در حال باز کردن صفحه… محتوای تازه در راه است
شهید طهرانچی را نه فعالیت هسته‌ای، که مدیریت تحول‌گرایش به شهادت رساند
فرهنگ و هنر مهر
شهید طهرانچی را نه فعالیت هسته‌ای، که مدیریت تحول‌گرایش به شهادت رساند

شهید طهرانچی را نه فعالیت هسته‌ای، که مدیریت تحول‌گرایش به شهادت رساند

۱۴۰۵/۰۸/۳۰ ۱۴:۱۲ ۲ بازدید ۱۶ دقیقه مطالعه

به گزارش خبرنگار مهر، همزمان با هفته کتاب و کتابخوانی، نشست «دانشمندی فراتر از امروز؛ بازخوانی نگاه تحولی شهید طهرانچی به حوزه کتاب و نشر» با حضور رائد فریدزاده، رئیس سازمان امور سینمایی و سمعی و بصری، و حمید افتخاری، مدیرکل سابق کتابخانه‌ها و نشریات علمی و رئیس مرکز نشر دانشگاه آزاد اسلامی، در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.

رائد فریدزاده، رئیس سازمان امور سینمایی و سمعی و بصری، در نشست «بازخوانی نگاه تحولی شهید طهرانچی به حوزه کتاب و نشر» که در هشتمین روز هفته کتاب و کتابخوانی برگزار شد، اظهار کرد: شاید حضور من در این جلسه و سخن گفتن درباره شخصیت والای شهید طهرانچی چندان شایسته نباشد؛ چراکه حتماً فضلایی حضور دارند که می‌توانند فصیح‌تر و دقیق‌تر درباره او صحبت کنند، اما با افتخار دعوت برای حضور در این نشست را پذیرفتم. به نظرم عنوانی که برای این نشست انتخاب شده، عنوان دقیقی است؛ به‌ویژه کسانی که با طهرانچی کار کرده‌اند، می‌دانند که او روحی بی‌قرار داشتند و به همین دلیل کار کردن با او چندان آسان نبود.

وی با اشاره به آغاز همکاری خود با شهید طهرانچی در دانشگاه شهید بهشتی گفت: من در سال ۱۳۹۱ وارد دانشگاه شهید بهشتی شدم و یک سال بعد، زمانی که شهید طهرانچی ریاست دانشگاه را بر عهده داشتند، از طریق یکی از دوستان به آقای مسعودی، معاون پژوهشی وقت، معرفی شدم. به شهید گفتم قصد داریم تحولی در حوزه انتشارات دانشگاه ایجاد کنیم.

فریدزاده با اشاره به پیشینه انتشارات دانشگاه شهید بهشتی بیان کرد: این دانشگاه از جمله دانشگاه‌هایی بود که پیش از انقلاب انتشارات معتبر و شناخته‌شده‌ای داشت و استادان بزرگی مسئولیت آن را بر عهده گرفته بودند. در آن دوره، کتاب‌های درخشانی منتشر شده بود؛ برای نمونه، مجموعه‌ای از آثار فلسفی و کتاب‌هایی که شرف‌الدین خراسانی تألیف یا ترجمه کرده بودند، سال‌ها بود تجدید چاپ نشده بود. همچنین آثار ارزشمندی در حوزه معماری، عرفان، فلسفه و تاریخ علم از سوی دانشگاه ملی منتشر شده بود که در سال‌های بعد، انتشار و تجدید چاپ آن‌ها متوقف شده بود.

رئیس سازمان امور سینمایی با اشاره به سوابق خود در حوزه نشر گفت: من از دوران دانشجویی فعالیت در حوزه نشر را آغاز کرده بودم و در بخش‌های مختلفی از جمله ویراستاری و ترجمه متون اصلی آلمانی به فارسی فعالیت داشتم. در آن زمان با انتشارات هرمس همکاری می‌کردم که فعالیت خود را در سال‌های ۱۳۷۶ و ۱۳۷۷ آغاز کرده بود. بر همین اساس، برنامه‌هایی را برای معاونت پژوهشی دانشگاه آماده کردم و چند هفته بعد فرصتی فراهم شد تا خدمت شهید طهرانچی برسم.

