سوره شعراء

طسم (اسراری است بین خدا و رسول)

طسم‌

این قرآن آیات کتاب روشن خداست.

این آیات کتاب روشنگر است.

(ای رسول ما) تو چنان در اندیشه هدایت خلقی که خواهی جان عزیزت را از غم اینکه ایمان نمی‌آورند هلاک سازی!

گویی می‌خواهی جان خود را از شدّت اندوه از دست دهی بخاطر اینکه آنها ایمان نمی‌آورند!

ما اگر بخواهیم از آسمان آیت قهری نازل گردانیم که همه به جبر گردن زیر بار (ایمان به) آن فرود آرند.

اگر ما اراده کنیم، از آسمان بر آنان آیه‌ای نازل می‌کنیم که گردنهایشان در برابر آن خاضع گردد!

و (وای بر اینان که) هیچ آیت و ذکر تازه‌ای از خدای رحمان بر آنها نیاید جز آنکه از آن اعراض می‌کنند.

و هیچ ذکر تازه‌ای از سوی خداوند مهربان برای آنها نمی‌آید مگر اینکه از آن روی‌گردان می‌شوند!

همانا این کافران آیات خدا را تکذیب کردند و به زودی خبر آنچه بدان استهزاء می‌کنند به آنان خواهد رسید.

آنان تکذیب کردند؛ امّا بزودی اخبار (کیفر) آنچه را استهزا می‌کردند به آنان می‌رسد!

آیا در زمین به دیده عبرت نظر نکردند که ما چه انواع گوناگون از نباتات پر سود از آن برویانیدیم؟

آیا آنان به زمین نگاه نکردند که چقدر از انواع گیاهان پرارزش در آن رویاندیم؟!

همانا در این کار آیتی (از لطف و رحمت و علم و قدرت خدا بر هوشمندان) آشکار است و باز اکثر اینان ایمان نمی‌آورند.

در این، نشانه روشنی است (بر وجود خدا)؛ ولی بیشترشان هرگز مؤمن نبوده‌اند!

و همانا پروردگار تو بسیار مقتدر و مهربان است.

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

و (یاد آر) هنگامی که خدایت به موسی ندا کرد که اینک به سوی قوم ستمکار روی آور.

(به خاطر بیاور) هنگامی را که پروردگارت موسی را ندا داد که به سراغ قوم ستمگر برو...

به سوی قوم ستمکار فرعون که آیا باز هم نمی‌خواهند خدا ترس و پرهیزگار شوند؟

قوم فرعون، آیا آنان (از مخالفت فرمان پروردگار) پرهیز نمی‌کنند؟!

موسی عرض کرد: ای پروردگار، از آن می‌ترسم که فرعونیان سخت مرا تکذیب کنند.

(موسی) عرض کرد: «پروردگارا! از آن بیم دارم که مرا تکذیب کنند،

و (از کفر آنها) دلتنگ شوم و عقده زبانم (به هدایت آنان) باز نگردد، پس به سوی هارون (برادرم) فرست (تا با من به رسالت روانه شود).

و سینه‌ام تنگ شود، و زبانم بقدر کافی گویا نیست؛ (برادرم) هارون را نیز رسالت ده (تا مرا یاری کند)!

و بر من از این قوم (قبطی) گناهی است که می‌ترسم به قتلم رسانند.

و آنان (به اعتقاد خودشان) بر گردن من گناهی دارند؛ می‌ترسم مرا بکشند (و این رسالت به پایان نرسد)!

خدا به موسی فرمود: هرگز (مترس که شما را نمی‌کشند)، پس با برادرت هارون بدین معجزات و آیات ما به سوی آنان بروید که ما همه جا با شما هستیم و گفتار شما را می‌شنویم.

فرمود: «چنین نیست، (آنان کاری نمی‌توانند انجام دهند)! شما هر دو با آیات ما (برای هدایتشان) بروید؛ ما با شما هستیم و (سخنانتان را) می‌شنویم!

هر دو به اتفاق به جانب فرعون روید و بگویید که ما رسول پروردگار جهانیم.

به سراغ فرعون بروید و بگویید: ما فرستاده پروردگار جهانیان هستیم؛

با این پیام که طایفه بنی اسرائیل را با ما (از مصر به فلسطین) بفرست.

بنی اسرائیل را با ما بفرست!» (آنها به سراغ فرعون آمدند)؛

فرعون گفت: تو نه آن کودکی که ما پروردیم و سالها عمرت در نزد ما گذشت؟

(فرعون) گفت: «آیا ما تو را در کودکی در میان خود پرورش ندادیم، و سالهایی از زندگیت را در میان ما نبودی؟!

و آن فعل زشت (قتل نفس) از تو سر زد و (به خدایی ما) کافر بودی؟

و سرانجام، آن کارت را (که نمی‌بایست انجام دهی) انجام دادی (و یک نفر از ما را کشتی)، و تو از ناسپاسانی!»

موسی گفت: آری من چنین فعلی را مرتکب شدم (ولی نه بر عمد بلکه) در آن هنگام من (برای نجات سبطیان از ظلم قبطیان) به وادی حیرت سرگردان و از گمشدگان (دیار شما) بودم (و کاری به قصد نجات مظلومی کردم به قتل خطایی منتهی شد).

(موسی) گفت: «من آن کار را انجام دادم در حالی که از بی‌خبران بودم!

و آن گاه از ترس شما گریختم تا آنکه خدای من مرا علم و حکمت عطا فرمود و از پیغمبران خود قرار داد.

پس هنگامی که از شما ترسیدم فرار کردم؛ و پروردگارم به من حکمت و دانش بخشید، و مرا از پیامبران قرار داد!

