ویترین فناوری شهری، سیتکس؛ از رباتهای امدادی و سامانههای هوشمند تا فناوریهای مدیریت بحران | تصویری از تلاش برای ساخت شهرهای هوشمند
همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: نمایشگاه تهران پیشرو با عنوان سیتکس، از ۲۶ تا ۲۹ آبانماه در مرکز نمایشگاهی برج میلاد برگزار شد. در این رویداد که با حمایت سازمان فناوریهای نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران شکل گرفت حوزههایی مانند حملونقل، مدیریت بحران، انرژی، آب، محیطزیست و فناوری اطلاعات در این نمایشگاه موردتوجه قرار داشتند. اما بازدید از نمایشگاه در کنار دیدن محصولات و ایدههای جالب، این پرسش را هم مطرح میکرد که آیا ظرفیتهای ارائهشده توانستهاند تصویری کامل از آینده فناوری شهری ارائه دهند؟
یکی از جذابترین بخشهای فناوری شهری، تجهیزاتی هستند که قرار نیست به طور مستقیم دیده شوند، اما میتوانند اطلاعات مهمی درباره وضعیت شهر در اختیار مدیران قرار دهند.
در سیتکس، سامانهای نصبشده روی خودرو برای بررسی وضعیت آسفالت و لایههای زیرین خیابان معرفی شده بود. این فناوری با جمعآوری اطلاعات از سطح و لایههای زیرین مسیر، امکان بررسی وضعیت زیرسازی و شناسایی ناهماهنگیهای احتمالی را فراهم میکند.
اهمیت چنین تجهیزاتی فقط به شناسایی خرابی خیابانها محدود نمیشود. مدیریت شهری میتواند از اطلاعات بهدستآمده برای ارزیابی کیفیت اجرای پروژههای عمرانی و بررسی عملکرد پیمانکاران نیز استفاده کند.
در بخش فضای سبز نیز دستگاهی برای بررسی وضعیت داخلی تنه درختان معرفی شده بود. این فناوری با کمک حسگرها و تحلیل دادهها میتواند نشانههایی از آسیبهای درونی درخت را شناسایی کند؛ موضوعی که در نگهداری فضای سبز شهری اهمیت زیادی دارد.
رباتها؛ وقتی ماشینها وارد عملیات خطرناک میشوند
یکی دیگر از بخشهای جالب نمایشگاه به رباتهایی اختصاص داشت که برای انجام مأموریت در شرایط دشوار و خطرناک طراحی شدهاند.
از رباتهای آبپاش مورداستفاده در عملیات آتشنشانی تا تجهیزات امدادی و رباتهای قابلاستفاده در محیطهای آبی، نمونههایی از تلاش برای کاهش خطر حضور مستقیم نیروی انسانی در موقعیتهای پرریسک به نمایش درآمده بودند.
در کنار این تجهیزات، پهپادهای مجهز به دوربین حرارتی نیز از فناوریهای مهم حوزه مدیریت بحران به شمار میروند. این پهپادها میتوانند کانونهای پنهان آتش را شناسایی کنند و اطلاعات لازم را برای هدایت نیروهای عملیاتی در اختیار آتشنشانی قرار دهند.
به گفته رحیم قلیچخانی، مسئول پشتیبانی و زیرساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات آتشنشانی، از این تجهیزات در حوادثی مانند آتشسوزی جنگلهای الیت مازندران و بندر شهید رجایی استفاده شده است. او همچنین به تأمین خارجی برخی از این تجهیزات به دلیل پیچیدگی حسگرها و فناوریهای مورداستفاده اشاره کرده است.
شهری که میخواهد پیش از بحران، خطر را تشخیص دهد
در سیتکس، سامانههایی برای پایش جریان آب در کانالها و مسیرهای شهری معرفی شده بودند. این فناوریها با استفاده از پردازش تصویر میتوانند وضعیت جریان آب را بررسی کنند و در صورت بالا آمدن سطح آب یا مشاهده شرایط غیرعادی، هشدار لازم را به بخش مسئول ارسال کنند.
در بخش دیگری نیز شبیهساز واقعیت مجازی زلزله قرار داشت که با بازسازی شرایط یک حادثه، امکان آموزش شهروندان برای مواجهه با موقعیتهای اضطراری را فراهم میکرد.
سامانه ارزیابی ریسک شهری نیز از دیگر فناوریهای معرفیشده بود. این سامانه با استفاده از اطلاعات ساختمانها و دادههای مرتبط با مخاطرات، امکان بررسی آسیبپذیری مناطق مختلف شهر را فراهم میکند.
از نیمکت هوشمند تا مدیریت هوشمند منابع
فناوری شهری همیشه به تجهیزات پیچیده و سامانههای بزرگ محدود نمیشود. گاهی یک تغییر کوچک در امکانات شهری نیز میتواند تجربه شهروندان را تحت تأثیر قرار دهد.
در بخش مبلمان شهری، نیمکتی هوشمند معرفی شده بود که علاوه بر نمایش اطلاعات محیطی مانند وضعیت آبوهوا، امکان شارژ تلفن همراه را نیز فراهم میکند.
در حوزه میادین میوه و ترهبار نیز سامانهای مبتنی بر پردازش تصویر برای بررسی کیفیت ظاهری میوهها و شناسایی نشانههای افت کیفیت معرفی شده بود.
فناوری شهری؛ فراتر از آنچه در غرفهها دیدیم
شهر هوشمند مفهومی بسیار گستردهتر از چند سامانه و تجهیز شهری است. هوش مصنوعی پیشرفته، اینترنت اشیا، دوقلوی دیجیتال، مدیریت هوشمند انرژی، امنیت سایبری، ساختمانهای هوشمند و تحلیل کلاندادهها تنها بخشی از فناوریهایی هستند که میتوانند آینده شهرها را شکل دهند.
از این منظر، حضور پررنگتر شرکتهایی که در این حوزهها تجربه عملی و پروژههای پیشرفته دارند، میتوانست تصویر کاملتری از وضعیت فناوری کشور ارائه دهد.
مراسم اختتامیه نمایشگاه تهران پیشرو و سیتکس شامگاه جمعه ۲۹ آبانماه در برج میلاد برگزار شد و با تقدیر از برگزیدگان، این رویداد به کار خود پایان داد.
اما شاید مهمترین دستاورد چنین رویدادی را نباید فقط در تعداد غرفهها، محصولات معرفیشده یا مراسم پایانی جستوجو کرد. آنچه اهمیت بیشتری دارد، میزان ارتباطی است که میان شرکتهای فناور، متخصصان، دانشگاهها و مدیران شهری شکل میگیرد.
شهر هوشمند با خرید چند دستگاه یا راهاندازی چند سامانه ساخته نمیشود. این مسیر به برنامهریزی بلندمدت، سرمایهگذاری، دانش تخصصی و مهمتر از همه، استفاده واقعی از ظرفیت نوآوری نیاز دارد.