وی افزود: در نخستین دیدار، شور و شوق و نگاه کلان او برای من بسیار قابل توجه بود. شهید طهرانچی خود را درگیر جزئیات نمی‌کردند و مسائل جزئی را در ذیل یک امر کلی می‌دیدند؛ همان‌گونه که در مباحث فلسفی نیز امور جزئی ذیل امور کلی بررسی می‌شوند. نگاه او به علم، دانش و نشر صرفاً به چاپ کتاب و عرضه محدود آن خلاصه نمی‌شد، بلکه نشر را منظومه‌ای از فعالیت‌های مرتبط با تولید و گسترش علم و دانش می‌دانستند.

فریدزاده با تشریح رویکرد شهید طهرانچی در حوزه انتشارات دانشگاهی گفت: در دانشگاه‌ها معمولاً روند انتشار کتاب مشخص است؛ نویسنده اثر را به گروه آموزشی ارائه می‌کند، کتاب برای داوری فرستاده می‌شود، در دانشکده مورد بررسی قرار می‌گیرد و سپس به مرکز نشر دانشگاه می‌رسد تا در شورای مربوط ارزیابی و در صورت تصویب منتشر شود. این روند، روالی معمول در دانشگاه‌هاست؛ اما نگاه شهید طهرانچی به نشر، از این روند فراتر می‌رفت. او به دنبال آن بودند که انتشارات دانشگاه از حالت انفعالی خارج شود و رویکردی فعال داشته باشد.

وی ادامه داد: بر همین اساس، هسته‌های نشر و هسته‌های پژوهشی در دانشکده‌ها و پژوهشکده‌ها فعال شدند. نگاه شهید بر شکل‌گیری منظومه‌ای از علم و دانش استوار بود که در آن حوزه‌های مختلف با یکدیگر پیوند جدی و ماهوی داشته باشند. در چنین ساختاری، تقسیم‌بندی‌های محدودکننده میان رشته‌های علمی کمرنگ می‌شود، همکاری‌های میان‌رشته‌ای گسترش می‌یابد و زمینه برای خلق و تولید علم فراهم می‌شود.

فریدزاده با اشاره به یکی از اقدامات اجرایی این دوره اظهار کرد: با این رویکرد، در هر دانشکده شورای انتشارات شکل گرفت. همچنین موضوعات اصلی دانشی که در شوراهای پژوهشی و گروه‌های علمی تدوین شده بود، به دانشکده‌ها ارسال شد تا آن‌ها دریافت‌کننده و پیگیر نظرات اعضای هیئت علمی باشند. به نظرم این اتفاق، یکی از اقدامات مهمی بود که در آن مقطع در دانشگاه شهید بهشتی رقم خورد.

افزایش آثار منتشر شده در دانشگاه‌ شهید بهشتی توسط شهید طهرانچی

وی با بیان اینکه این سیاست‌ها به افزایش چشمگیر تولیدات انتشارات دانشگاه منجر شد، گفت: در فاصله دو تا سه سال، شمار کتاب‌هایی که انتشارات دانشگاه منتشر یا تجدید چاپ می‌کرد، از حدود ۲۰ تا ۲۵ عنوان در سال به نزدیک ۱۹۸ عنوان رسید؛ رقمی که در نوع خود کم‌نظیر بود.