و (بازگو) این که طایفه بنی اسرائیل را بنده خود کرده‌ای این هم نعمتی است که منّت آن بر من می‌نهی؟

آیا این منتّی است که تو بر من می‌گذاری که بنی اسرائیل را برده خود ساخته‌ای؟!»

باز فرعون به موسی گفت: ربّ العالمین چیست؟

فرعون گفت: «پروردگار عالمیان چیست؟!»

موسی جواب داد: خدای آسمانها و زمین است و آنچه ما بین آنهاست، اگر به یقین باور دارید.

(موسی) گفت: «پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آن دو است، اگر اهل یقین هستید!».

فرعون روی به درباریانش کرد و گفت: آیا نمی‌شنوید (که این مرد چه دعوی بی‌دلیل می‌کند).

(فرعون) به اطرافیانش گفت: «آیا نمی‌شنوید (این مرد چه می‌گوید)؟!»

موسی گفت: همان خدایی است که شما و پدران پیشین شما را بیافرید.

(موسی) گفت: «او پروردگار شما و پروردگار نیاکان شماست!»

باز فرعون گفت: این رسولی که به سوی شما به رسالت فرستاده شده سخت دیوانه است.

(فرعون) گفت: «پیامبری که بسوی شما فرستاده شده مسلّماً دیوانه است!»

باز موسی گفت: همان آفریننده مشرق و مغرب (و روز و شب) است و هر چه بین اینها موجود است، اگر شما (در قدرت حق) تعقل کنید.

(موسی) گفت: «او پروردگار مشرق و مغرب و آنچه میان آن دو است می‌باشد، اگر شما عقل و اندیشه خود را به کار می‌گرفتید!»

باز فرعون گفت: اگر غیر من خدایی را بپرستی البته تو را به زندان خواهم کشید.

(فرعون خشمگین شد و) گفت: «اگر معبودی غیر از من برگزینی، تو را از زندانیان قرار خواهم داد!»

موسی باز پاسخ داد: اگر هم حجت و معجزی (بر صدق دعوی خود) بر تو آورده باشم (بازم به زندان کشی).

(موسی) گفت: «حتّی اگر نشانه آشکاری برای تو بیاورم (باز ایمان نمی‌آوری)؟!»

فرعون گفت: آن معجزه را بیار اگر راست می‌گویی؟

گفت: «اگر راست می‌گویی آن را بیاور!»

در آن موقع موسی عصای خود بیفکند که ناگاه اژدهایی عظیم پدیدار گشت.

در این هنگام موسی عصای خود را افکند، و ناگهان مار عظیم و آشکاری شد؛

و نیز دست خود (از گریبان) بیرون آورد که ناگاه سپید و رخشان به چشم بینندگان آشکار گردید.

و دست خود را (در گریبان فرو برد و) بیرون آورد، و در برابر بینندگان سفید و روشن بود.

فرعون رو به درباریانش کرد و گفت: این مرد ساحری بسیار ماهر و داناست.

(فرعون) به گروهی که اطراف او بودند گفت: «این ساحر آگاه و ماهری است!

که می‌خواهد بدین سحر و شعبده‌ها شما (مردم مصر) را از کشور خود آواره کند، حال شما چه می‌فرمایید؟

او می‌خواهد با سحرش شما را از سرزمینتان بیرون کند! شما چه نظر می‌دهید؟»

آنها به فرعون گفتند: او و برادرش را زمانی باز دار و افرادی را برای جمع کردن مردم در شهرها بفرست.

گفتند: «او و برادرش را مهلت ده؛ و مأموران را برای بسیج به تمام شهرها اعزام کن،

تا ساحران ماهر زبر دست را (برای دفاع او) نزدت حاضر آورند.

تا هر ساحر ماهر و دانایی را نزد تو آورند!»

آن گاه ساحران را بر حسب وعده به روز معیّن حاضر ساختند.

سرانجام ساحران برای وعده‌گاه روز معیّنی جمع‌آوری شدند.

و مردم شهر را گفتند: چه بهتر که همه در آن روز جمع باشید (تا واقعه را مشاهده کنید).

و به مردم گفته شد: «آیا شما نیز (در این صحنه) اجتماع می‌کنید...

باشد که ما هم اگر ساحران غالب شدند از آنان پیروی کنیم.

تا اگر ساحران پیروز شوند، از آنان پیروی کنیم؟!»

و چون ساحران حضور فرعون آمدند با وی گفتند: آیا اگر (بر موسی) غالب آییم اجری خواهیم داشت؟

هنگامی که ساحران آمدند، به فرعون گفتند: «آیا اگر ما پیروز شویم، پاداش مهمّی خواهیم داشت؟»

فرعون گفت: آری البته علاوه بر اجر خدمت از مقربان (درگاهم) نیز خواهید شد.

گفت: «(آری،) و در آن صورت شما از مقرّبان خواهید بود!»

(چون ساحران به معارضه حاضر شدند) موسی به آنها گفت: اینک شما بساط سحر خود هر چه می‌خواهید به کار اندازید.

(روز موعود فرا رسید و همگی جمع شدند؛) موسی به ساحران گفت: «آنچه را می‌خواهید بیفکنید، بیفکنید!»

ساحران هم رسن و طنابها و چوبهای سحر خود را بیفکندند و به عزت فرعون قسم یاد کردند که (بر موسی) البته غالب خواهیم شد.

آنها طنابها و عصاهای خود را افکندند و گفتند: «به عزّت فرعون، ما قطعاً پیروزیم!»

در آن حال موسی عصای خود را بیفکند که ناگاه (اژدهایی عظیم شد و) همه وسایل سحر انگیزی ساحران را به کام فرو می‌برد.

سپس موسی عصایش را افکند، ناگهان تمام وسایل دروغین آنها را بلعید!

ساحران که این معجزه بدیدند (و قطعا دانستند سحر نیست، پیش موسی) به سجده افتادند.

