بازار نو آفرین بستر ورود شرکتهای دیجیتال به بورس
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، مدیرعامل فرابورس در ابتدای برنامه میز اقتصاد امروز ۲۹ آبان ۱۴۰۵ در پاسخ به این پرسش که اقتصاد دیجیتال در حوزه بازار سرمایه دقیقاً به چه معناست گفت: فعالیت اقتصادی که ارزشافزوده ایجاد میکند یا محصول و خدماتی که ارائه میکند، متکی بر فناوریهای دیجیتال باشد، به آن اقتصاد دیجیتال میگوییم. وی اشاره کرد: سادهترین نمونهها، پلتفرمهایی هستند که خدماتی مثل حملونقل یا پخش سینمای خانگی را ارائه میدهند. شیرازی همچنین میان دو گروه از کسبوکارها تمایز قائل شد: نخست، شرکتهای سنتی مانند بانکها و بورس که با دیجیتالی شدن، مدل فعالیت خود را متحول کردهاند؛ و دوم، شرکتهای اصیل دیجیتال مانند پلتفرمها و شرکتهای نرمافزاری که از همان ابتدا بر پایه فناوریهای دیجیتال شکل گرفتهاند. وی گفت: چهار حوزه اصلی در بازار سرمایه تحت عنوان اقتصاد دیجیتال شناخته میشوند، که شامل شرکتهای نرمافزاری و خدمات رایانهای، خدمات پرداخت الکترونیک و فینتک، پلتفرمهای دیجیتال و زیرساختهای ارتباطی مانند اینترنت و مخابرات هستند. شیرازی در ادامه گفتوگو با ارائه گزارشی از وضعیت حضور شرکتهای حوزه اقتصاد دیجیتال در بازار سرمایه، به مقایسه جایگاه ایران با کشورهای دیگر پرداخت وگفت: در حال حاضر تعداد محدودی از شرکتها در بازار بورس و فرابورس ایران در چهار حوزه اصلیِ نرمافزار و فناوری اطلاعات، پرداخت الکترونیک و فینتک، پلتفرمهای دیجیتال و زیرساختهای ارتباطی فعالیت میکنند. مدیرعامل فرابورس با مقایسه این وضعیت با بازارهای جهانی، خاطرنشان کرد: اگرچه هر کشوری به دلیل ساختار اقتصادی خود (مانند تمرکز بر صنایع نفت یا فناوری) با کشور دیگر متفاوت است، اما همچنان جای کار در ایران بسیار زیاد است. وی اشاره کرد: در کشورهایی مثل آمریکا و چین، سهم شرکتهای دیجیتال از کل بازار بسیار بالاتر است. نکته مهم اینکه بهویژه در بخش پلتفرمهای دیجیتال، سهم ایران در بازار سرمایه در وضعیت معمولی است و این موضوع نشان میدهد که با وجود تواناییهای موجود، هنوز فاصله زیادی با استانداردهای جهانی در پذیرش و حضور این نوع شرکتها در بازار سرمایه داریم. شیرازی با اشاره فهرستی از ابزارهای موجود در بازار سرمایه گفت: برای هر میزان سرمایه و هر سطح از ریسک، راهکار مشخصی چه برای شرکتهای نوپا و چه برای شرکتهای بزرگ و بالغ وجود دارد. مدیرعامل فرابورس پیشنهاد کرد که شرکتها حتماً از مشاوران دارای مجوز سازمان بورس کمک بگیرند تا بهترین مسیر را برای تأمین سرمایه خود پیدا کنند. شیرازی همچنین به ابزارهای متنوعی اشاره کردکه فراتر از عرضه اولیه ساده هستند؛ از جمله اوراق بدهی و شرکتی و همچنین صندوقهای سرمایهگذاری جسورانه که سهم بسیار قابل توجهی از سرمایهگذاریهای این صندوقها را به خود اختصاص دادهاند. شیرازی درباره اینکه چرا شرکتهای دیجیتال در بازار سرمایه کم هستند گفت: مشکل اصلی اینجاست که شرکتهای معمولی داراییهایشان را میتوانید ببینید، لمس کنید و بیمه کنید اما شرکتهای دیجیتال، دارایی اصلیشان تکنولوژی و مشتریها است؛ چیزهایی که دیده نمیشوند . وی افزود: بازار سرمایه یک بازار مخصوص به نام بازار نوآفرین ساخته است. در این بازار، کسانی که قرار است شرکتها را بررسی کنند، دیگر فقط کارشناسانِ قدیمیِ مالی نیستند؛ بلکه از دنیای دیجیتال، استارتاپها و تکنولوژی سر در میآورند. این کار باعث میشود ارزش واقعی این شرکتها درست تشخیص داده شود و با خیال راحت به مردم عرضه شود. شیرازی گفت: برخلاف تصور، کارِ ورود شرکتهای جدید به بازار دیگر آنقدرها هم سخت و طولانی نیست. در واقع در همین مدت کوتاهی که این مسیر راه افتاده، شرکتهای زیادی وارد شدهاند و این نشان میدهد که روند کار خوب است.آقای شیرازی میگوید وضعیت بورس ما الان در سطح جهانی هم خیلی خوب است. فرابورس ایران در رتبهی بسیار بالایی و از نظر میزان ورود شرکتهای جدید به بازار، در میان بورسهای معتبر جهان قراردارد او توضیح میدهد که شرکتهای دیجیتال چون جوان هستند، کمی ریسکهای خاص خودشان را دارند، اما سیستم بورس طوری طراحی شده که این ریسکها را مدیریت کند. شیرازی افزود: ما در یک فرصت طلایی هستیم. در حالی که خیلیها فکر میکنند فقط خریدن سکه یا خودرو راه امنی است، اما واقعیت این است که بورس ایران در سطح جهانی خیلی خوب عمل کرده است. از اصلاح قوانین تا بهرهگیری از هوش مصنوعی؛ نقشه راه اقتصاد دیجیتال