رئیس سازمان امور سینمایی در ادامه به برخی از آثار و پروژه‌هایی اشاره کرد که در این دوره به سرانجام رسیدند و افزود: یکی از این اقدامات، اتمام پروژه «گنج‌نامه معماری ایران» بود که سال‌ها پیش آغاز شده و به دلیل کمبود بودجه متوقف مانده بود. انتشار این مجموعه از افتخارات دانشگاه شهید بهشتی به شمار می‌رود. همچنین فرهنگ سه‌زبانه زبان پهلوی که آقای منصوری از اعضای هیئت علمی رشته زبان‌شناسی آن را تدوین کرده بودند، در شش جلد منتشر شد.

وی ادامه داد: فرهنگ قرآنی نیز از دیگر پروژه‌های مهم بود که علی رواقی سالیان سال برای آن زحمت کشیده بودند و با حمایت و همراهی شهید طهرانچی به نتیجه رسید. در کنار این آثار، موضوعات گسترده دیگری نیز دنبال شد؛ از جمله مراجعه به گنجینه انتشارات دانشگاه و تجدید چاپ آثار استادان و بزرگان دانشگاه، از جمله آثار شرف‌الدین خراسانی و مرحوم شیخ و دیگر چهره‌هایی که حتی در مقاطعی کتاب‌هایشان به‌عنوان منابع درسی مورد استفاده قرار می‌گرفت.

فریدزاده با اشاره به نگاه ساختاری شهید طهرانچی به حوزه نشر گفت: کمتر از ۹ ماه از آغاز همکاری ما گذشته بود که شهید طهرانچی تأکید کردند انتشارات نباید به‌صورت یک بخش جداگانه فعالیت کند، بلکه باید در کنار کتابخانه و مرکز اسناد دانشگاه قرار بگیرد. در نتیجه، ساختار «مرکز نشر، اسناد و کتابخانه مرکزی» در دانشگاه بازتعریف شد و این بخش‌ها در کنار یکدیگر قرار گرفتند.

وی تأکید کرد: دغدغه شهید طهرانچی درباره کتاب و کتابخانه، امری تزئینی نبود. شاید در آن مقطع کمتر کسی تصور می‌کرد که بودجه قابل توجهی به کتابخانه مرکزی و دیگر کتابخانه‌های دانشگاه اختصاص پیدا کند تا بتوانند در همان سال از بخش خارجی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران منابع مورد نیاز خود را تهیه کنند. به خاطر دارم حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ میلیون تومان در آن مقطع در اختیار معاونت پژوهشی قرار گرفت و دانشگاه توانست بخش عمده نیازهای خود را در حوزه کتاب و نشریات تخصصی تأمین کند. این اقدام اتفاق بزرگی بود.

رئیس سازمان امور سینمایی با بیان اینکه نگاه شهید طهرانچی به کتابخانه تنها به تأمین منابع محدود نمی‌شد، گفت: توجه شهید طهرانچی حتی به فیزیک و فضای کتابخانه نیز گسترش پیدا می‌کرد. کتابخانه مرکزی در مکان مناسبی قرار نداشت و بخشی از فضای مورد نیاز آن در اختیار بانک ملی بود. شهید طهرانچی برخلاف نظر تقریباً همه بخش‌های دانشگاه، پیگیر بازپس‌گیری این فضا از بانک شدند. با وجود اینکه این موضوع به خروج بانک از آن محل و آغاز یک پروژه عمرانی سنگین منجر شد، او بر ضرورت انجام این کار تأکید داشتند.

وی با یادآوری نقش شهید ذوالفقاری در این مسیر بیان کرد: خداوند شهید ذوالفقاری را رحمت کند؛ او معاون پژوهشی دانشگاه بودند و جالب است که پیش از من نیز مدیریت انتشارات دانشگاه را بر عهده داشتند. دکتر نوید هم در این مسیر حضور داشتند. شهید ذوالفقاری گاهی می‌گفتند درگیر مسائل و مشکلات مختلف دانشگاه و دانشجویان هستیم، اما دغدغه آقای طهرانچی درباره نشر و کتابخانه همچنان پابرجاست. او معتقد بودند برخی مسائل بالاخره حل می‌شوند، اما باید برای کتابخانه و منابع دانشگاه کاری اساسی انجام داد.