فوراً همه ساحران به سجده افتادند.

گفتند: ما به خدای عالمیان ایمان آوردیم.

گفتند: «ما به پروردگار عالمیان ایمان آوردیم،

پروردگار موسی و هارون.

پروردگار موسی و هارون!»

فرعون به ساحران گفت: چرا بی‌اجازه من ایمان به موسی آوردید؟ همانا معلوم است که این استاد بزرگ شماست که شما را ساحری آموخته! پس به زودی کیفر خود را خواهید دید، دست و پای شما را به اختلاف (دو طرف چپ و راست) قطع می‌کنم آن گاه همه را به دار می‌کشم.

(فرعون) گفت: «آیا پیش از اینکه به شما اجازه دهم به او ایمان آوردید؟! مسلّماً او بزرگ و استاد شماست که به شما سحر آموخته (و این یک توطئه است)! امّا بزودی خواهید دانست! دستها و پاهای شما را بعکس یکدیگر قطع می‌کنم، و همه شما را به دار می‌آویزم!»

ساحران گفتند: (از این دار و قتل به ما) هیچ زیانی نخواهد رسید چون (بعد از مرگ) به سوی خدای خود باز می‌گردیم.

گفتند: «مهّم نیست، (هر کاری از دستت ساخته است بکن)! ما بسوی پروردگارمان بازمی‌گردیم!

ما از خدا امید آن داریم که به لطف خویش از گناهان ما درگذرد چون اول ما به او ایمان آوردیم.

ما امیدواریم که پروردگارمان خطاهای ما را ببخشد، چرا که ما نخستین ایمان‌آورندگان بودیم!»

و ما به موسی وحی کردیم که بندگان مرا شبانه (از شهر مصر) بیرون بر که شما را (فرعونیان) تعقیب خواهند کرد.

و به موسی وحی کردیم که شبانه بندگانم را (از مصر) کوچ ده، زیرا شما مورد تعقیب هستید!»

آن گاه فرعون رسول برای جمع آوری لشکر به شهرها فرستاد.

فرعون (از این ماجرا آگاه شد و) مأموران بسیج نیرو را به شهرها فرستاد،

(و برای تبلیغات به آنها می‌گفتند که) همانا طایفه بنی اسرائیل عده قلیلی هستند.

(و گفت:) اینها مسلّماً گروهی اندکند؛

که ما را به خشم آورده‌اند.

و اینها ما را به خشم آورده‌اند؛

و ما لشکری همه نیرومند و مسلح به اسلحه کاملیم.

و ما همگی آماده پیکاریم!»

پس (با وجود این همه دعوی‌ها) ما آنها را از باغهای مصفّا با نهرهای آب روان بیرون کردیم.

(سرانجام فرعونیان مغلوب شدند،) و ما آنها را از باغها و چشمه‌ها بیرون راندیم،

و نیز از گنج‌ها و ثروتها و مقامات عالیه ریاست بیرون آوردیم (و به دریای هلاک افکندیم).

و از گنجها و قصرهای مجلّل!

آری این چنین کردیم و (قوم ضعیف) بنی اسرائیل را وارث آن شهر و دیارها و ثروت و مقامها گردانیدیم.

(آری،) اینچنین کردیم! و بنی اسرائیل را وارث آنها ساختیم!

پس صبحگاه فرعونیان موسی و بنی اسرائیل را تعقیب کردند.

آنان به تعقیب بنی اسرائیل پرداختند، و به هنگام طلوع آفتاب به آنها رسیدند.

چون دو لشکر روبرو شدند اصحاب موسی گفتند: اینک به دست فرعونیان خواهیم افتاد.

هنگامی که دو گروه یکدیگر را دیدند، یاران موسی گفتند: «ما در چنگال فرعونیان گرفتار شدیم!»

موسی گفت: هرگز چنین نیست، که خدا با من است و مرا به یقین راهنمایی خواهد کرد.

(موسی) گفت: «چنین نیست! یقیناً پروردگارم با من است، بزودی مرا هدایت خواهد کرد!»

پس ما به موسی وحی کردیم که عصای خود را به دریا (ی نیل) زن، چون زد دریا شکافت و آب هر قطعه دریا مانند کوهی بزرگ بر روی هم قرار گرفت.

و بدنبال آن به موسی وحی کردیم: «عصایت را به دریا بزن!» (عصایش را به دریا زد،) و دریا از هم شکافته شد، و هر بخشی همچون کوه عظیمی بود!

و دیگران (یعنی فرعونیان) را (از پی بنی اسرائیل) به نزدیک دریا آوردیم.

و در آنجا دیگران [= لشکر فرعون‌] را نیز (به دریا) نزدیک ساختیم!

و موسی و کلیه همراهانش را به ساحل سلامت رسانیدیم.

و موسی و تمام کسانی را که با او بودند نجات دادیم!

آن گاه قوم دیگر همه را به دریا غرق کردیم.

سپس دیگران را غرق کردیم!

همانا در این هلاک فرعونیان آیت بزرگی (برای عبرت و موعظه مردم) بود لیکن اکثر خلق ایمان نیاوردند.

در این جریان، نشانه روشنی است ولی بیشترشان ایمان نیاوردند! (چرا که طالب حق نبودند)

و همانا خدای تو خدای بسیار مقتدر و مهربان است.

و پروردگارت شکست‌ناپذیر و مهربان است!

و (ای رسول) حکایت ابراهیم را بر امت بیان کن.

و بر آنان خبر ابراهیم را بخوان،

هنگامی که با پدر (یعنی عمو، زیرا پدران پیغمبران همه موحّدند) و با قومش گفت: شما چه معبودی را می‌پرستید؟

هنگامی که به پدر و قومش گفت: «چه چیز را می‌پرستید؟!»