مبین گودرزی، نماینده گروه توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت اقتصاد در این برنامه با اشاره به تغییر رویکرد در نمایشگاههای اقتصادی اخیر گفت: تغییر نام نمایشگاههای مالی از «بورس، بانک و بیمه» به «نظام مالی، سرمایهگذاری و زیرساختهای دیجیتال»، نشاندهنده این واقعیت است که دیگر نمیتوان اقتصاد را بدون زیرساختهای دیجیتال تصور کرد. گودرزی در پاسخ به ضرورت اهمیت اقتصاد دیجیتال، از نظر اقتصاد کلان گفت: با استفاده از فناوری، دادهها و هوش مصنوعی، میتوان از منابع موجود، ارزش افزوده بسیار بیشتری خلق کرد؛ موضوعی که در برنامه هفتم توسعه نیز بر آن تأکید شده است. وی همچنین اشاره کرد: هدف اصلی این است که اقتصاد دیجیتال هم به عنوان یک بخش مستقل رشد کند و هم در صنایع راهبردی مثل نفت، پتروشیمی، فولاد و معدن نفوذ کرده و بهرهوری آنها را افزایش دهد. گودرزی با اشاره به دغدغههای وزیر امور اقتصادی و دارایی، تأکید کرد که وزارت اقتصاد با در اختیار داشتن ابزارهای حیاتی مانند بازار سرمایه، شبکه بانکی، صنعت بیمه، امور مالیاتی و گمرکی، مسئولیت دارد بستری مناسب و فراهم برای توسعه اقتصاد دیجیتال و تسهیل سرمایهگذاری در این حوزه ایجاد کند. وی گفت: نشستهای هماندیشی با حضور فعالان بخش خصوصی ادامه پیدا میکند، اما در جلسات کوچکتر و با موضوعهای مشخص تا نتیجه عملی داشته باشد و وزارت اقتصاد مشکلات شرکتها را بررسی و و بخشی را حل کرده است. مدیرعامل فرابورس در پاسخ به این پرسش که آیا تفاوت ساختار بازارهای جهانی با ایران، مقایسه آمارها را دشوار میکند، توضیح داد همیشه لازم نیست یک کشور با وجود عدم تمرکز بر اقتصاد دیجیتال، آمار بسیار ناچیزی داشته باشد (مانند سوئیس). گودرزی تأکید کرد که ایران نیز با وجود چالشهای اقتصادی و تحریمها، عقبماندگی شدیدی نسبت به سایر کشورها ندارد، بلکه شرایط خاص خود را دارد که فرصتهایی را برای شرکتهای داخلی ایجاد کرده است. وی در پاسخ به سوال درباره پیچیدگیها و فرآیندهای مجوز گرفتن در بازارهای جهانی، خاطرنشان کرد که پذیرش شرکتها در بورس یک فرآیند دوطرفه و تعاملی است؛ یعنی هم باید «مسیرهای سبز» و بسترهای تسهیلکننده در بازار وجود داشته باشد و هم خودِ شرکتها تمایل به ورود داشته باشند. گودرزی در پاسخ به سوال درباره موانع ورود استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان به بازار سرمایه، اعلام کرد که یکی از اصلیترین چالشها، قدیمی بودن قوانین فعلی است و گفت: بسیاری از مقررات اقتصادی موجود، پیش از ظهور تحول دیجیتال و مدلهای جدید کسبوکار (مانند پلتفرمها) نوشته شدهاند و اکنون نیاز به بهروزرسانی و تطبیق با این مدلهای نوین دارند. وی افزود: برای حل این مشکل، کارگروه ویژهای در زیرمجموعه هیئت مقرراتزدایی وزارت اقتصاد تشکیل شده است. هدف این کارگروه، بررسی دغدغههای فعالان اقتصادی و اصلاح قوانین است. او نمونهای از خروجیهای این فعالیتها را در نشستهای اخیر هیئت ذکر کرد که بر موضوعات مهمی مانند سکوهای معاملاتی ملک و خودرو تمرکز داشته است. گودرزی همچنین به یکی دیگر از موانع بزرگ، یعنی رویههای مالیاتی سنتی اشاره کرد وگفت: قوانین مالیاتی فعلی بر پایه مدلهای کسبوکارهای سنتی تنظیم شدهاند و برای پلتفرمهای دیجیتال چالشساز هستند. برای مثال، در مدلهای جدید، باید تفکیکی دقیق بین «گردش مالی کلِ پلتفرم» و «درآمد واقعی (کارمزد) شرکت» ایجاد شود تا مالیات بر مبنای سود واقعی محاسبه گردد. نماینده گروه توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت اقتصاد در پایان به هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت:ایران شاید در ساخت زیرساختها و مدلهای بزرگ هوش مصنوعی با کشورهای پیشرفته فاصله داشته باشد، اما میتواند از این فناوری برای افزایش بهرهوری استفاده کند.