فریدزاده افزود: در همین راستا، طرحی فراگیر برای بازطراحی کتابخانه تهیه شد. منابعی که در معرض از بین رفتن بودند، سامان‌دهی و برای حفظ آن‌ها اقدامات جدی انجام شد. مرکز اسناد دانشگاه نیز با کمک و حمایت شهید طهرانچی در همان سال شکل گرفت. گنجینه‌هایی که در معرض نابودی قرار داشتند، از جمله مجموعه مرحوم بیرشک و کتابخانه مرحوم کریمان، دوباره مورد توجه قرار گرفتند و برای آن‌ها فضای مناسبی در نظر گرفته شد.

وی با اشاره به گسترش فعالیت‌های بین‌المللی انتشارات دانشگاه شهید بهشتی گفت: نگاه شهید طهرانچی به نشر، به همکاری‌های داخلی محدود نبود. انتشارات دانشگاه شهید بهشتی برای نخستین بار به‌عنوان یک نشر دانشگاهی در عرصه بین‌المللی حضور پیدا کرد و توافق‌نامه‌ای با انتشارات بریل برای انتشار مشترک «گنج‌نامه» و فرهنگ پهلوی منعقد شد. نمایندگان این انتشارات نیز دو بار به ایران سفر کردند، اما پس از بازگشت تحریم‌ها و با توجه به حجم فعالیت‌های انتشارات بریل در آمریکا، این همکاری با مشکل مواجه شد. در نهایت، نمایندگان آن انتشارات اعلام کردند امکان ادامه قرارداد را ندارند.

فریدزاده همچنین به حضور انتشارات دانشگاه در نمایشگاه‌های خارجی، از جمله نمایشگاهی در اقلیم کردستان عراق اشاره کرد و گفت: این اقدامات نشان می‌داد که نگاه شهید طهرانچی به حوزه نشر، نگاهی فراتر از فعالیت‌های معمول دانشگاهی بود.

وی با تأکید بر اینکه شهید طهرانچی همواره جلوتر از ساختار دانشگاه حرکت می‌کردند، اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های او این بود که خود را محدود به ساختار و بدنه دانشگاه نمی‌کردند و همواره ایده‌های تازه‌ای داشتند. او فردی بسیار خلاق، هنرمند، اهل فکر و آموختن بودند و همواره در حال یادگیری و آموزش بودند. حقیقتاً معلم بودند و در عین برخورداری از دانش، تواضع یک عالم را نیز با خود همراه داشتند.

رئیس سازمان امور سینمایی در ادامه به برخی دشواری‌های اجرای ایده‌های شهید طهرانچی اشاره کرد و گفت: شاید یکی از انتقادهایی که بتوان به این شهید وارد کرد این باشد که ایده‌هایشان بسیار جلوتر از بدنه اجرایی و اداری دانشگاه بود. ایده‌های درخشان او گاهی در مواجهه با ساختاری فرسوده و کم‌تحرک، آن‌گونه که باید به نتیجه نمی‌رسید.

سامانه «پند» طرحی برای اتصال اجزای حوزه نشر

وی افزود: برای نمونه، یکی از طرح‌های مهم او ایجاد سامانه‌ای بود که تمام اجزای حوزه نشر، کتابخانه و پژوهش را به یکدیگر متصل کند. سامانه «پند» با همین نگاه شکل گرفت، اما شاید بدنه کارشناسی و اداری برای طراحی و استفاده از چنین سامانه‌ای آمادگی کافی نداشت. این طرح پس از مدتی و با رفتن شهید طهرانچی متوقف شد و ساختار به روال پیشین بازگشت.