جواب دادند که ما بتهایی را می‌پرستیم و ثابت بر پرستش آنها بوده و هستیم.

گفتند: «بتهایی را می‌پرستیم، و همه روز ملازم عبادت آنهاییم.»

ابراهیم گفت: آیا هر گاه این بتهای جماد را بخوانید سخن شما را می‌شنوند؟

گفت: «آیا هنگامی که آنها را می‌خوانید صدای شما را می‌شنوند؟!

یا به حال شما هیچ سود و زیانی توانند داشت؟

یا سود و زیانی به شما می‌رسانند؟!»

گفتند: (نه) بلکه ما پدران خود را بر پرستش این بتان یافته‌ایم (و هر چند جماد بی‌اثری باشند می‌پرستیم).

گفتند: «ما فقط نیاکان خود را یافتیم که چنین می‌کنند.»

ابراهیم باز به آنها گفت: آیا می‌دانید که این بتهایی که شما مردم اینک می‌پرستید،

گفت: «آیا دیدید (این) چیزهایی را که پیوسته پرستش می‌کردید...

و پدران شما از قدیم می‌پرستیدند،

شما و پدران پیشین شما،

آنها مرا دشمن‌اند جز خدای یکتای عالمیان؟

همه آنها دشمن من هستند (و من دشمن آنها)، مگر پروردگار عالمیان!

همان خدایی که مرا بیافرید و به راه راستم هدایت می‌فرماید.

همان کسی که مرا آفرید، و پیوسته راهنمائیم می‌کند،

و همان خدایی که مرا غذا می‌دهد و سیراب می‌گرداند.

و کسی که مرا غذا می‌دهد و سیراب می‌نماید،

و چون بیمار شوم مرا شفا می‌دهد.

و هنگامی که بیمار شوم مرا شفا می‌دهد،

و همان خدایی که مرا (از حیات چند روزه دنیا) می‌میراند و سپس (به حیات ابدی آخرت) زنده می‌گرداند.

و کسی که مرا می‌میراند و سپس زنده می‌کند،

و همان خدایی که چشم امید دارم که روز جزا گناهم را بیامرزد.

و کسی که امید دارم گناهم را در روز جزا ببخشد!

بارالها، مرا حکمی ببخش (بر این مشرکان فرمانروایی ده) و به (رسل و) بندگان صالح خود ملحق ساز.

پروردگارا! به من علم و دانش ببخش، و مرا به صالحان ملحق کن!

و نامم بر زبان اقوام آتیه نیکو، و سخنم دلپذیر گردان.

و برای من در میان امّتهای آینده، زبان صدق (و ذکر خیری) قرار ده!

و مرا از وارثان بهشت پر نعمت قرار ده.

و مرا وارثان بهشت پرنعمت گردان!

و از پدرم (یعنی عمویم) درگذر، که وی سخت از گمراهان است.

و پدرم [= عمویم‌] را بیامرز، که او از گمراهان بود!

و روزی که خلق را از قبرها برانگیزند در آن روز مرا رسوا (و هلاک) مگردان.

و در آن روز که مردم برانگیخته می‌شوند، مرا شرمنده و رسوا مکن!

آن روزی که مال و فرزندان (هیچ به حال انسان) سود نبخشند.

در آن روز که مال و فرزندان سودی نمی‌بخشد،

و تنها آن کس سود برد که با دل با اخلاص پاک (از شرک و ریب و ریا) به درگاه خدا آید.

مگر کسی که با قلب سلیم به پیشگاه خدا آید!»

و بهشت را به اهل تقوا نزدیک سازند.

(در آن روز،) بهشت برای پرهیزکاران نزدیک می‌شود،

و دوزخ را بر گمراهان پدیدار گردانند.

و دوزخ برای گمراهان آشکار می‌گردد،

و به کافران گفته شود: بتهایی که پرستش می‌کردید به کجا شدند؟

و به آنان گفته می‌شود: «کجا هستند معبودانی که آنها را پرستش می‌کردید...

آن بتهایی که به جای خدا پرستش می‌کردید آیا می‌توانند به شما اینک یاری کرده یا از جانب خود دفاع کنند؟

معبودهایی غیر از خدا؟! آیا آنها شما را یاری می‌کنند، یا کسی به یاری آنها می‌آید؟!»

در آن حال کافران و معبودان باطلشان هم به رو در آتش دوزخ افتند.

در آن هنگام همه آن معبودان با عابدان گمراه به دوزخ افکنده می‌شوند؛

و نیز تمام سپاه شیطان (به جهنم در آیند).

و همچنین همگی لشکریان ابلیس!

و در دوزخ به مجادله و خصومت با یکدیگر گویند:

آنها در آنجا در حالی که به مخاصمه برخاسته‌اند می‌گویند:

به خدا قسم که ما در گمراهی بسیار آشکاری بودیم.

«به خدا سوگند که ما در گمراهی آشکاری بودیم،

که شما (بتها) را مانند خدای عالمیان پرستش می‌کردیم.

چون شما را با پروردگار عالمیان برابر می‌شمردیم!

و ما را گمراه نکردند جز قوم تبهکار.

امّا کسی جز مجرمان ما را گمراه نکرد!

پس (در این روز سخت) نه شفیعی داریم،

(افسوس که امروز) شفاعت‌کنندگانی برای ما وجود ندارد،

و نه یک دوست صمیمی (که از ما حمایتی کند).

و نه دوست گرم و پرمحبّتی!

ای کاش که بار دیگر (به دنیا) باز می‌گشتیم تا (به خدای یگانه) ایمان می‌آوردیم.

ای کاش بار دیگر (به دنیا) بازگردیم و از مؤمنان باشیم!»

همانا در این (ندامت گمراهان) آیت عبرتی (برای دیگران) بود و لیک اکثر مردم باز ایمان نیاوردند.

