یک جنگ ابدی در راه است؟ | حمله زمینی به ایران؛ فقط در شرایط بسیار استثنایی | نشست ترامپ، پوتین و شی مهم است اما... | امکان ورود به جنگ زیرساختی هست؟
دیوان عدالت اداری شکایت از ضوابط قیمتگذاری قطار ۵ ستاره را رد کرد
جدی شدن قطعی گاز در سه استان شمالی؛ اقدام مهم وزارت نفت
نمایش تصاویر آیتالله مجتبی خامنهای و رهبر شهید و امام خمینی(ره) در انگلیس | ویدئو
آقای نخستوزیر به نتانیاهو دست نداد! ؛ واکنش او به این بی تفاوتی را ببینید
کارشناس مسائل آمریکا با اشاره به نبود راهبرد مشخص واشنگتن برای خروج از جنگ علیه ایران، تأکید کرد که بنبست کنونی در محاسبات دولت ترامپ میتواند این رویارویی را به جنگی طولانی و فرسایشی تبدیل کند؛ جنگی که حتی ممکن است به یک جنگ «ابدی» تبدیل شود.
به گزارش همشهری آنلاین ، شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶ آمریکا، بهویژه در شماری از پایگاههای سنتی این حزب، پرسشهایی را درباره آینده سیاسی دونالد ترامپ، میزان نفوذ او بر حزب جمهوریخواه و سرنوشت جنبش «ماگا» ایجاد کرده است؛ تحولاتی که میتواند بر رقابتهای ریاستجمهوری ۲۰۲۸ نیز تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
در این میان، جنگ آمریکا علیه ایران و پیامدهای اقتصادی، نظامی و سیاسی آن به یکی از محورهای اختلاف در واشنگتن تبدیل شده است. همزمان، ابهام درباره راهبرد دولت ترامپ برای خروج از جنگ در حالی که وارد دهمین ماه آن میشویم، احتمال تشدید درگیریها و تفاوت محاسبات واشنگتن و تلآویو درباره آینده ایران، پرسشهایی درباره مسیر پیش روی این رویارویی ایجاد کرده است.
این تحولات در شرایطی جریان دارد که رقابت آمریکا با چین و روسیه شدت گرفته و مناسبات قدرت در نظام بینالملل در حال دگرگونی است؛ شرایطی که آینده ایران نیز از پیامدهای آن تأثیر میپذیرد و نیز بر آن تاثیر میگذارد.
در همین ارتباط، در گفتوگویی تفضیلی با «امیرعلی ابوالفتح»، کارشناس مسائل آمریکا، به بررسی پیامدهای انتخابات میاندورهای، آینده ترامپ و جمهوریخواهان، جنگ ایران، اختلافات راهبردی آمریکا و رژیم صهیونیستی و جایگاه تهران در معادلات جدید جهانی پرداختیم.
«نه» رای دهندگان به دولت مستقر آمریکا
ابوالفتح انتخابات میاندورهای آمریکا را نوعی «همهپرسی» درباره عملکرد دولت مستقر دانست و گفت: ترامپ در سال ۲۰۲۴ با وعدههای متعددی پیروز شد که برخی از آنها اساساً امکان تحقق نداشتند. مردم آمریکا پس از دو سال، عملکرد دولت را با این وعدهها مقایسه کردند و نتیجه انتخابات سوم نوامبر نشان داد که نهتنها از عملکرد دولت رضایت ندارند، بلکه آن را تنبیه هم کردهاند و دیگر به جبهه او رای ندادند.
وی با اشاره به تغییر ترکیب کرسیهای سنا افزود: نارضایتی از ترامپ تنها به دموکراتها محدود نمیشود و مستقلها و بخشی از جمهوریخواهان را نیز در برگرفته است؛ بهطوریکه دموکراتها حتی در مناطقی که برای دههها دژهای تسخیرناپذیر جمهوریخواهان شناخته میشدند، پیروز شدند. این نتایج نشان میدهد حزب حاکم نهتنها نتوانسته پایگاه رأی خود را گسترش دهد، بلکه بخشی از آن را نیز از دست داده است.