فریدزاده درباره کارکرد این سامانه توضیح داد: هدف این بود که با یک کلیدواژه ساده بتوان به مجموعه داده‌های پژوهشی دانشگاه دسترسی پیدا کرد و آن‌ها را به درگاه‌های اصلی علمی متصل کرد. این کار در آن زمان اقدام بزرگی بود، هرچند شاید امروز ساده‌تر به نظر برسد. شهید طهرانچی تلاش کردند چنین نگاهی را در دانشگاه آزاد اسلامی نیز پیاده‌سازی کنند و به گفته من، در آنجا نیز این طرح با موفقیت همراه شد.

وی با اشاره به توجه شهید طهرانچی به علوم انسانی گفت: نگاه شهید به علوم انسانی، نگاهی همراه با تخفیف و کم‌اهمیت شمردن این حوزه نبود. گاهی در میان برخی استادان علوم طبیعی و فنی و مهندسی این تصور وجود دارد که علوم انسانی چه خروجی ملموسی دارد و چه مشکلی را حل می‌کند؛ در حالی که در حوزه‌هایی مانند پزشکی می‌توان دارویی تولید کرد، اما دستاورد علوم انسانی به این سادگی قابل اندازه‌گیری نیست. این بحث‌ها در شورای پژوهشی دانشگاه نیز مطرح می‌شد و در تخصیص بودجه‌ها خود را نشان می‌داد؛ به این معنا که معمولاً منابع بیشتری به حوزه‌هایی اختصاص پیدا می‌کرد که خروجی ملموس‌تری داشتند.

رئیس سازمان امور سینمایی ادامه داد: شهید طهرانچی تلاش کردند این نگاه محدودکننده را تغییر دهند. او عمیقاً به پیوند میان علوم مختلف اعتقاد داشتند و برای ساحت علم، فارغ از تقسیم‌بندی علوم طبیعی و انسانی، نوعی وحدت قائل بودند. تلاش می‌کردند میان این حوزه‌ها پیوند برقرار کنند و زمینه را برای شکل‌گیری روایت درست و علمی از موضوعات مختلف فراهم آورند.

وی با اشاره به برخی برنامه‌های علمی و پژوهشی در این زمینه گفت: بر همین اساس، با گروه تاریخ دانشگاه گفت‌وگو کردیم تا تاریخ ایران از منظر استادان دانشگاه شهید بهشتی نوشته و بازنگری شود؛ با این نگاه که به روایت تاریخی از منظر ایرانی نیز توجه شود. در حوزه فلسفه نیز برنامه‌هایی برای نگارش تاریخ فلسفه و آثاری متناسب با نیاز دانشجویان دنبال شد. گستره نگاه و فعالیت‌های او در این حوزه بسیار وسیع بود و شاید در این مجال نتوان همه آن‌ها را بیان کرد.

فریدزاده در پایان با اشاره به آخرین دیدار خود با شهید طهرانچی گفت: آخرین بار شهید را در جلسه شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی دیدم. در آن جلسه، طرحی درباره نظام استادـشاگردی در حوزه علم و هنر و چگونگی تبیین آن در دانشکده هنر دانشگاه آزاد اسلامی مطرح شد. قرار بود برای همکاری‌های مشترک میان سینما و دانشگاه آزاد اسلامی خدمتشان برسم، اما حدود یک هفته تا ۱۰ روز بعد، خبر شهادتش را شنیدیم.

وی با اشاره به فقدان چهره‌های علمی و فرهنگی کشور اظهار کرد: در جنگ‌های تحمیلی اخیر، آسیب‌های زیادی دیدیم، اما فقدان برخی بزرگان که خود گنجینه‌ای از معرفت، دانش، فهم و درک هستند، به‌سادگی جبران‌پذیر نیست. شهید طهرانچی از گنجینه‌های علم و دانش این کشور پس از انقلاب بودند و امیدوارم دانشجویان بسیاری که او تربیت و پرورش دادند، مسیر علمی و فکری او را ادامه دهند.