در این ماجرا، نشانه (و عبرتی) است؛ ولی بیشتر آنان مؤمن نبودند!

و همانا خدای تو خدای بسیار مقتدر و مهربان است.

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

قوم نوح هم پیغمبران خدا را تکذیب کردند.

قوم نوح رسولان را تکذیب کردند،

هنگامی که مهربان برادرشان نوح آنها را گفت: آیا خدا ترس و متّقی نمی‌شوید؟

هنگامی که برادرشان نوح به آنان گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

من برای شما بسیار رسولی امین (و خیر خواهی مشفق) هستم.

مسلّماً من برای شما پیامبری امین هستم!

پس از خدا بترسید و راه طاعت من پیش گیرید.

تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

و من اجری از شما برای رسالت نمی‌خواهم و چشم پاداش جز به خدای عالم ندارم.

من برای این دعوت، هیچ مزدی از شما نمی‌طلبم؛ اجر من تنها بر پروردگار عالمیان است!

پس از خدا بترسید و راه طاعت من پیش گیرید.

پس، تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!»

قوم نوح (از کبر و خود پرستی) پاسخ دادند که ما چگونه به تو ایمان آوریم در صورتی که پیروانت معدودی مردم خوار و فرومایه‌اند؟

گفتند: «آیا ما به تو ایمان بیاوریم در حالی که افراد پست و بی‌ارزش از تو پیروی کرده‌اند؟!»

نوح گفت: مرا چه کار که افعال و احوال پیروانم را بدانم (که از طبقه عالی یا دانی‌اند)؟

(نوح) گفت: «من چه می‌دانم آنها چه کاری داشته‌اند!

اگر شعور و معرفتی دارید بدانید که حساب کار آنها بر کسی جز خدای من نخواهد بود.

حساب آنها تنها با پروردگار من است اگر شما می‌فهمیدید!

و من هرگز مؤمنان به حق را (هر چند فقیر باشند) از خود نرانم.

و من هرگز مؤمنان را طرد نخواهم کرد.

من جز آنکه مردم را اندرز کنم و از خدا بترسانم وظیفه‌ای ندارم.

من تنها انذارکننده‌ای آشکارم.»

باز قوم نوح گفتند: ای نوح، اگر ترک این سخنان نگویی سخت سنگسار می‌شوی.

گفتند: «ای نوح! اگر (از حرفهایت) دست برنداری، سنگباران خواهی شد!»

نوح گفت: پروردگارا، قوم من سخت مرا تکذیب کردند.

گفت: «پروردگارا! قوم من، مرا تکذیب کردند!

پس بین من و آنها حکم فرما و به ما گشایشی عطا کن، و من و مؤمنانی که با من همراهند از شر قوم نجات ده.

اکنون میان من و آنها جدایی بیفکن؛ و مرا و مؤمنانی را که با من هستند رهایی بخش!»

ما هم او را با همه آنان که در آن کشتی انبوه در آمدند به ساحل سلامت رساندیم.

ما، او و کسانی را که با او بودند، در آن کشتی که پر (از انسان و انواع حیوانات) بود، رهایی بخشیدیم!

آن‌گاه باقی آن قوم سرکش را پس از نجات نوح و مؤمنان به دریا غرق کردیم.

سپس بقیه را غرق کردیم!

همانا در این (نجات مؤمنان و هلاک کافران قوم نوح) آیت عبرتی است، و اکثرشان ایمان نیاوردند.

در این ماجرا نشانه روشنی است؛ امّا بیشتر آنان مؤمن نبودند.

و همانا خدای تو خدای بسیار مقتدر و مهربان است.

و پروردگار تو عزیز و رحیم است.

قوم عاد نیز رسولان خدا را تکذیب کردند.

قوم عاد (نیز) رسولان (خدا) را تکذیب کردند،

هنگامی که مهربان برادرشان هود به آنها گفت: آیا متقی و خدا ترس نمی‌شوید؟

هنگامی که برادرشان هود گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

من برای شما پیغمبری بسیار (خیر خواه و) امینم.

مسلماً من برای شما پیامبری امین هستم.

پس از خدا بترسید و راه اطاعت من پیش گیرید.

پس تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

و من از شما اجری برای رسالت نمی‌خواهم و چشم پاداش جز به خدای عالم ندارم.

من در برابر این دعوت، هیچ اجر و پاداشی از شما نمی‌طلبم؛ اجر و پاداش من تنها بر پروردگار عالمیان است.

آیا بنا می‌کنید به هر سرزمین مرتفع عمارت و کاخ برای آنکه به بازی عالم سرگرم شوید (و از یاد خدا غافل مانید).

آیا شما بر هر مکان مرتفعی نشانه‌ای از روی هوا و هوس می‌سازید؟!

و عمارتهای محکم بنا می‌کنید به امید آنکه در آن عمارات عمر ابد کنید؟

و قصرها و قلعه‌های زیبا و محکم بنا می‌کنید شاید در دنیا جاودانه بمانید؟!

و چون (به ظلم و بیداد خلق) دست گشایید کمال قساوت و خشم کار بندید؟

و هنگامی که کسی را مجازات می‌کنید همچون جبّاران کیفر می‌دهید!

پس از خدا بترسید و مرا اطاعت کنید.

پس تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

و بترسید از آن خدایی که شما را به آنچه خود می‌دانید مدد و قوت بخشید.

و از (نافرمانی) خدایی بپرهیزید که شما را به نعمتهایی که می‌دانید امداد کرده؛

مدد بخشید شما را به خلق چهار پایان و فرزندان.

شما را به چهارپایان و نیز پسران (لایق و برومند) امداد فرموده؛

و نیز مدد بخشید شما را به ایجاد باغها و چشمه‌های آب.

همچنین به باغها و چشمه‌ها!