این کارشناس مسائل آمریکا درباره شکست نامزدهای مورد حمایت آیپک در میشیگان اظهار کرد: مساله اصلی نارضایتی از وضع موجود، سیاستهای مهاجرتی و مالیاتی تا حضور ثروتمندان در قدرت و سیاست خارجی آمریکاست. بخشی از جامعه آمریکا معتقد است که سیاست خارجی آمریکا به گروگان اسرائیل درآمده و شهروندان باید هزینه تأمین امنیت آن را از طریق کمکهای مالی و تسلیحاتی یا ورود به جنگ بپردازند؛ جنگهایی که افزایش قیمت سوخت و کشته شدن نظامیان آمریکایی را به دنبال دارند. پیروزی السید در میشیگان و شکست نامزدهای مورد حمایت آیپک در انتخابات مقدماتی و نهایی نیز نشاندهنده کاهش توان این لابی در بسیج رأیدهندگان است.
ابوالفتح درباره مواضع جیدی ونس پس از انتخابات که با انتقادات زیادی در میان جمهوریخواهان مواجه شد، افزود: معاون رئیسجمهور آمریکا که به انتخابات ۲۰۲۸ چشم دوخته، میداند مخالفت با آیپک، اسرائیل و بهویژه جریان انجیلی میتواند برای آینده سیاسی او هزینه داشته باشد؛ با این حال، شدت نارضایتی به اندازهای است که این خطر را پذیرفته و یک روز پس از انتخابات، حمایت آمریکا از اسرائیل و جنگ علیه ایران را از عوامل شکست جمهوریخواهان معرفی کرده است. این موضوع از گسترش نارضایتی در درون حزب جمهوریخواه حکایت دارد.
وی در عین حال تأکید کرد: البته باید بگویم که همه منتقدان سیاستهای اسرائیل الزاماً مخالف موجودیت آن نیستند و بخشی از آنان، جریان تندرو مذهبی به رهبری نتانیاهو را عامل انحراف سیاستهای این رژیم میدانند. این نارضایتی به اندازهای است که حتی ترامپ یک روز پیش از انتخابات از توقف کمک چهار میلیارد دلاری به اسرائیل سخن گفت؛ موضوعی که نشان میدهد او نیز از پیامدهای سیاسی ادامه این حمایتها آگاه است.
احتمال فاصله گرفتن جمهوریخواهان از ترامپ
ابوالفتح در پاسخ به پرسشی درباره احتمال فاصله گرفتن جمهوریخواهان از ترامپ و جنبش ماگا گفت: نشانههایی از این روند دیده میشود، اما ترامپ همچنان برای بسیاری از هوادارانش جایگاهی فراتر از یک سیاستمدار معمولی دارد و برخی حتی به او همچون رهبری معنوی یا شخصیتی برگزیده نگاه میکنند. با وجود این، شکست نامزدهای مورد حمایتش در ایالتهایی مانند تگزاس و میشیگان نشان میدهد نفوذ او آسیب دیده است؛ هرچند واکنش تند هواداران سرسختش به مواضع ونس، از تداوم وفاداری بخش بزرگی از جریان ماگا حکایت دارد.
وی افزود: سختگیری در مقابله با مهاجرت غیرقانونی، کنترل مرزها، سیاستهای مالیاتی و مواضع ترامپ درباره هوش مصنوعی همچنان از نگاه بخشی از محافظهکاران، جزو دستاوردهای دولت او محسوب میشوند. با این حال، ترامپ نتوانسته تا اینجای کار، جایگاه سال ۲۰۲۴ خود را حفظ کند و ممکن است در دو سال آینده با شرایط دشوارتری مواجه شود.
این کارشناس مسائل آمریکا تأکید کرد: برای ارزیابی آینده نفوذ ترامپ باید منتظر تشکیل کنگره جدید و مشخص شدن نامزدهای انتخابات مقدماتی جمهوریخواهان ماند. حتی ممکن است ونس و روبیو وارد رقابت شوند و ترامپ با حمایت از روبیو نتواند نامزد مورد نظرش را به پیروزی برساند. البته روبیو گفته است در صورت نامزدی ونس وارد رقابت نخواهد شد، اما این موضع ممکن است، تغییر کند. بنابراین هنوز نمیتوان با قطعیت درباره خروج جمهوریخواهان از زیر سایه ترامپ قضاوت کرد.
