی به یقین همگی (در دادگاه عدل الهی) احضار می‌شوند!

(و همه هلاک شوند) جز بندگان پاک و برگزیده خدا.

مگر بندگان مخلص خدا!

و از او در میان آیندگان نام نیکو باقی گذاردیم.

ما نام نیک او را در میان امّتهای بعد باقی گذاردیم!

سلام بر الیاس (و آل یاسین) باد.

سلام بر الیاسین!

ما نیکوان را چنین پاداش نیکو می‌دهیم.

ما این گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!

زیرا او از بندگان خاص با ایمان ما بود.

او از بندگان مؤمن ما است!

و لوط هم یکی از رسولان خدا بود.

و لوط از رسولان (ما) است!

وقتی که ما (خواستیم قوم او را کیفر کنیم) او و اهل بیتش همه را نجات دادیم.

و به خاطر بیاور زمانی را که او و خاندانش را همگی نجات دادیم،

به جز پیر زالی (همسر او) که در میان قومی که هلاک شدند باقی ماند.

مگر پیرزنی که از بازماندگان بود (و به سرنوشت آنان گرفتار شد)!

پس (از نجات لوط و اهلش) دیگران که بدکار بودند همه را هلاک ساختیم.

سپس بقیه را نابود کردیم!

و شما مردم اینک بر دیار ویران قوم لوط می‌گذرید (و خرابه‌های آن را به چشم می‌نگرید) در صبح،

و شما پیوسته صبحگاهان از کنار (ویرانه‌های شهرهای) آنها می‌گذرید...

و شام، آیا (چشم عبرت نمی‌گشایید و) عقل را کار نمی‌بندید؟

و (همچنین) شبانگاه؛ آیا نمی‌اندیشید؟!

و یونس نیز یکی از رسولان بزرگ خدا بود.

و یونس از رسولان (ما) است!

آن گاه که به کشتی پر جمعیتی گریخت (زیرا به قومش وعده عذاب داد و آنها از دل توبه و انابه کردند و خدا رفع عذاب کرد. او به دریای روم گریخت تا نزد قوم خجل و شرمنده نرود).

به خاطر بیاور زمانی را که به سوی کشتی پر (از جمعیّت و بار) فرار کرد.

(کشتی به خطر افتاد و اهل کشتی معتقد شدند که خطا کاری در میان آنهاست، خواستند قرعه زنند تا خطا کار را به قرعه تعیین کرده و غرق کنند) یونس قرعه زد و به نام خودش افتاد و از مغلوب شدگان (و غرق شوندگان) گردید.

و با آنها قرعه افکند، (و قرعه به نام او افتاد و) مغلوب شد!

و ماهی دریا او را به کام فرو برد و او در خور ملامت بود.

(او را به دریا افکندند) و ماهی عظیمی او را بلعید، در حالی که مستحقّ سرزنش بود!

و اگر او به ستایش و تسبیح خدا نپرداختی،

و اگر او از تسبیح‌کنندگان نبود...

تا قیامت در شکم ماهی زیست کردی.

تا روز قیامت در شکم ماهی می‌ماند!

باز او را (پس از چندین روز) از بطن ماهی به صحرای خشکی افکندیم در حالی که بیمار و ناتوان بود.

(به هر حال ما او را رهایی بخشیدیم و) او را در یک سرزمین خشک خالی از گیاه افکندیم در حالی که بیمار بود!

و (در آن صحرا) بر او درختی از کدو رویانیدیم (تا به برگش سایه‌بان و پوشش کند).

و بوته کدوئی بر او رویاندیم (تا در سایه برگهای پهن و مرطوبش آرامش یابد)!

و او را بر قومی بالغ بر صد هزار یا افزون (به رسالت) فرستادیم.

و او را به سوی جمعیّت یکصد هزار نفری -یا بیشتر- فرستادیم!

و آن قوم چون ایمان آوردند ما هم تا هنگامی معیّن (مدت عمر آن قوم، از نعمت خود) بهره‌مندشان گردانیدیم.

آنها ایمان آوردند، از این رو تا مدّت معلومی آنان را از مواهب زندگی بهره‌مند ساختیم!

پس تو از این مشرکان (که فرشتگان را دختران خدا می‌خوانند) بپرس که آیا خدا را فرزندان دختر است و آنان را پسر؟

از آنان بپرس: آیا پروردگارت دخترانی دارد و پسران از آن آنهاست؟!

یا آنکه چون ما فرشتگان را خلق می‌کردیم آنجا حاضر بودند و دیدند که آنها را زن آفریدیم؟

آیا ما فرشتگان را مؤنث آفریدیم و آنها ناظر بودند؟!

بدان که اینان (از جهل خود) بر خدا دروغی بسته و می‌گویند.

بدانید آنها با این تهمت بزرگشان می‌گویند:

خدا را فرزند می‌باشد. البته دروغ می‌گویند.

«خداوند فرزند آورده!» ولی آنها به یقین دروغ می‌گویند!

آیا خدا دختران را بر پسران برگزید؟

آیا دختران را بر پسران ترجیح داده است؟!

چرا چنین جاهلانه حکم می‌کنید؟

شما را چه شده است؟! چگونه حکم می‌کنید؟! (هیچ می‌فهمید چه می‌گویید؟!)