شهید طهرانچی نگاه دانشگاه آزاد را از کمیت‌گرایی به کیفیت‌محوری تغییر داد

حمید افتخاری، مدیرکل سابق کتابخانه‌ها و نشریات علمی و رئیس مرکز نشر دانشگاه آزاد اسلامی، در نشست «دانشمندی فراتر از امروز؛ بازخوانی نگاه تحولی شهید طهرانچی به حوزه کتاب و نشر» که در هشتمین روز هفته کتاب و کتابخوانی برگزار شد، با اشاره به سابقه آشنایی و همکاری خود با شهید طهرانچی اظهار کرد: از سال ۱۳۸۴ به‌عنوان دانشجوی کارشناسی ارشد در محضر او بودم و دوره دکتری را نیز با راهنمایی‌هایشان ادامه دادم. پس از پایان دوره دکتری، این توفیق را داشتم که پس از درگذشت مرحوم هاشمی و پیوستن به مجموعه دانشگاه آزاد اسلامی، بار دیگر شاگرد شهید باشم و همکاری با شهید طهرانچی را تجربه کنم. از سال ۱۴۰۰ نیز نزدیک به پنج سال در سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی و در بخش کتابخانه‌ها و نشریات علمی فعالیت داشتم.

وی با اشاره به سخنان رائد فریدزاده درباره شخصیت شهید طهرانچی، افزود: بسیاری از نکاتی که درباره او مطرح شد، همان نگاهی بود که در دانشگاه شهید بهشتی نیز از او دیده بودیم و با ادبیات جدیدی در دانشگاه آزاد اسلامی دنبال شد. شهید طهرانچی مدیری تحول‌گرا بود که همواره به تغییرات جدید می‌اندیشید. هیچ‌گاه نگاه او به مسائل در دو روز متوالی یکسان نبود؛ ممکن بود موضوعی را امروز با او مطرح کنیم و بر اساس نظرشان پیش برویم، اما فردا با نگاه و چالشی تازه درباره همان مسئله روبه‌رو شویم. این ویژگی، کار کردن با او را دشوار و پیچیده می‌کرد، اما در عین حال تجربه‌ای لذت‌بخش بود؛ چراکه با مدیری جامع‌الاطراف و پیوسته در حال تحول تعامل داشتیم.

افتخاری ادامه داد: شهید طهرانچی حقیقتاً دانشمندی فراتر از امروز بود. کسانی که با شهید همکاری داشته‌اند، اذعان می‌کنند که در هر جایگاهی که قرار می‌گرفت، جلوتر از جامعه حرکت می‌کرد. او نگاه راهبردی و استراتژیک به مسائل داشت و در جایگاه‌های مختلف، از استادی دانشگاه تا ریاست مجموعه بزرگی همچون دانشگاه آزاد اسلامی، برای بسیاری از ما نقش معلم را ایفا می‌کرد.

شهید طهرانچی؛ معلم اخلاق و انسان‌سازی

رئیس مرکز نشر دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر نقش تربیتی شهید طهرانچی گفت: از نگاه من، پیش از هر چیز باید او را معلم اخلاق و انسان‌سازی دانست. او بیش از ۲۴ دانشجوی دکتری تربیت کرد که بسیاری از آنان اکنون در جایگاه‌های استادی، دانشیاری و استادیاری در دانشگاه‌های دولتی و غیردولتی کشور مشغول فعالیت هستند.

وی با اشاره به ویژگی‌های اعتقادی و فکری شهید طهرانچی بیان کرد: ولایتمداری او از جنس شعار و تکرار کلمات نبود. شهید طهرانچی حقیقتاً خود را شاگرد مکتب رهبری می‌دانست و آنچه را که از این مکتب آموخته بود، در عمل دنبال می‌کرد. اگر سخنان و رفتار شهید طهرانچی را بررسی کنیم، کمتر با تأکید صرف بر اینکه «رهبری فرمودند» مواجه می‌شویم؛ بلکه می‌بینیم در هر جایگاهی که قرار داشت، متناسب با همان نگاه و رویکرد عمل می‌کرد.

