شهروندان چطور ریز ریز خانه دار می شوند؟
به گزارش همشهری آنلاین - نوید خاصهباف، رئیس سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری در نشستی که در رویداد ایران پیشرو برگزار شد، با اشاره به رویکرد مدیریت شهری در بهرهگیری از راهکارهای خلاقانه برای پاسخ به نیازها و کمبودهای شهر، اظهار کرد: در حوزههای مختلفی از جمله حملونقل، مدیریت پسماند، مسائل مالی و مسکن، مطالعاتی انجام شده که خروجی آنها طراحی الگوهای نوآورانه برای استفاده از ظرفیت مشارکت مردمی بوده است.
استقبال شهروندان و برنامه توسعه مدلهای جدید مشارکت
وی با اشاره به اجرای طرح خانهریز بهعنوان یکی از نتایج این رویکرد افزود: این طرح حدود چهار ماه است که آغاز شده و با استقبال نسبتاً خوبی از سوی شهروندان مواجه بوده است. در همین راستا، سازمان در نظر دارد با توسعه این الگو و ایجاد تنوع در پروژهها، یک یا دو مدل جدید مشارکت را نیز طی سال جاری معرفی و اجرا کند.
رئیس سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران با تأکید بر ماهیت حقوقی و اقتصادی طرح خانهریز تصریح کرد: مبنای این الگو، قرارداد مشارکت مدنی میان سرمایهگذاران و شهرداری تهران است و سرمایههای خرد شهروندان در حوزه ساختوساز و پروژههای مسکن به کار گرفته میشود.
خاصهباف تأکید کرد: منابع جذبشده از مردم برای تأمین هزینههای جاری پروژههای شهری نیست، بلکه شهروندان از طریق این سازوکار در فرایند ساختوساز و منافع حاصل از مشارکت در پروژههای مسکن سهیم میشوند.
تشریح سازوکارهای اقتصادی و تضمین نقدشوندگی در طرح خانهریز
حمید حامدیزاده، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری شهر در ادامه نشست تخصصی خانهریز و در جریان نمایشگاه سیتکس، با اشاره به ضرورت ایجاد اطمینان خاطر برای سرمایهگذاران خرد عنوان کرد: یکی از دغدغههای اصلی در سرمایهگذاری حوزه مسکن، مدتزمان خواب سرمایه و دشواری نقدشوندگی دارایی است. اگرچه سرمایهگذاری در ساختوساز میتواند بازدهی مناسبی داشته باشد، اما تأمین و مدیریت نقدینگی برای سازندگان و سرمایهگذاران همواره از چالشهای این حوزه بوده است.
تعهد خرید شهرداری؛ راهکاری برای کاهش نگرانی سرمایهگذاران
وی با اشاره به نقش شهرداری تهران در ایجاد پشتوانه برای سرمایهگذاران طرح خانهریز افزود: در این پروژه، سازوکار تعهد خرید پیشبینی شده است؛ به این معنا که شهرداری با در نظر گرفتن ۱۰ درصد کاهش نسبت به ارزش روز اعلامشده در تابلو، تعهد خرید دارایی سرمایهگذاران را بر عهده میگیرد.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری شهر این سازوکار را عاملی برای تسهیل نقدشوندگی سرمایه دانست و گفت: حتی اگر سرمایهگذار نگران باشد که پس از مشارکت در یک پروژه ساختمانی، امکان فروش و دسترسی به نقدینگی خود را نداشته باشد، این سازوکار میتواند مسیر مشخصتری برای خروج از سرمایهگذاری پیش روی او قرار دهد.
از سهم متری تا مشارکت در منافع اقتصادی پروژه
حامدیزاده در تشریح مدل سرمایهگذاری خانهریز با اشاره به مبنای محاسباتی این طرح بیان کرد: در خانهریز، سهم شهروندان از منافع اقتصادی پروژه بر اساس واحدهای متری و خردتر از آن، از جمله سانتیمتر مربع، محاسبه میشود و افراد متناسب با میزان دارایی خود در منافع اقتصادی پروژه مشارکت میکنند.
وی ادامه داد: با پیشرفت پروژه و تکمیل ساختوساز، ارزش اقتصادی ایجادشده به سهامداران تعلق میگیرد و سرمایهگذاران متناسب با میزان مشارکت خود از منافع حاصل بهرهمند میشوند.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری شهر همچنین به امکان بهرهمندی از واحد مسکونی بهجای دریافت منافع از طریق فروش اشاره کرد و افزود: سرمایهگذاران میتوانند در صورت تمایل و فراهم بودن شرایط، از مسیر واگذاری و تخصیص واحد نیز برای تبدیل مشارکت خود به مالکیت مسکن استفاده کنند.
