معاملات مسکن در منطقه ۲۲ تهران خارج از شبکه رسمی انجام میشود
سمانه محرمینمین، نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت مهاجرت فعالان صنعت ساختمان و سازندگان خرد اظهار کرد: موضوع مهاجرت مهندسان از سالهای گذشته مطرح بوده است؛ بهطوریکه بسیاری از مهندسان، بهویژه فارغالتحصیلان دانشگاههای برتر، از همان ابتدای دوران تحصیل به فکر مهاجرت بودند و این موضوع مسئلهای غیرقابلانکار است. با این حال، درباره سازندگان خرد شرایط متفاوت است و این گروه در حال حاضر فعالیتهای ساختمانی خود را متوقف کرده و دست نگه داشتهاند.
وی با اشاره به افزایش هزینههای ساختوساز در کشور افزود: افزایش قیمت مصالح ساختمانی، رشد هزینه عوارض، تورم، افزایش دستمزد و هزینه کارگران و همچنین خروج کارگران اتباع پس از جنگ ۱۲ روزه، مجموعه عواملی بودند که دست به دست هم دادند و هزینه ساختوساز را بهشدت افزایش دادند.
سازندگان خرد از بازار مسکن خارج شدند
نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک بیان کرد: بسیاری از سازندگان حتی امکان تأمین هزینههای اولیه و اجرای پروژه براساس برآوردهای قبلی خود را ندارند. برخی از آنها نیز با اتکا به پیشفروش یک یا دو واحد در مراحل ابتدایی ساخت، تأمین مالی پروژه را پیشبینی کرده بودند، اما افزایش ناگهانی هزینهها محاسبات آنها را برهم زد.
وی یادآور شد: در نتیجه این شرایط، تعدادی از سازندگان خرد فعلاً از بازار ساختوساز خارج شدهاند و پروژههای نیمهتمام متعددی در کشور، بهویژه در تهران، وجود دارد که سازندگان آنها نه امکان عرضه واحدها را دارند و نه میتوانند پروژهها را به اتمام برسانند. این وضعیت در برخی موارد به بروز اختلاف میان سازندگان و مالکان نیز منجر شده است.
محرمی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت معاملات مسکن در منطقه ۲۲ تهران و غیررسمی بودن بخش قابلتوجهی از این معاملات اظهار کرد: معاملات در منطقه ۲۲ تهران عمدتاً خارج از شبکه رسمی انجام میشود و این موضوع به مشکلات قانونی و اجرایی مربوط به قراردادهای پیشفروش ساختمان بازمیگردد.
وی تصریح کرد: در سالهای گذشته، موضوع پیشفروش ساختمان در قالب قانونی مشخص دنبال میشد. قانون پیشفروش ساختمان در سال ۱۳۸۹ تصویب و در سال ۱۳۹۰ اجرایی شد، اما در ادامه، مدلی از فروش اقساطی که در شبکه رسمی و تحت نظارت انجام میشد و امکان دریافت کد رهگیری در سامانه املاک و مستغلات را داشت، ممنوع شد.
چرا معاملات مسکن در منطقه ۲۲ تهران از مسیر قانونی خارج شد؟
نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک ادامه داد: در این فرآیند اعلام شد که مشاوران املاک اجازه تنظیم قرارداد پیشفروش را ندارند و این قراردادها باید در دفاتر اسناد رسمی تنظیم شوند. در حالی که مطابق قانون پیشفروش ساختمان، صورتجلسه پیشقرارداد مقدماتی باید در دفاتر املاک تنظیم و سپس برای ثبت رسمی به دفترخانه ارجاع شود.
وی بیان کرد: با وجود این، دفاتر اسناد رسمی طی سالهای گذشته به دلایل مختلف امکان تنظیم این قراردادها را نداشتهاند. در ابتدا تنظیم قرارداد پیشفروش به ارائه شناسنامه فنی ساختمان وابسته بود و در حال حاضر نیز موضوع حساب امانی برای سازندگان مطرح است. همین موانع باعث شده است که فرآیند قانونی تنظیم قراردادهای پیشفروش با مشکلات جدی مواجه شود.
محری ادامه داد: در چنین شرایطی، معاملات خارج از شبکه رسمی انجام میشود و خریداران مستقیماً با سازندگان قرارداد میبندند. این اتفاق عمدتاً به دلیل آن است که برخی افراد با استناد به سهم دو چهاردهم دانگی یا اسناد تکبرگی تصور میکنند میتوانند با سازنده وارد معامله شوند یا بخشی از ملک خود را به فروش برسانند.
