توپ طلا که نوش جان بیرانوند؛ اما کنفدراسیون کی قرار است واقعا بهترینها را انتخاب کند؟
علیرضا بیرانوند به افتخاری بزرگ رسید؛ افتخاری که در تاریخ میماند؛ اولین دروازهبانی که مرد سال فوتبال قاره شد که نمونهاش در اروپا پس از گذشت بیش از ۶۰ سال -یاشین در ۱۹۶۴- کماکان بیرقیب مانده و میتوان حدس زد چنین اتفاقی در آسیا هم رخ بدهد. این یعنی تا سالیان سال نام ایران به عنوان صاحب این رکورد باقی خواهد ماند.
از انتخاب علیرضا بیرانوند بینهایت خوشحال شدیم. در شرایطی که تیم ملی ما در جام جهانی به آنچه که وعدهاش را میدادند نرسید، و با گذشت بیش از نیم قرن از آخرین افتخار ملی و بیش از سه دهه از آخرین افتخار باشگاهی -در سطح بینالمللی- همین که یک ایرانی پس از ۲۲ سال دوباره توپ طلا را به کشورمان آورد، بسیار جای خوشحالی غرور و افتخار دارد.
اما بعد از اعلام این خبر و همزمان با آن شادی و غرور و افتخار، ناخودآگاه بار دیگر سوالات قدیمی و حسرتها نیز تکرار شد. سوالاتی که از بعد از سال ۲۰۰۴ همواره روی انتخابات کنفدراسیون قاره سایه انداخته و آنقدر قانونی که گذاشتند، اشتباه بود که خود مسئولان در سال ۲۰۱۲ اقدام به اصلاح آن کردند!
در تاریخ ثبت شده که بعد از دو توپ طلای متوالی برای مهدویکیا و کریمی، کنفدراسیون قاره با قانونی مندرآوردی و عجیب، بهترینها را از دریافت این جایزه محروم کرد! کیست که نداند بالاترین سطح فوتبال دنیا در اروپاست و لژیونر شدن و بازی در قاره سبز برای هر بازیکن از هر کشور و قاره، افتخاری بزرگ محسوب میشود اما AFC با دست خود، ستارههایش را از این افتخار و خودش را از این تبلیغ و تریبون، محروم کرد!
قانونی که از ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ لژیونرهای شاغل در اروپا را از حضور در این انتخابات محروم میکرد، آنقدر غلط بود که از ۲۰۱۲ با یک قانون غلط دیگر جایگزین شد! اینبار ایافسی با دست خود جایزهاش را کمرنگ کرد چرا که به شکلی عجیب جایزهای برای بازیکنان شاغل در اروپا -کنار بازیکنان شاغل در خود قاره کهن- خلق کرد! یعنی بهترین بازیکن قاره، واقعا بهترین قاره نیست!
و از ۲۰۱۲ به بعد نیز باز با وجود داشتن دو جایزه، باز شایستهها به حق خود نرسیدند! از جواد نکونام و مسعود شجاعی تا مهدی طارمی و سردار آزمونِ ما در کنار فوق ستارههای ژاپنی و کرهای -از پارک جی سونگ که در منچستریونایتد فیکس بازی میکرد تا سون هیونگ مین که افتخار قاره در بالاترین سطح بود- جایی در میان بهترینهای قاره خود نداشتند!
به طور طبیعی بهترینهای تمام قارهها، حتی آنها که در تیم خود فیکس هستند و قهرمان میشوند، در رقابت با بهترینهای دنیا شانسی برای بردن جایزه در اروپا ندارند. قاره آفریقا با دادن توپ طلا به امثال محمد صلاح یا سادیو مانه، این کمبود را جبران و از دیده شدن آنها استفاده میکرد اما آسیا عمدا چشم به روی شایستههایش میبست!
و تازه با همین ایرادات ساختاری، نکته ای که باعث میشود ذهنها ناخودآگاه به سمت پشت پردهها رفته و تئوریهای توطئه رونق پیدا کند، شکل تقسیمبندی این جوایز و بیتوجهی به شرایط وقت و آمادگی بازیکنان و کارنامهاش در باشگاه یا تیم ملی است. علیرضا بیرانوندِ ما در مقایسه با عملکرد خودش در سال ۲۰۱۸ نسخه ضعیفتری در سال ۲۰۲۶ بود اما باز به مراتب قویتر از سالم الدوساری و فراس البریکان بود؛ دو بازیکنی که در توانایی فنی آنها بحثی نیست اما در الهلال و الاهلی -مثل تیم ملی عربستان در جام جهانی- هرگز در سال ۲۰۲۶ بهترین نسخه خود نبودند و انتخاب آنها در جمع سه کاندیدای نهایی هیچ توجیهی به جز توجه به اسم و رسم آنها نداشت! وقتی در خود تیمهای عربستانی و تیم ملی این کشور بازیکنانی آمادهتر از این دو نفر بودند، انتخاب آنها در جمع سه نفره ناخودآگاه سوءتفاهم برمیانگیزد!
ولی حتی اگر توپ طلا -که مهمترین جایزه انتخابات هر سال در تمام قارههاست- را هم فاکتور بگیریم، باز ایرادات از سر و کول انتخابات AFC بالا میرود! ما در سالهایی جایزه بهترین فدراسیون سال قاره را گرفتیم که عملا در هیچ کدام از سطوح ملی موفقیتی نداشتیم. کیست که نداند در فوتبال، تمام تلاشها باید به کسب نتیجه ختم شود و زمانی که از نونهالان تا بزرگسالان نتیجه نمیگیریم، زمانی که زیرساخت مناسب و تدارک کافی نداریم، زمانی که بانوان به عنوان نیمی از هر جامعه از حضور در تمام عرصهها -از تماشاگر تا درون زمین و از داوری تا مدیریت- محرومند، جایزه بهترین فدراسیون قاره واقعا چه معنایی داشت؟