نظارت مستمر و حذف هزینههای پنهان از مسیر سرمایهگذاری
حامدیزاده با تأکید بر اهمیت شفافیت و نظارت در اجرای پروژهها اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم در سرمایهگذاری ساختمانی، هزینههای مستقیم و غیرمستقیمی است که ممکن است در طول اجرای پروژه ایجاد شود. در طرح خانهریز، با پیشبینی سازوکارهای نظارتی و کنترل پروژه، تلاش شده است این هزینهها برای سرمایهگذاران خرد به حداقل برسد.
وی افزود: پروژه بهصورت مستمر رصد میشود و عوامل نظارتی و مهندسی، روند اجرا و مؤلفههای مؤثر بر پیشرفت آن را کنترل میکنند. همچنین ساختوساز بر اساس قرارداد با سازنده و بدون اتکا به منابع جذبشده از مردم برای تأمین هزینههای اجرایی پروژه پیش میرود.مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری شهر تأکید کرد: هدف این است که شهروندان در جایگاه شریک اقتصادی پروژه قرار بگیرند و از منافع حاصل از ساختوساز بهرهمند شوند، بدون آنکه درگیر پیچیدگیها و هزینههای پنهان فرایند اجرا شوند.
سازوکار خروج از پروژه؛ از عرضه اولیه تا انتخاب سرمایهگذاران
حامدیزاده در ادامه با اشاره به پیشبینی فرایند خروج سرمایهگذاران از پروژه گفت: سازوکار خروج از سرمایهگذاری در بخش «منشور سرمایهگذاری» سامانه مربوطه تشریح شده است و بر اساس این چارچوب، پس از تکمیل پروژه، عرضه اولیه سهام میان دارندگان واحدهای خانهریز و بر مبنای قیمتهای کارشناسی انجام خواهد شد.
وی ادامه داد: در این مرحله، اگر برخی از سرمایهگذاران تمایل به ادامه مشارکت نداشته باشند، امکان عرضه سهم آنها برای سایر متقاضیان فراهم میشود. همچنین در مراحل بعدی میتوان با طراحی سازوکارهای تکمیلی فروش، زمینه بهرهمندی بیشتر سرمایهگذاران از ارزش ایجادشده در پروژه را فراهم کرد.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری شهر با اشاره به ظرفیت مشارکت عمومی در توسعه این الگو، بر اهمیت استفاده از بسترهای دیجیتال و پلتفرمهای سرمایهگذاری برای تسهیل حضور شهروندان در پروژههای اقتصادی تأکید کرد.
تأکید بر شفافیت حقوقی و قانونی در پذیرش پروژههای خانهریز
خاصهباف در ادامه این نشست، با اشاره به حساسیت سازمان در انتخاب پروژههای قابل عرضه در بستر خانهریز اظهار کرد: برخی پروژههای ساختمانی در سطح شهر به دلیل ابهام در مالکیت، وجود معارض یا شفاف نبودن وضعیت پروانه و مجوزهای شهرسازی با توقف مواجه میشوند؛ ازاینرو، در پذیرش پروژهها برای عرضه در قالب خانهریز، بررسیهای دقیق و حساسیت ویژهای در نظر گرفته شده است.
وی افزود: با وجود تعدد پروژههای پیشنهادی، ورود هر پروژه به این طرح منوط به احراز شرایط قانونی و اطمینان از امکان اجرای آن است تا از بروز مشکلات احتمالی و آسیب به سرمایهگذاران جلوگیری شود.
رئیس سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران تصریح کرد: شفافیت وضعیت مالکیت زمین، نداشتن معارض، تکمیل فرایندهای قانونی، اخذ مجوزهای مورد نیاز از جمله مصوبات کمیسیون ماده ۵ و صدور پروانه شهرسازی و سایر مجوزهای شهرداری، از الزامات پذیرش پروژهها در خانهریز است.
توسعه خانهریز با معرفی الگوی جدید اجارهداری
خاصهباف همچنین از برنامه سازمان برای معرفی مدل جدیدی از خانهریز با رویکرد اجارهداری خبر داد و گفت: در نظر داریم طی دو تا سه هفته آینده، الگوی جدیدی با محوریت اجارهداری و با اقتباس از سازوکار صندوقهای سرمایهگذاری در املاک و مستغلات معرفی کنیم و اجرای پروژهای را در این چارچوب آغاز کنیم.
امکان ورود املاک اشخاص و نهادها به بستر خانهریز
وی در پاسخ به پرسشی درباره امکان عرضه املاک متعلق به اشخاص حقیقی و حقوقی در بستر خانهریز، اظهار کرد: این ظرفیت وجود دارد که املاک متعلق به اشخاص، شهرداریها یا سایر دستگاهها و نهادهای دولتی نیز پس از ارزیابی و بررسی شرایط و در صورت تأیید، در این بستر عرضه شوند.