آیا (با این ادلّه روشن) باز متذکر نمی‌شوید؟

آیا متذکّر نمی‌شوید؟!

آیا (برای عقیده باطل خود) دلیل روشنی دارید؟

یا شما دلیل روشنی در این باره دارید؟

کتاب و برهان‌تان را بیاورید اگر راست می‌گویید.

کتابتان را بیاورید اگر راست می‌گویید!

و (فاسدتر از این عقیده آنکه) بین خدا و جنّ نسبت و خویشی برقرار کردند در صورتی که جنّیان می‌دانند که (این عقاید وهم و خرافات است و به محشر برای کیفر) احضار خواهند شد.

آنها [= مشرکان‌] میان او [= خداوند] و جنّ، (خویشاوندی و) نسبتی قائل شدند؛ در حالی که جنّیان بخوبی می‌دانند که این بت‌پرستان در دادگاه الهی احضار می‌شوند!

خدا ذات پاکش از این اوصاف که (از جهل) به او نسبت می‌دهند منزّه است (و همه شما مسئولید).

منزّه است خداوند از آنچه توصیف می‌کنند،

جز بندگان پاک برگزیده خدا.

مگر بندگان مخلص خدا!

که شما و معبودانتان،

شما و آنچه را پرستش می‌کنید،

نتوانستید آنها را مفتون و گمراه کنید.

هرگز نمی‌توانید کسی را (با آن) فریب دهید،

جز آن کس را که اهل دوزخ است.

مگر آنها که در آتش دوزخ وارد می‌شوند!

(ای رسول ما، مشرکان را بگو که فرشتگان می‌گویند) هیچ کس از ما فرشتگان نیست جز آنکه او را (در بندگی حق) مقامی معین است.

و هیچ یک از ما نیست جز آنکه مقام معلومی دارد؛

و همه (به فرمان خدا) نیکو صف آراسته‌ایم.

و ما همگی (برای اطاعت فرمان خداوند) به صف ایستاده‌ایم؛

و دایم به تسبیح و ستایش او مشغولیم.

و ما همه تسبیح‌گوی او هستیم!

و همانا کافران می‌گفتند.

آنها پیوسته می‌گفتند:

که اگر نزد ما کتابی از رسولان پیشین بود.

«اگر یکی از کتابهای پیشینیان نزد ما بود،

ما هم البته از بندگان برگزیده خدا می‌بودیم.

به یقین، ما بندگان مخلص خدا بودیم!»

و (دروغ می‌گفتند، زیرا آن قرآن بزرگ خدا آمد و) به آن کافر شدند و به زودی (کیفر خود را) خواهند دانست.

(امّا هنگامی که این کتاب بزرگ آسمانی بر آنها نازل شد،) به آن کافر شدند؛ ولی بزودی (نتیجه کار خود را) خواهند دانست!

و همانا عهد ما در باره بندگانی که به رسالت فرستادیم (چنین در علم ازلی) سبقت گرفته است.

وعده قطعی ما برای بندگان فرستاده ما از پیش مسلّم شده...

که البته آنها (بر کافران) فتح و فیروزی یابند.

که آنان یاری شدگانند،

و همیشه سپاه ما (بر دشمن) غالبند.

و لشکر ما پیروزند!

پس اینک روی از آنها بگردان تا به وقتی معیّن.

از آنها [= کافران‌] روی بگردان تا زمان معیّنی (که فرمان جهاد فرارسد)!

و (عذاب دنیا و آخرت) آنها را به چشم ببین که آنها هم به زودی (فتح و فیروزی تو را) خواهند دید.

و وضع آنها را بنگر (چه بی‌محتواست) اما بزودی (نتیجه اعمال خود را) می‌بینند!

آیا کافران (به تمسخر، از تو) عذاب ما را با تعجیل می‌طلبند؟

آیا آنها برای عذاب ما شتاب می‌کنند؟!

(بدانند که) چون عذاب قهر الهی پیرامون دیارشان فرود آید (بر آن کافران شبی بگذرد که) صبح بسیار بدی خواهند داشت.

امّا هنگامی که عذاب ما در آستانه خانه‌هایشان فرود آید، انذارشدگان صبحگاه بدی خواهند داشت!

اینک روی از آنها بگردان تا به وقتی معین.

از آنان روی بگردان تا زمان معیّنی!

و (عذاب و ذلّت آنها را) به چشم ببین که آنها هم به زودی (فتح و فیروزی تو را) خواهند دید.

و وضع کارشان را ببین؛ آنها نیز به زودی (نتیجه اعمال خود را) می‌بینند!

پاک و منزه است پروردگار تو که خدایی مقتدر و بی‌همتاست و از توصیف (جاهلانه) خلق مبرّاست.

منزّه است پروردگار تو، پروردگار عزّت (و قدرت) از آنچه آنان توصیف می‌کنند.

و سلام و تحیت الهی بر رسولان گرامی او باد.

و سلام بر رسولان!

و ستایش مخصوص خداست که آفریننده جهان‌ها و جهانیان است.

حمد و ستایش مخصوص خداوندی است که پروردگار جهانیان است!