افتخاری افزود: شهید طهرانچی به‌شدت ایران‌دوست بود و نگاهش همواره معطوف به کشور و حل مسائل ایران اسلامی بود. در هر مسئولیتی که قرار می‌گرفت، تلاش می‌کرد از ظرفیت‌های همان مجموعه برای حل مسائل کشور استفاده کند. رویکرد تحول‌گرای او در مدیریت آموزش عالی، به اعتقاد من، بی‌نظیر بود. دانشگاه آزاد اسلامی در دوره حضور او در بسیاری از مسائل پیشرو شد و الگوها و ادبیات جدیدی در این مجموعه شکل گرفت؛ به‌گونه‌ای که رویکردهای او در وزارت علوم نیز مورد توجه و پیگیری قرار گرفت.

وی با بیان اینکه شهید طهرانچی به دنبال اجرای الگوهای جدید حکمرانی علمی بود، گفت: استفاده از ابزارهای نوین، از جمله هوش مصنوعی، در دانشگاه آزاد اسلامی به‌طور جدی دنبال می‌شد. دانشگاه آزاد نخستین دانشگاهی بود که امتحانات پایان‌ترم را به‌صورت کاملاً کتاب‌باز برگزار کرد؛ به این معنا که دانشجویان در جریان امتحان امکان استفاده از منابع مختلف و حتی ابزارهای هوش مصنوعی را داشتند. این نوع نگاه به حکمرانی علمی، تجربه‌های ارزشمندی برای مجموعه دانشگاهی کشور به همراه داشت.

افتخاری افزود: منظومه فکری شهید طهرانچی در سندی با عنوان «سند تحول و تعالی دانشگاه» خلاصه شد. ما در یک دوره پنج‌ساله تلاش کردیم این سند را پیش ببریم و امسال سال پایانی اجرای آن است. متأسفانه او در میان ما نیستند تا نتیجه اجرای این سند را مشاهده کنند.

وی در بخش دیگری از سخنانش با تأکید بر ضرورت اصلاح یک برداشت نادرست درباره فعالیت علمی شهید طهرانچی اظهار کرد: نکته‌ای که لازم می‌دانم به آن اشاره کنم این است که شهید طهرانچی دانشمند هسته‌ای نبود. او استاد تمام فیزیک و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی بود و هرگز در حوزه علوم هسته‌ای فعالیت نکرد. این خطا از ابتدای شهادت او در برخی روایت‌ها شکل گرفت و لازم است درباره آن توضیح داده شود.

افتخاری ادامه داد: شهید طهرانچی در حوزه فیزیک فعالیت علمی داشت و پروژه‌های علمی پیچیده‌ای را با همکاران خود انجام داده بود، اما در حوزه علوم هسته‌ای فعالیتی نداشت. آنچه برای ما، به‌عنوان شاگردان و همکاران او، مسلم است، این است که دشمن شناخت کاملی از فعالیت‌های شهید طهرانچی داشت. به اعتقاد ما، آنچه موجب شهادت ایشان شد، صرفاً فعالیت‌های علمی‌اش نبود؛ بلکه نقش اجرایی، مدیریت ویژه و نگاه تحول‌گرای او به مدیریت آموزش عالی کشور نیز در این موضوع اثرگذار بود.

وی برای توضیح بیشتر، به دو خاطره از روزهای پیش از شهادت شهید طهرانچی اشاره کرد و گفت: همسر او نیز در جریان حمله به شهادت رسیدند. حدود سه روز پیش از شهادت، شهید طهرانچی در دانشگاه شهید بهشتی گفته بود که دشمن به دلیل کینه شدیدی که نسبت به او دارد، با گلوله او را هدف قرار نمی‌دهد، بلکه با موشک حمله می‌کند تا حتی قطعه‌ای از بدنش باقی نماند. این جمله را خود ما نیز در یک جمع خصوصی از ایشان شنیده بودیم.

