موضع ضد غربی پوتین و شی، در آستانه دیدار با ترامپ
سرویس خارجی-سران دو کشور چین و روسیه در آستانه دیدار خود با ترامپ در شهر «شنژن» چین در یک موضع ضد آمریکایی خواستار چندجانبه گرایی در جهان شدند.شهر «شنژن» چین امروز(پنجشنبه) شاهد یکی از نشستهای مهم روابط بینالملل است؛ جایی که «شی جینپینگ»، «ولادیمیر پوتین» و «دونالد ترامپ» سران چین، روسیه و آمریکا گرد هم خواهند آمد. پس از انتشار خبر نشست سهجانبه رهبران آمریکا، روسیه و چین، این رویداد در میان اهالی رسانه با «کنفرانس یالتا» در سال ۱۹۴۵ مقایسه شد که در آن رقابت قدرتهای بزرگ برای بازتعریف نظم بینالمللی شدت گرفت. در فوریه ۱۹۴۵، زمانی که جنگ جهانی دوم به روزهای پایانی خود نزدیک میشد، «فرانکلین روزولت»، «وینستون چرچیل» و «ژوزف استالین» سران آمریکا، بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی، در شهر یالتا در شبهجزیره کریمه گرد هم آمدند تا درباره آینده جهان پس از جنگ تصمیمگیری کنند. در یالتا، درباره تقسیم آلمان، آینده اروپای شرقی، وضعیت لهستان، تأسیس سازمان ملل متحد و ورود شوروی به جنگ علیه ژاپن توافقهایی صورت گرفت. اگرچه این کنفرانس به معنای تقسیم رسمی جهان میان سه قدرت نبود، اما تصمیمات آن عملاً به تثبیت حوزههای نفوذ آمریکا و شوروی و شکلگیری نظمی انجامید که چند سال بعد با آغاز جنگ سرد، جهان را به دو بلوک رقیب تقسیم کرد.اکنون، بیش از هشت دهه پس از آن نشست تاریخی، قرار است سران آمریکا، روسیه و چین دیدار کنند؛ نشستی که برخی رسانهها از آن با عنوان «یالتای جدید» یاد میکنند. با این وجود کارشناسان بسیار بعید می دانند نشست امروز «شنژن» به یالتای دوم تبدیل شود. به گفته کارشناسان در سال ۱۹۴۵، آمریکا، بریتانیا و شوروی در یک ائتلاف نظامی علیه دشمن مشترک قرار داشتند و پیروزی در جنگ، زمینه لازم برای مذاکره درباره نظم پس از آن را فراهم کرده بود. اما امروز آمریکا، روسیه و چین نه متحد یکدیگر، بلکه رقبایی هستند که در برخی موضوعات منافع مشترک و در بسیاری از مسائل اختلافات راهبردی دارند. از سوی دیگر موازنه قدرت جهانی دیگر به دو یا سه بازیگر محدود نیست. دنیای امروز دیگر مانند زمان پس از جنگ جهانی و جنگ سرد نیست که جهان به دو قسمت تبدیل شده باشد. اتحادیه اروپا و قدرتهای منطقهای در جهان مانند ایران، هند، ترکیه، آفریقای جنوبی و برزیل هر کدام ظرفیت تأثیرگذاری بر تحولات بینالمللی را دارند. همچنین درهمتنیدگی اقتصاد جهانی، وابستگی متقابل کشورها و پیچیدگی نهادهای بینالمللی نیز امکان بازطراحی یکجانبه نظم جهانی را دشوارتر کرده است. به گزارش فارس، خبرگزاری رویترز هم در تحلیلی با عنوان «یالتای جدید؟» با اشاره به نگرانی کشورهای خارج از این نشست، از جمله اوکراین و تایوان نوشت که احتمال دستیابی به یک توافق بزرگ میان سه رهبر چندان زیاد نیست. این خبرگزاری انگلیسی نوشته است پوتین بهدنبال توافقی برای پایان جنگ اوکراین با شرایط مطلوب مسکو است، در حالی که پکن نسبت به تبدیل این نشست به محلی برای مذاکرات کنترل تسلیحات هستهای و طرح موضوع اوکراین ملاحظاتی دارد. به گفته کارشناسان شاید تنها نتیجه ملموس این نشست مدیریت تنش بین این سه قدرت جهانی باشد.