همانا من از عذاب روز بزرگ قیامت بر شما می‌ترسم.

(اگر کفران کنید،) من بر شما از عذاب روزی بزرگ می‌ترسم!»

گفتند: تو این همه وعظ و نصیحت کنی یا هیچ نکنی به حال ما یکسان است.

آنها [= قوم عاد] گفتند: «برای ما تفاوت نمی‌کند، چه ما را انذار کنی یا نکنی؛ (بیهوده خود را خسته مکن)!

این (مسأله حیات و موت کار طبیعت و خوی جهان و) سرنوشت همه پیشینیان است.

این همان روش (و افسانه‌های) پیشینیان است!

و ما هرگز (پس از مرگ دیگر زنده نمی‌شویم و هرگز قیامت و ثواب و) عقابی نخواهیم داشت.

و ما هرگز مجازات نخواهیم شد!»

الغرض، رسول حق را تکذیب کردند و ما هم آنان را هلاک گردانیدیم، همانا در این (هلاک قوم عاد) آیت عبرتی است، و بیشتر آنها ایمان نیاوردند.

آنان هود را تکذیب کردند، ما هم نابودشان کردیم؛ و در این، آیت و نشانه‌ای است (برای آگاهان)؛ ولی بیشتر آنان مؤمن نبودند!

و همانا خدای تو بسیار مقتدر و مهربان است.

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

قوم ثمود نیز رسولان خدا را تکذیب کردند.

قوم ثمود رسولان (خدا) را تکذیب کردند،

هنگامی که مهربان برادرشان صالح به آنها گفت: آیا متّقی و خدا ترس نمی‌شوید؟

هنگامی که صالح به آنان گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

من برای شما پیغمبری بسیار امین (و خیر خواه) هستم.

من برای شما پیامبری امین هستم!

پس از خدا بترسید و راه طاعت من پیش گیرید.

پس تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

و من اجری از شما برای رسالت نمی‌خواهم و چشم پاداش جز به خدای عالم ندارم.

من در برابر این دعوت، اجر و پاداشی از شما نمی‌طلبم؛ اجر من تنها بر پروردگار عالمیان است!

آیا (تصور می‌کنید که تا ابد) ایمن از مرگ در این ناز و نعمت دنیا خواهید ماند؟

آیا شما تصوّر می‌کنید همیشه در نهایت امنیّت در نعمتهایی که اینجاست می‌مانید،

(گمان دارید) در این باغهای باصفا و چشمه‌های آب گوارا،

در این باغها و چشمه‌ها،

و مزارع و کشتزار و نخل و آن شکوفه‌های لطیف و زیبایش (همیشه زنده‌اید).

در این زراعتها و نخلهایی که میوه‌هایش شیرین و رسیده است؟!

و خیال می‌کنید دائم در این عماراتی که در کوهستان (و ییلاقات) با کمال دقت بنا کرده‌اید به آسایش تعیّش می‌کنید؟

و از کوه‌ها خانه‌هایی می‌تراشید، و در آن به عیش و نوش می‌پردازید!

پس از خدا بترسید و راه اطاعت من پیش گیرید.

پس از خدا بترسید و مرا اطاعت کنید!

و از رفتار رؤسای مسرف و ستمگر پیروی نکنید.

و فرمان مسرفان را اطاعت نکنید!

که آن مردم در زمین همه گونه فساد می‌کنند و هیچ گونه به اصلاح (حال خلق) نمی‌پردازند.

همانها که در زمین فساد می‌کنند و اصلاح نمی‌کنند!»

قوم صالح گفتند: به یقین تو را سحر کرده‌اند (که دعوی نبوت می‌کنی).

گفتند: «(ای صالح!) تو از افسون شدگانی (و عقل خود را از دست داده‌ای!)

(و گرنه) تو هم مثل ما بشری بیش نیستی، اگر راست می‌گویی معجزی بیاور.

تو فقط بشری همچون مائی؛ اگر راست می‌گویی آیت و نشانه‌ای بیاور!»

صالح گفت: این ناقه (معجزه من) است، آب نهر را روزی ناقه بنوشد و روزی شما بنوشید.

گفت: «این ناقه‌ای است (که آیت الهی است) برای او سهمی (از آب قریه)، و برای شما سهم روز معینّی است!

و هرگز سوء قصدی بر ناقه مکنید که به عذاب روزی بزرگ و سخت گرفتار خواهید شد.

کمترین آزاری به آن نرسانید، که عذاب روزی بزرگ شما را فرا خواهد گرفت!»

قوم صالح ناقه را پی کردند، سپس از کار خود پشیمان شدند.

سرانجام بر آن (ناقه) حمله نموده آن را «پی» کردند؛ (و هلاک نمودند) سپس از کرده خود پشیمان شدند!

آن گاه عذاب موعود آنان را درگرفت (و هلاک گردیدند). همانا در هلاک این قوم آیت عبرتی (برای دیگران) بود، و اکثر آنها ایمان نیاوردند.

و عذاب الهی آنان را فرا گرفت؛ در این، آیت و نشانه‌ای است؛ ولی بیشتر آنان مؤمن نبودند!

و همانا خدای تو بسیار مقتدر و مهربان است.

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

قوم لوط نیز پیغمبران خدا را تکذیب کردند.

قوم لوط فرستادگان (خدا) را تکذیب کردند،

هنگامی که مهربان برادر آنها لوط به آنان گفت: آیا خدا ترس و پرهیزکار نمی‌شوید؟

هنگامی که برادرشان لوط به آنان گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

من برای شما پیغمبری بسیار امین (و خیر خواه) هستم.

من برای شما پیامبری امین هستم!

از خدا بترسید و راه طاعت من پیش گیرید.

پس تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

و من از شما اجری برای رسالت خود نمی‌خواهم و چشم پاداش جز به خدای عالم ندارم.

