هشدار تریتا پارسی درباره تشدید جنگ در خاورمیانه / تهران محاصره دریایی و جنگ اقتصادی را دیگر نمیپذیرد
گزارشهای تازه از نگرانی شدید لندن و پایتختهای اروپایی نسبت به احتمال حمله نظامی جدید آمریکا علیه ایران و پیامدهای طولانیمدت آن بر اقتصاد و امنیت قاره سبز حکایت دارد. یک تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل در گفتوگویی مفصل هشدار داد که در پی فشارهای تلآویو، سه هفته آینده مقطعی بسیار پرخطر خواهد بود و هرگونه تشدید درگیری میتواند به هدف قرار گرفتن زیرساختهای انرژی و کابلهای زیردریایی منجر شود. او همچنین از تغییر راهبردی تهران برای شکستن محاصره دریایی و رد وضعیت «نه جنگ، نه صلح» سخن گفت و نسبت به پیامدهای سیاسی تداوم تامین مالی جنگ برای دموکراتها در کنگره جدید هشدار داد.
به گزارش خبرآنلاین، ماریو نوفل، مجری و فعال رسانهای در برنامه خود در گفتوگو با تریتا پارسی، پژوهشگر ارشد موسسه کوئینسی به بررسی گزارش اخیر بلومبرگ درباره نگرانی فزاینده اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا از احتمال آغاز یک عملیات تهاجمی جدید از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا علیه ایران پرداخت. بر اساس این گزارش، مقامهای بریتانیایی معتقدند دستیابی به توافق از طریق مذاکره بعید به نظر میرسد و ایران همچنان توان نظامی کافی برای پاسخ تلافیجویانه را در اختیار دارد. به همین دلیل لندن و متحدان خلیج فارس در خفا از واشنگتن خواستهاند از حملات بیشتر خودداری کند. وزرای بریتانیایی در صورت درخواست آمریکا برای استفاده از پایگاههای نظامی این کشور با تصمیمی دشوار روبهرو خواهند شد.
پارسی با بیان اینکه گزارش یادشده بازتابدهنده نگاه بسیاری از کشورهای اروپایی است، توضیح داد که به گفته منابع سیاسی در اروپا، اعتراضات گسترده کنونی در قاره سبز برخلاف تصورات رایج، نه به دلیل مسئله مهاجرت، بلکه نتیجه مستقیم شوک اقتصادی ناشی از جنگ ایران است. به گفته او، اروپاییها به سختی توانسته بودند خود را در برابر شوک اقتصادی جنگ اوکراین مصون کنند، اما جهش ناگهانی قیمت نفت در پی حمله آمریکا به ایران، موجی از ناآرامیها را در پایتختهای اروپایی به راه انداخته است. وی افزود که لافزنی دبیرکل ناتو درباره انجام ۵ هزار سورتی پرواز از پایگاههای این ائتلاف در اروپا و تاکید او بر اینکه عملیات علیه ایران بدون کمک اروپا ممکن نبود، این باور را در تهران تقویت کرده که در صورت ازسرگیری جنگ، هدف قرار دادن پایگاههای اروپایی و بریتانیایی، از جمله پایگاههایی که در قبرس واقع شدهاند، مشروع خواهد بود.
این تحلیلگر مسائل بینالملل در ادامه نسبت به ادعاهای تازه تلآویو هشدار داد و یادآور شد که اسرائیلیها در ماه فوریه به ترامپ وعده داده بودند جنگ تنها چهار روز طول میکشد، اما هشت ماه بعد دوباره با طرحی تازه بازگشتهاند و مدعیاند کارزار جدید تنها هفت روز زمان میبرد. پارسی تاکید کرد که چنین جنگی هرگز کوتاه نخواهد بود و این بار تشدید تنشها فراتر از تنگهها رفته و میتواند زیرساختهای انرژی و حتی کابلهای زیردریایی را هدف قرار دهد که ترمیم خسارات ویرانگر آن سالها زمان میبرد. او با اشاره به حاشیهنشینی دیپلماتیک اروپا نسبت به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس خاطرنشان کرد که در حال حاضر تنها بریتانیا به دلیل نقش مشورتی فنی در دورهای پیشین مذاکرات، روزنه ارتباطی محدودی با واشنگتن دارد.
سه هفته پرخطر و شکاف در حزب دموکرات بر سر «نجات جنگ»
پارسی با ارزیابی احتمال وقوع درگیری گسترده، سه هفته پیش رو را به دلیل فشار سنگین اسرائیل بسیار پرخطر توصیف کرد. به باور او، هرچند پس از ماه ژانویه و در اختیار گرفتن کنترل کنگره و ابزار بودجه توسط دموکراتها، موانع ساختاری در برابر جنگ کمی قویتر میشود، اما خطر به صفر نمیرسد. او به ستون تازه توماس فریدمن، تحلیلگر روزنامه نیویورک تایمز اشاره کرد و آن را آغازگر نبردی جدی درون حزب دموکرات دانست. به گفته پارسی، فریدمن در ابتدای یادداشت خود پس از شرکت در نشستی در دبی، ارزیابی بسیار تندی از ویرانگری این جنگ ارائه میدهد، اما در نیمه راه چرخشی عجیب دارد و مدعی میشود اگر دموکراتها بودجه جنگ را قطع کنند، مسئولیت شکست آن بر گردن آنها میافتد و در نتیجه باید به تامین مالی آن ادامه دهند.