افتخاری افزود: حدود ۱۰ تا ۱۲ روز پیش از شهادت نیز شهید طهرانچی ما را صدا کرد و گفت گوگل، پروفایل پژوهشی او را حذف کرده است. او تصور می‌کرد دشمن می‌خواهد او را به‌عنوان یک دانشمند هسته‌ای یا فردی با چنین عنوانی معرفی کند تا زمینه ترورش فراهم شود. شهید طهرانچی پیشگو نبود؛ بلکه شناخت دقیقی از دشمن و از شرایط خود داشت. دشمن نیز شناخت کافی از او داشت. تأکید من این است که شهادت او را باید در چارچوب نقش ویژه و اثرگذارش در مدیریت آموزش عالی کشور نیز بررسی کرد.

شهادتی متفاوت در جامعه دانشگاهی جهان

رئیس مرکز نشر دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به جایگاه ویژه شهید طهرانچی گفت: شهید طهرانچی تنها رئیس دانشگاه کشور بود که در دوران مسئولیتش به شهادت رسید. او ریاست بزرگ‌ترین دانشگاه حضوری جهان را بر عهده داشت. من در جست‌وجوهای خود در فضای اینترنت، حدود ۱۵ رئیس دانشگاه را پیدا کردم که در زمان ریاستشان ترور شده بودند، اما موردی نیافتم که فرد به دلیل عداوت یک دشمن خارجی و به‌خاطر جایگاه و شخصیتش هدف قرار گرفته باشد.

وی افزود: به همین دلیل، شهادت شهید طهرانچی در جامعه دانشگاهی، شهادتی ویژه بود و فعالیت‌های او نیز ویژگی‌های خاصی داشت. همان‌طور که شهید سیدحسن نصرالله را به دلیل اقدامات اثرگذارش در لبنان و تبدیل یک مجموعه کوچک به جریانی تأثیرگذار در جبهه مقاومت، شخصیتی ویژه می‌دانیم، به اعتقاد من اگر بخواهیم در جامعه دانشگاهی کشور نیز فردی را با عنوان «سیدالشهدای جامعه دانشگاهی» معرفی کنیم، شهید طهرانچی شایسته این عنوان است.

افتخاری با نقل جمله‌ای از شهید طهرانچی درباره استقلال و اقتدار کشور گفت: او می‌فرمودند: «ما کشور آقااجازه نیستیم؛ ما روی پای خودمان می‌ایستیم.» این جمله نشان‌دهنده نگاه او به استقلال علمی و فناوری کشور بود. از نظر شهید طهرانچی، میدان رقابت امروز جهان، میدان علم و فناوری است و کشور باید بتواند با اتکا به ظرفیت‌های خود در این عرصه حضور مؤثر داشته باشد.

تغییر رویکرد دانشگاه آزاد از کمیت‌گرایی به کیفیت‌محوری

وی در ادامه با تشریح نگاه شهید طهرانچی به نشر علمی گفت: او در حوزه نشر علمی، چهار برونداد علمی مجزا را مورد توجه قرار می‌داد؛ از جمله مقاله، کتاب و ثبت اختراع. در دوره مدیریت او، ثبت اختراع در دانشگاه آزاد اسلامی اهمیت ویژه‌ای پیدا کرد. دانشگاه آزاد تنها دانشگاهی بود که برای ثبت اختراع، امتیاز ویژه‌ای در فرایند دفاع دانشجو در نظر گرفت؛ به این معنا که دانشجو می‌توانست به‌جای الزام به ارائه مقاله، با ثبت اختراع از رساله یا پایان‌نامه خود دفاع کند.

آل را نصب کن دسترسی سریع، بدون فروشگاه