من در برابر این دعوت، اجری از شما نمی‌طلبم، اجر من فقط بر پروردگار عالمیان است!

آیا از میان خلایق عمل زشت منکر را با مردان انجام می‌دهید؟

آیا در میان جهانیان، شما به سراغ جنس ذکور می‌روید (و همجنس بازی می‌کنید، آیا این زشت و ننگین نیست؟!)

و زنان را که خدا همسر شما آفریده رها می‌کنید؟ آری شما بسیار مردم متعدی نابکاری هستید.

و همسرانی را که پروردگارتان برای شما آفریده است رها می‌کنید؟! (حقّاً) شما قوم تجاوزگری هستید!»

قوم در جواب گفتند: ای لوط، اگر از این پس دست از این نهی و منع بر نداری از شهر رانده خواهی شد.

گفتند: «ای لوط! اگر (از این سخنان) دست برنداری، به یقین از اخراج شدگان خواهی بود!»

لوط باز گفت: من خود دشمن این کار زشت شما هستم.

گفت: «من دشمن سرسخت اعمال شما هستم!

بار الها، من و اهل بیتم را از (عقاب) این عمل زشت قوم نجات بخش.

پروردگارا! من و خاندانم را از آنچه اینها انجام می‌دهند رهایی بخش!»

ما هم او را با همه اهل بیتش نجات دادیم.

ما او و تمامی خاندانش را نجات دادیم،

جز پیرزنی که (زن لوط بود و) در اهل عذاب باقی ماند.

جز پیرزنی که در میان بازماندگان بود!

آن گاه (جز اهل بیت لوط) دیگران را به خاک هلاک نشانیدیم.

سپس دیگران را هلاک کردیم!

و آنها را به سنگباران عذاب که باران بسیار سختی بر سر بیم داده شدگان (بد کار) است هلاک ساختیم.

و بارانی (از سنگ) بر آنها فرستادیم؛ چه باران بدی بود باران انذارشدگان!

همانا در این هلاک قوم لوط نیز آیت عبرتی (برای دیگران) بود، و اکثر آنها ایمان نیاوردند.

در این (ماجرای قوم لوط و سرنوشت شوم آنها) آیتی است؛ امّا بیشترشان مؤمن نبودند.

و همانا خدای تو بسیار مقتدر و مهربان است.

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

اصحاب ایکه (یعنی امت شعیب ع) هم پیغمبران خدا را تکذیب کردند.

اصحاب ایکه [= شهری نزدیک مدین‌] رسولان (خدا) را تکذیب کردند،

هنگامی که (رسولشان) شعیب به آنها گفت: آیا خداترس و پرهیزکار نمی‌شوید؟

هنگامی که شعیب به آنها گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

من برای شما رسولی بسیار امین (و خیر خواه) هستم.

مسلّماً من برای شما پیامبری امین هستم!

از خدا بترسید و راه طاعت من پیش گیرید.

پس تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

و من از شما هرگز اجر رسالت نمی‌خواهم و جز به خدای عالم به کسی چشم پاداش ندارم.

من در برابر این دعوت، پاداشی از شما نمی‌طلبم؛ اجر من تنها بر پروردگار عالمیان است!

پیمانه را تمام بدهید و از کم فروشان مباشید.

حق پیمانه را ادا کنید (و کم فروشی نکنید)، و دیگران را به خسارت نیفکنید!

و (اجناس را) با ترازوی درست بسنجید.

و با ترازوی صحیح وزن کنید!

و آنچه به مردم می‌فروشید (تمام بدهید و) از وزن و پیمان کم نگذارید، و در زمین به ظلم و فساد کاری برنخیزید.

و حق مردم را کم نگذارید، و در زمین تلاش برای فساد نکنید!

و از خدایی که شما و کفر پیشگان پیشین را آفریده بترسید (و خلاف امر او مکنید).

و از (نافرمانی) کسی که شما و اقوام پیشین را آفرید بپرهیزید!»

قوم شعیب در پاسخ او گفتند: تو را بی‌شک به سحر و شعبده مفتون کرده‌اند.

آنها گفتند: «تو فقط از افسون‌شدگانی!

و تو جز آنکه بشری هستی مانند ما هیچ گونه مزیّتی بر دیگران نداری. و ما تو را (در دعوت نبوت) دروغگو می‌پنداریم.

تو بشری همچون مائی، تنها گمانی که درباره تو داریم این است که از دروغگویانی!

اگر راست می‌گویی (که پیغمبر خدایی) قطعه‌ای از آسمان را بر سر ما فرود آور (تا تصدیق تو کنیم).

اگر راست می‌گویی، سنگهایی از آسمان بر سر ما بباران!»

شعیب گفت: خدای من بهتر بر (صدق دعوی من و کذب قول و زشتی) افعال شما آگاه است.

(شعیب) گفت: «پروردگار من به اعمالی که شما انجام می‌دهید داناتر است!»

باز او را تکذیب کردند و به عذاب سخت روز سایه‌بان (یعنی روزی که مردم از شدت گرما به سایه‌بانی پناه می‌بردند و باز از گرمی هلاک می‌شدند) گرفتار شدند که عذاب آن روز بسیار بزرگ و سخت بود.

سرانجام او را تکذیب کردند، و عذاب روز سایبان (سایبانی از ابر صاعقه‌خیز) آنها را فراگرفت؛ یقیناً آن عذاب روز بزرگی بود!

همانا در این هلاک قوم شعیب نیز آیت عبرتی (برای دیگران) بود، و اکثر آنها ایمان نیاوردند.

در این ماجرا، آیت و نشانه‌ای است؛ ولی بیشتر آنها مؤمن نبودند.

و همانا خدای تو بسیار مقتدر و مهربان است.

