سوگند و قانونِ اجرانشده
همشهری آنلاین_فاطمه عسکرینیا:مدرسه قرار است امنترین پناهگاه دانشآموز باشد؛ جایی که اگر کودکی حتی در خانه احساس امنیت نداشت، بتواند ترسهایش را به زبان بیاورد و از بزرگترها کمک بخواهد. اما روایتهای منتشرشده درباره پرونده سوگند، دانشآموزی که گفته میشود از مواجهه با پدرش هراس داشته و پیش از مرگ نگرانی خود را با مدیر مدرسه در میان گذاشته بود، پرسش تلخی را پیش روی آموزشوپرورش قرار میدهد: اگر مدرسه هم نتواند صدای کمکخواهی یک دانشآموز را بشنود، پس قرار است چه نهادی از او محافظت کند؟ آیا مدیر مدرسه از مسئولیت خود در قبال امنیت دانشآموزان آگاه بوده است؟ چرا باید سرنوشت یک کودک در موقعیتی چنین حساس، به تشخیص و تصمیم شخصی یک مدیر گره بخورد؟ طاهره نقیئی، دبیرکل سازمان معلمان کشور، در گفتوگو با همشهری معتقد است پرونده سوگند را نمیتوان صرفا به عملکرد احتمالی یک مدیر تقلیل داد و باید شیوه انتخاب مدیران، آموزشهای حرفهای و سازوکارهای حمایتی آموزشوپرورش را نیز زیر ذرهبین برد ...
مدیران مدارس با چه معیاری انتخاب میشوند؟
نقیئی با تأکید بر ضرورت بررسی دقیق عملکرد مدیر مدرسه میگوید: اگر سوگند به مدیر گفته باشد که از پدرش میترسد و با وجود این هشدار، بدون بررسی خطر و کمکگرفتن از مراجع مسئول، زمینه مواجهه او با پدرش فراهم شده باشد، نمیتوان بهسادگی از کنار این مسئله گذشت. اما باید یک مرحله عقبتر رفت و پرسید این مدیر چگونه انتخاب شده و چه آموزشهایی برای اداره مدرسه دیده است؟
بهگفته او، سالهاست ضعف نظام انتخاب و انتصاب مدیران مدارس یکی از انتقادهای جدی در آموزشوپرورش است. در برخی دورهها، وابستگیهای سیاسی، همسویی فکری و ملاحظات عقیدتی آنقدر در انتصابها پررنگ شده که شایستگیهای حرفهای به حاشیه رفته است. او به تغییر نزدیک به ۲۰هزار مدیر مدرسه در زمان وزیر وقت آموزشوپرورش رضا مرادصحرایی اشاره میکند و معتقد است این جابهجاییها و معیارهای آن در همان زمان نیز با انتقادهایی از سوی نمایندگان مجلس و فعالان حوزه تعلیم و تربیت روبهرو شد.
مدرسه؛ محل اطاعت یا شنیدن صدای دانشآموز؟
دبیرکل سازمان معلمان کشور معتقد است نظام آموزشی ما بیش از اندازه بر کنترل رفتار دانشآموز، رعایت مقررات و انضباط تأکید کرده و کمتر به این موضوع توجه داشته که آیا دانشآموز واقعا به مدرسه و مسئولان آن اعتماد دارد یا نه.
او میگوید: دانشآموزی که از خشونت در خانه میترسد، ممکن است تنها فرصت بیان این ترس را در مدرسه پیدا کند. اگر همانجا هم احساس کند کسی حرفش را نمیفهمد یا نگرانیاش را جدی نمیگیرد، عملا یکی از آخرین فرصتهای کمکخواهی خود را از دست میدهد. مدرسه نباید صرفا محلی برای اطاعت دانشآموز از بزرگترها باشد، بلکه باید فضایی باشد که کودک بتواند حتی درباره رفتار والدینش بدون ترس درخواست کمک کند.
قانون داریم، اما چقدر اجرا شده است؟
نقیئی در پاسخ به این پرسش که چرا آموزشوپرورش برای مسائل انضباطی و اداری دستورالعملهای متعدد دارد، اما در مواجهه با خشونت خانگی سازوکار حمایتی مؤثری دیده نمیشود، به قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب سال۱۳۹۹ اشاره میکند. قانونی که آموزشوپرورش را موظف به شناسایی کودکان در معرض خطر و معرفی آنها به نهادهای حمایتی و قضایی کرده و آموزش مدیران و کارکنان درباره حقوق کودکان را نیز مورد توجه قرار داده است.
او میپرسد: آموزشوپرورش در این سالها برای اجرای این تکالیف چه کرده است؟ چند مدیر و معلم آموزش تخصصی دیدهاند؟ چند مدرسه به مشاور و مددکار اجتماعی دسترسی مؤثر دارد؟ وقتی دانشآموزی از خشونت پدر یا مادرش خبر میدهد، دقیقا چه فرایندی برای حفاظت از او وجود دارد؟
مسئولیت فقط با یک مدیر تمام نمیشود
دبیرکل سازمان معلمان کشور تأکید میکند اگر قصور مدیر مدرسه در پرونده سوگند اثبات شود، او باید پاسخگوی عملکردش باشد؛ اما مسئولیت آموزشوپرورش با برخورد احتمالی با یک مدیر پایان نمییابد. این وزارتخانه باید روشن کند مدیر مدرسه براساس چه معیارهایی منصوب شده، چه آموزشهایی دیده، آیا مدرسه مشاور داشته و آیا پیش از این حادثه گزارشی درباره تهدیدهای احتمالی علیه سوگند ثبت شده است یا نه.
نقیئی در پایان با اشاره به اینکه هر دانشآموز، فارغ از شرایط خانوادگیاش، حق برخورداری از امنیت و حمایت دارد، میگوید: «مدرسه نباید جایی باشد که دانشآموز از بیان حقیقت در آن بترسد. اگر کودکی از خشونت سخن میگوید، وظیفه ما شنیدن، بررسی و کمک به اوست؛ نه اینکه تصور کنیم چون موضوع به خانواده مربوط است، مدرسه هیچ مسئولیتی ندارد.»