موضع ضد غربی شی و پوتین اما یک روز یک روز پیش از نشست سهجانبه سران چین، روسیه و آمریکا، شی جین پینگ و ولادیمیر پوتین در یک موضع ضد آمریکایی در اجلاس «اَپِک» در شنژن تحریمهای غرب را محکوم کردند و به تقویت چندجانبهگرایی در جهان متعهد شدند. به گزارش فارس، رویترز با اشاره به سخنرانیهای آنها در نشست رهبران سازمان «همکاریهای اقتصادی آسیا-اقیانوسیه» (موسوم به اپک) گزارش داد: «شی و پوتین پیش از دیدار با ترامپ در چین، تحریمها را محکوم کردند.» شی در سخنرانی خود متعهد شد که در برابر حمایتگرایی تجاری بایستد، در حالی که پوتین در سخنرانی خود از تحریمهای غرب انتقاد کرد. رویترز نوشت: «شی در سخنرانی افتتاحیه خود، خواستار حمایت از آنچه «تجارت آزاد و باز» نامید، شد. او کوشید چین را بهعنوان شریکی باثبات در عرصه جهانی به تصویر بکشد؛ تصویری که در تضاد با رقیب اصلی اقتصادیاش، یعنی ایالاتمتحده قرار دارد؛ کشوری که در دوران ترامپ تعرفهها را افزایش داده و سیاست خارجی تهاجمیتری را در پیش گرفته است.» طبق این گزارش، «اظهارات شی پس از آن بیان شد که واشنگتن محدودیتهای بیشتری را بر دسترسی چین به تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی اعمال کرد؛ اقدامی که میتواند آتشبس تجاری شکننده با پکن را بیش از پیش پیچیده کند. چین متعهد شده است که دست به اقدام تلافیجویانه بزند.»پوتین هم در سخنرانی خود در نشست اپک، قدرتهای غربی را «هژمونهای (سلطهگران) پیشین» توصیف کرد. او گفت که اروپا در حال تجربه یک «زوال تحقیرآمیز» است و تحریمهای ضد روسی، نتیجهای معکوس داشته و در واقع باعث تقویت روسیه شدهاند. پوتین تصریح کرد: «تجربه نشان داده است که ابزارهای سنتیِ سلطه اقتصادی و اجبار عملی، دیگر کارایی خود را از دست دادهاند... اگرچه تحریمها، تعرفهها و محدودیتهای صادراتی ممکن است همچنان تا حدی نقش بازدارنده داشته باشند، اما قادر به متوقف کردن رشد اقتصادی نیستند؛ چه رسد به اینکه بتوانند اقتصاد رقبا را در هم بشکنند.» پوتین در حاشیه این نشست همچنین اعلام کرد توافقها و قراردادهای امضاشده با ایران در سال گذشته «بسیار مؤثر و کمککننده» بودهاند و همکاریهای مسکو با تهران و پکن در حال گسترش است.نگرانی اروپا از توافق پشتپرده ترامپ، شی و پوتینسیانان هم در گزارشی با اشاره به نشست سران سه کشور که امروز برگزار میشود، نوشت: دیدار سران آمریکا، روسیه و چین نگرانی مقامات اروپایی را درباره توافقهای احتمالی افزایش داده است. سیانان نوشته است: دیدار سهجانبه دونالد ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین در شنژن، نگرانی مقامهای اروپایی را درباره توافقهای احتمالی پشت درهای بسته افزایش داده است.افزایش این نگرانی از آن جهت است که موضوع جنگ اوکراین در دستور کار این نشست قرار دارد و مشخص نیست ترامپ در گفتوگو با دو رهبر دیگر چه مواضعی اتخاذ کند. به گزارش تسنیم به نقل از سیانان نگرانی اصلی اروپا این است که ترامپ تحت تأثیر روایت کرملین قرار گیرد و فشارها برای امتیازدهی به جای روسیه، متوجه اوکراین و متحدان اروپایی آن شود. این تحلیل همچنین تأکید میکند که این نشست فرصتی برای بازگشت پوتین به صحنه جهانی فراهم میکند، بیآنکه لزوماً مسکو با فشار جدی برای آتشبس یا صلح پایدار روبهرو شود.