این پژوهشگر ارشد منطق نهفته در استدلال فریدمن را دقیقاً همراستا با خواست نومحافظهکاران و اسرائیل دانست که بدون بیان صریح واژه تشدید، عملاً خواهان گسترش جنگ برای جلوگیری از پیروزی ایران هستند. او با انتقاد از آنچه «حزب واحد جنگ» در آمریکا نامید، تصریح کرد که جنگهای بیپایان دو دهه گذشته نتیجه اجماع میانهروهای هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه بر سر راهبرد کلان هژمونی لیبرال بوده است؛ راهبردی که با تصور لزوم سلطه نظامی بر سراسر جهان، خود آمریکا را به شدت تضعیف کرده است.
پارسی در پاسخ به این دیدگاه که برخی دموکراتها گمان میکنند تداوم جنگ به سود آنها در انتخابات ریاستجمهوری خواهد بود، این تصور را فاجعهبار خواند. او با استناد به آمار انتخابات ۲۰۲۴ یادآور شد که ۱۲ میلیون و ۲۰۰ هزار رایدهنده دموکرات پای صندوقهای رای نرفتند و ۲۹ درصد آنها به دلیل سیاستهای دولت در قبال غزه چنین تصمیمی گرفتند. به گفته وی، در انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶ نیز رایدهندگان جنبش ماگا برای تنبیه ترامپ به دلیل زیر پا گذاشتن وعده عدم آغاز جنگهای جدید، در انتخابات شرکت کردند اما به نشانه اعتراض به دموکراتها رای دادند. بنابراین اگر دموکراتها پس از سوم ژانویه به پیروی از چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنا و فریدمن همچنان بودجه جنگ را تامین کنند، این درگیری به جنگ هر دو حزب تبدیل شده و رایدهندگان در سال ۲۰۲۸ آنها را نیز تنبیه خواهند کرد.
او همچنین رقابت درونحزبی میان شومر و کریس ون هولن، سناتور دموکرات آمریکا برای رهبری سنا را به طور مستقیم به سیاست خارجی، غزه و جنگ ایران گره زد و یادآور شد که شومر در سال ۲۰۱۵ یکی از چهار دموکراتی بود که علیه توافق هستهای باراک اوباما، رئیسجمهور اسبق آمریکا رای داد، در حالی که ون هولن یکی از شجاعترین صداهای سنا در سه سال گذشته بوده است. پارسی درباره ارقام بازارهای پیشبینی که شانس شومر را ۹۲ درصد نشان میدهند، این فضا را مشابه کارزار تبلیغاتی اخیر برای انتخاب دبیرکل سازمان ملل متحد دانست؛ جایی که تبلیغات گستردهای برای قطعی جلوه دادن پیروزی نامزد اماراتی، سفیر پیشین این کشور در سازمان ملل، به راه افتاد اما واکنش تند نهادهای مدنی به نقش امارات در جنگ سودان و تاکید بر نوبت آمریکای لاتین باعث شد او در رایگیری آزمایشی روز جمعه سه رای منفی از اعضای دائم شورای امنیت دریافت کند.
شکستن محاصره دریایی و تغییر دکترین تهران
پارسی با اشاره به نظریه پیشین خود موسوم به «راهحل پنیر سوئیسی» توضیح داد که با توجه به پذیرفتهنشدن توافق از سوی غرور ترامپ، خروج تدریجی همراه با فرسایش آهسته و نامحسوس تحریمها و محاصره گزینهای محتملتر اما غیرایدهآل بود. با این حال، ایران این روند کند را کافی و قابل قبول نمیداند و میخواهد معادله را سریعتر تعیین تکلیف کند.
بر اساس تحلیل پارسی، اینکه ایرانیها با مشاهده ماهها تهدید بدون عمل ترامپ به این نتیجه رسیدهاند که او خود میداند گزینه نظامی کارآمدی در اختیار ندارد. دوم اینکه رهبر جدید ایران در بیانیه اخیر خود رویکرد پیشین مبنی بر سیاست منطقه خاکستری «نه جنگ، نه صلح» را تغییر داده و صراحتاً اعلام کرده است که یا صلح برقرار میشود یا جنگ و هیچ وضعیت میانی وجود نخواهد داشت. به گفته او، در حالی که ترامپ اکنون به همان سیاست میانه یعنی جنگ اقتصادی پناه برده، تهران عادیسازی محاصره دریایی را ناقض پیروزی راهبردی خود میداند و حتی وقوع جنگ را به پذیرش دائمی جنگ اقتصادی ترجیح میدهد.
این تحلیلگر تاکید کرد که عبور از تاریخ سوم ژانویه به معنای پایان کامل خطر نیست و تداوم فشار برای اقدام نظامی به شدت به تحولات سیاسی اسرائیل و اینکه آیا بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل بتواند با مهارت ویژه خود در اثرگذاری بر ترامپ در راس قدرت باقی بماند یا خیر، بستگی خواهد داشت.