وی افزود: در حالی که وقتی در سند، سهمی مانند دو دانگ یا هشتدهم دانگ درج میشود، مشخص نیست کدام طبقه یا واحد متعلق به سازنده و کدام بخش متعلق به مالکان است. همین ابهام در ادامه موجب بروز اختلافات متعدد میان طرفین میشود؛ اختلافاتی که ممکن است بر سر پارکینگ، محل انباری، طبقه ساختمان، واحدهای شمالی و جنوبی و حتی جزئیات دیگر ملک شکل بگیرد.
نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک با اشاره به مشکلات مربوط به متراژ واحدهای پیشفروششده گفت: یکی از مهمترین مسائل در قراردادهای پیشفروش، نحوه محاسبه متراژ و قیمت نهایی واحد است. در قراردادهای پیشفروش، معمولاً قیمت هر مترمربع مشخص میشد و در نهایت نیز قیمت مقطوعی برای معامله در نظر میگرفتند.
وی یادآور شد: برای مثال، ممکن بود متراژ یک واحد در پروانه ساختمانی ۹۵ مترمربع درج شده باشد، اما پس از ساخت، واحد با متراژ ۹۲ یا ۹۸ مترمربع تحویل خریدار شود. در قراردادهای پیشفروش، نحوه محاسبه قیمت نهایی و توافق بر سر مبلغ مقطوع از ابتدا مشخص میشد، اما در شرایط فعلی و در برخی شیوههای فروش متری در منطقه ۲۲ تهران، شرکتهای تعاونی هر سال افزایش قیمت جدیدی را به خریداران تحمیل میکنند.
محرمی با انتقاد از نبود نظارت بر قراردادهای فروش متری مسکن در منطقه ۲۲ تهران اظهار کرد: خریدار در این شرایط با قراردادی مواجه میشود که امکان ثبت آن در سامانههای رسمی قراردادنویسی، از جمله سامانه کاتب و سامانههای معتمد قراردادنویسی، وجود ندارد. شرکت تعاونی یا مجموعه عرضهکننده نیز اعلام میکند که فقط قرارداد اختصاصی خود را تنظیم میکند.
وی ادامه داد: این قراردادها گاهی در حدود ۴۰ صفحه تنظیم میشوند و خریدار که از دانش حقوقی کافی برخوردار نیست و تصور میکند با امضای آن صاحبخانه میشود، بدون آگاهی از تمام مفاد و تبصرهها قرارداد را امضا میکند. در این قراردادها بندهایی پیشبینی میشود که حتی در صورت بروز مسائل جزئی نیز ممکن است زمینه فسخ قرارداد را فراهم کند.
نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک اظهار کرد: برای نمونه، ممکن است یک واحد در سال جاری با قیمت هر مترمربع ۱۰۰ میلیون تومان به خریدار فروخته شود، اما به دلیل استناد فروشنده به یکی از بندهای قرارداد، معامله فسخ و همان واحد در سال بعد با قیمت هر مترمربع ۱۵۰ میلیون تومان به فرد دیگری فروخته شود.
وی افزود: این موارد از جمله مفاسدی است که در نتیجه خارج شدن معاملات از شبکه رسمی شکل میگیرد؛ در حالی که پیشتر امکان ثبت این معاملات در سامانه املاک و مستغلات و دریافت کد رهگیری وجود داشت و فرآیند خریدوفروش با نظارت و شفافیت بیشتری انجام میشد.
پیشفروش مسکن در تهران گرفتار موانع قانونی شد
محرمی با اشاره به محدودیت دفاتر اسناد رسمی در ثبت قراردادهای پیشفروش گفت: در حال حاضر شاید کمتر از ۱۰۰ دفترخانه در کشور وجود داشته باشد که توانایی ثبت قراردادهای پیشفروش را داشته باشند. حتی بسیاری از دفاتر اسناد رسمی نیز مسئولیت تنظیم این قراردادها را نمیپذیرند و اعلام میکنند که امکان ورود به این فرآیند را ندارند.
وی یادآور شد: در نتیجه، معاملات را از شبکه رسمی خارج کردهایم و بخش قابلتوجهی از متقاضیان را نیز از امکان خرید مسکن محروم کردهایم. افرادی که قصد پیشخرید دارند، معمولاً میتوانند هزینه خرید واحد را طی ۱۲ تا ۱۸ ماه و حتی در برخی موارد تا پنج سال، بهصورت تدریجی پرداخت کنند.
نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک در پایان خاطرنشان کرد: در واقع، با حذف این شیوه فروش، امکان خرید واحد مشخص با طبقه و موقعیت معین را از متقاضیان گرفتهایم و در مقابل، به سمت فروشهای نامعین و غیرشفاف حرکت کردهایم؛ فروشهایی که در آن مشخص نیست دقیقاً کدام بخش از ساختمان به خریدار واگذار میشود.