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

و این قرآن به حقیقت از جانب خدای عالمیان نازل شده.

مسلّماً این (قرآن) از سوی پروردگار جهانیان نازل شده است!

(جبرئیل) روح الامین (فرشته بزرگ خدا) آن را نازل گردانیده.

روح الامین آن را نازل کرده است...

و آن را بر قلب تو فرود آورده تا از عقاب خدا بترسانی.

بر قلب (پاک) تو، تا از انذارکنندگان باشی!

به زبان عربی فصیح.

آن را به زبان عربی آشکار (نازل کرد)!

و (ذکر عظمت) این قرآن در کتب انبیاء پیشین مسطور است.

و توصیف آن در کتابهای پیشینیان نیز آمده است!

آیا این خود آیت و برهان روشنی (بر کافران) نیست که علماء بنی اسرائیل (از کتب انبیاء سلف) بر این قرآن آگاهند؟

آیا همین نشانه برای آنها کافی نیست که علمای بنی اسرائیل بخوبی از آن آگاهند؟!

و اگر ما این کتاب (عربی) را بر بعض مردم عجم نازل می‌گردانیدیم.

هرگاه ما آن را بر بعضی از عجم [= غیر عرب‌] ها نازل می‌کردیم...

و آن رسول آن را (به زبان تازی) بر عجم‌ها قرائت می‌کرد آنان ایمان نمی‌آوردند (به این عذر که قرآن چون به زبان ما نیست ما فهم آن نکرده و اعجاز آن را درک نمی‌کنیم، اما شما قوم عرب با چه عذر ایمان نمی‌آورید؟)

و او آن را بر ایشان می‌خواند، به آن ایمان نمی‌آورند!

ما این قرآن را این چنین در دل تبهکاران گذراندیم (و بر آنها به این کتاب اتمام حجت کردیم).

(آری،) این گونه (با بیانی رسا) قرآن را در دلهای مجرمان وارد می‌کنیم!

اما به این قرآن ایمان نمی‌آورند تا عذاب دردناک را مشاهده کنند.

(امّا) به آن ایمان نمی‌آورند تا عذاب دردناک را با چشم خود ببینند!

که به ناگاه آن عذاب که سخت از آن غافلند به آنها فرا رسد.

ناگهان به سراغشان می‌آید، در حالی که توجّه ندارند!

و آن کافران گویند: آیا بر ما مهلتی منظور می‌شود (تا زمانی از عذاب بیاساییم؟

و (در آن هنگام) می‌گویند: «آیا به ما مهلتی داده خواهد شد؟!»

آیا (اکنون که هنگام عذابشان نیست از تمسخر) عذاب و انتقام ما را به تعجیل می‌طلبند؟

آیا برای عذاب ما عجله می‌کنند؟!

چه خواهی دید اگر ما چند سالی آنها را در دنیا متنعّم سازیم.

به ما خبر ده، اگر (باز هم) سالیانی آنها را از این زندگی بهره‌مند سازیم...

سپس به عذابی که بر آنان وعده شده یکسر هلاک شوند.

سپس عذابی که به آنها وعده داده شده به سراغشان بیاید...

آیا بهره‌ای که از مال دنیا داشتند هیچ آنها را از عذاب خواهد رهانید؟

این تمتع و بهره‌گیری از دنیا برای آنها سودی نخواهد داشت!

و ما اهل هیچ دیاری را تا رسولانی به هدایت و اتمام حجت بر آنها نفرستادیم هلاک نکردیم.

ما هیچ شهر و دیاری را هلاک نکردیم مگر اینکه انذارکنندگانی (از پیامبران الهی) داشتند.

این (هلاک بدان) پند و موعظه است (برای خوبان) و ما هرگز به کسی ستم نکردیم.

تا متذکّر شوند؛ و ما هرگز ستمکار نبودیم! (که بدون اتمام حجّت مجازات کنیم)

و این قرآن را شیاطین فرود نیاوردند (بلکه جبرئیل امین، فرشته خدا نازل ساخته).

شیاطین و جنیّان (هرگز) این آیات را نازل نکردند!

نه هرگز این گونه سخنان از شیاطین شایسته است و نه قدرت (بر نزول آن) دارند.

و برای آنها سزاوار نیست؛ و قدرت ندارند!

که البته آنها از استماع وحی الهی معزولند.

آنها از استراق سمع (و شنیدن اخبار آسمانها) برکنارند!

پس با خدای یکتا احدی را معبود مخوان و گرنه از اهل عذاب خواهی شد.

(ای پیامبر!) هیچ معبودی را با خداوند مخوان، که از معذّبین خواهی بود!

و (نخست) خویشان نزدیکت را (از خدا) بترسان.

و خویشاوندان نزدیکت را انذار کن!

و پر و بال مرحمت بر تمام پیروان با ایمانت به تواضع بگستران.

و بال و پر خود را برای مؤمنانی که از تو پیروی می‌کنند بگستر!

و هرگاه قوم فرمانت را مخالفت کردند به آنها بگو: من خود از کردار (بد) شما بیزارم.

اگر تو را نافرمانی کنند بگو: «من از آنچه شما انجام می‌دهید بیزارم!»

و توکل بر آن خدای مقتدر مهربان کن.

و بر خداوند عزیز و رحیم توکّل کن!

آن خدایی که چون (از شوقش به نماز) برخیزی تو را می‌نگرد.

همان کسی که تو را به هنگامی که (برای عبادت) برمی‌خیزی می‌بیند؛

و به انتقال تو در اهل سجود (و به دوران تحوّلت از اصلاب شامخه به ارحام مطهره) آگاه است.

و (نیز) حرکت تو را در میان سجده‌کنندگان!

که او خدای شنوا و دانا (به گفتار و کردار خلق) است.

اوست خدای شنوا و دانا.