یک اقتصاددان: طوفان تورم مبلغ کالابرگ را میبلعد
دکتر سید مرتضی افقه با اشاره به پیامدهای حذف ارز ترجیحی و اجرای طرح کالابرگ اظهار کرد: برای برخی اقتصاددانان مشخص بود که طوفان تورم ایجادشده بعد از اجرای این طرح، حتی اگر مابهالتفاوت آن به صورت کالا و یارانه پرداخت شود، به سرعت مبلغ کالابرگ را میبلعد؛ این موضوع قبل از اجرا توسط من و تعدادی از کارشناسان اقتصادی مطرح شد اما مسئولان پاسخ دادند که مبلغ کالابرگ را متناسب با نرخ تورم افزایش میدهیم.
به گزارش ایسنا، او گفت: پاسخ من این بود که که دولت با توجه به شرایط فعلی از جمله جنگ و بهخصوص پس از محاصره دریایی که عملا صادرات نفت را به سمت صفر میل داد، توان افزایش بیشتر مبلغ را ندارد. حتی پیشبینی من این بود که دولت همان مبلغ کالابرگ را هم نتواند پرداخت کند. به هر حال قابل پیشبینی بود که آن تورم طبیعی منجر به تلاطمهایی شود و نهایتا قدرت خرید بخش عظیمی از مردم را دچار مشکل کند.
دولت پولی ندارد؛ درآمد نفتی نزدیک به صفر شده است
استاد اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز گفت: الان در شرایطی هستیم که از یک طرف میدانم دولت پولی ندارد؛ یعنی درآمدهای نفتی احتمالا نزدیک به صفر شده و درآمد عمدهای ندارد. از طرف دیگر، چون بسیاری از کسبوکارها دچار مشکل شدهاند، منبع دوم درآمد دولت، یعنی مالیات هم دچار مشکل شده است؛ بنابراین مشکلات فعلی تا زمانی که جنگ و این شرایط اقتصادی ادامه داشته باشد، وجود دارد و اگر ادامه پیدا کند، بدتر هم میشود.
دولت برای ادامه طرح کالابرگ هیچ منبعی ندارد
افقه، درباره منابع جایگزین دولت برای ادامه طرح کالابرگ در سال آینده گفت: دولت هیچ منبعی ندارد، اگر مشکل جنگ تمام نشود. اما من چند پیشنهاد برای تامین این منابع دارم. نخست، گروه کوچکی از افراد هستند که ثروتشان با ثروتمندان عادی قابل مقایسه نیست. این گروه که من آنها را ابرثروتمندان نامیدهام منبع ثروتشان معمولا از بخشهای غیرمولد تامین شده و به دلیل قدرت و نفوذی که بعضا دارند فرار مالیاتی دارند و نسبت به ثروتشان مالیات کمتری میپردازند. بنابراین، اگر دولت بتواند با مکانیزمهایی از آنها مالیات بیشتری اخذ کند، میتواند یک منبع درآمدی باشد.
او افزود: دوم، نهادهایی که طبق قانون معاف از مالیات هستند؛ دولت میتواند موقتا قانون معافیت را بردارد تا از این گروه که معمولا ثروت و دارایی بالایی دارند نیز مالیات بگیرد. این دو منبع شاید بتواند راه تنفسی در شرایط فعلی برای بودجه دولت ایجاد کند، تا زمانی که تکلیف جنگ روشن شود و دولت بتواند اقدامات حمایتیاش را تقویت کند و مردم بیش از این از این سیاستها لطمه نخورند.
کالابرگ حداقل کاری است که دولت در شرایط بحرانی میتواند انجام دهد
افقه درباره کارآمدی ادامه طرح کالابرگ در شرایط فعلی گفت: این حداقل کاری است که دولت در شرایط بحرانی باید انجام دهد اما در خصوص کارآمدی آن، باید گفت که یارانه و کالابرگ، نتوانستهاند جبران سونامی تورمی که بعد از حذف ارز ترجیحی ایجاد شد، باشند و با تداوم جنگ، این تورم تشدید شد.
او در ادامه اظهار کرد: اگر دولت بتواند منابع درآمدی جدیدی مثل دو مورد فوق بدست آورد آنگاه میتواند مبلغ یارانه یا کالا برگ را افزایش دهد. با این وصف، طبیعی است که تخصیص منابع حمایتی باید با آسیبی که خانوارها در دهکهای مختلف دیدهاند، متناسب و متفاوت باشد.
افقه افزود: البته با شرایطی که ایجاد شده، فکر میکنم 80 درصد از مردم کشور، باید مشمول دریافت کمکهای حمایتی باشند، اما دولتها اطلاعات کافی برای طبقهبندی افراد جامعه براساس داراییها و منابع مالیشان ندارند.
استاد اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز، درباره راهکارهای دیگر برای رفع چالشهای اقتصادی گفت: الان راهکاری دیگر وجود ندارد. ما این کارها را باید خیلی قبلتر، قبل از اینکه به اینجا برسیم، انجام میدادیم؛ یعنی ساختارها را اصلاح میکردیم.
او افزود: حتی اگر دولت پول هم داشته باشد، ساختارهای ناکارآمدی مثل بروکراسیها، مدیریتهای ضعیف، بیثباتیهای سیاستی و مدیریتی و ... از عوامل اصلی هستند که پیش از جنگ نیز از موانع عمده ارتقاء عملکرد دولتها در زمینههای مختلف بود، چه رسد به شرایط جنگی فعلی.
افقه در ادامه خاطرنشان کرد: در این فرصت کوتاه و شرایط جنگی، دیگر فرصت تغییرات ساختاری نیست. بهبود اوضاع امکان پذیر نیست و باید به فکر کاهش اثرات منفی آن باشیم. به جز اینکه مشکل تحریم حل شود و فروش نفت امکانپذیر باشد، بعید میدانم دولت بتواند کار بیشتر از آنچه جاری است، انجام دهد.