ترامپ میان حمله مجدد به ایران و ادامه فشار اقتصادی مردد است
ابوالفتح در پاسخ به این پرسش که جنگ ایران بر میراث سیاسی ترامپ چه تاثیری داشته و احتمال اقدام نظامی مجدد را چقدر محتمل میدانید؟ گفت: جنگ ایران از عوامل مهم شکست جمهوریخواهان بود. هرچند نباید تمام نتیجه انتخابات را به آن نسبت داد؛ زیرا حزب حاکم معمولاً در نخستین انتخابات میاندورهای بخشی از کرسیهای خود را از دست میدهد. با این حال، ترامپ نتوانست ضرورت حمله مجدد به ایران را برای افکار عمومی توجیه کند. او پس از جنگ ۱۲روزه مدعی نابودی تأسیسات هستهای ایران شد و پیروزی خود را جشن گرفت، اما چند ماه بعد دوباره حمله کرد؛ بیآنکه روشن کند چه تهدید تازهای ایجاد شده است. بنابراین این پرسش مطرح شد که آیا ادعای نخست درباره نابودی تأسیسات درست نبود یا حمله مجدد توجیهی نداشت.
وی افزود: افزایش قیمت سوخت و تورم، کشته شدن نظامیان آمریکایی، آسیب به داراییهای واشنگتن در منطقه و کمبود مهمات نیز نارضایتیها را تشدید کرد و بخشی از جمهوریخواهان را از ترامپ رویگردان ساخت.
این کارشناس مسائل آمریکا درباره احتمال حمله مجدد ترامپ به ایران، تصریح کرد: تا سوم ژانویه ۲۰۲۷، زمان آغاز به کار کنگره جدید، احتمال اقدام نظامی نسبت به پیش از انتخابات بالاست، اما قطعی نیست. تصمیم ترامپ به دو عامل بستگی دارد؛ نخست، آمادگی نظامی آمریکا و تکمیل آرایش آفندی و پدافندی و دوم، میزان فرصتی که برای نتیجه دادن فشار اقتصادی به ایران و رسیدن به اهدافش از این مسیر، در نظر میگیرد.
ابوالفتح ادامه داد: وزیر خزانهداری آمریکا معتقد است ابزارهای اقتصادی میتوانند کاری را انجام دهند که جنگ نتوانست و جامعه اطلاعاتی و رئیس سیا نیز از این رویکرد حمایت میکنند. بنابراین ترامپ ممکن است منتظر نتیجه فشار اقتصادی بماند یا در صورت فراهم شدن شرایط نظامی، دستور حمله بدهد.
دموکراتها با جنگ ترامپ مخالفاند، نه لزوماً با فشار علیه ایران
ابوالفتح درباره توانایی کنگره تحت کنترل دموکراتها برای جلوگیری از جنگ تازه با ایران گفت: باید میان انتظارات افکار عمومی و اختیارات واقعی کنگره تفاوت قائل شد. دموکراتها در انتخابات، جنگ را بیدلیل و بیحاصل دانستند، اما مخالفت سیاسی آنان لزوماً به معنای توانایی آنها در متوقف کردن اقدام نظامی رئیسجمهور آمریکا نیست.
وی توضیح داد: بر اساس قانون اختیارات جنگی مصوب ۱۹۷۳، رئیسجمهور میتواند بدون مجوز اولیه کنگره وارد عملیات نظامی شود، اما باید دلایل آن را اطلاع دهد و ادامه عملیات پس از ۶۰ روز با محدودیتهای قانونی مواجه میشود. البته دولتها ممکن است با اعلام پایان یک عملیات و آغاز عملیاتی دیگر، این محدودیتها را دور بزنند. کنگره نیز میتواند از اهرم بودجه استفاده کند یا در مقابل تأمین هزینههای جنگ، امتیازهایی مانند کاهش سختگیریهای مهاجرتی از ترامپ بگیرد. بنابراین دموکراتها میتوانند هزینه سیاسی جنگ را برای ترامپ افزایش دهند، اما لزوماً قادر به متوقف کردن آن نیستند.
این تحلیلگر افزود: با توجه به دوقطبی شدیدی که در جامعه آمریکا است، دموکراتها در دو سال آینده برای محدود کردن برنامههای ترامپ تلاش خواهند کرد و حتی ممکن است استیضاح وزیر جنگ را مطرح و همچنان آن را دنبال کنند؛ هرچند که استیضاح هم الزاماً به برکناری منجر نمیشود.
ابوالفتح در عین حال تأکید کرد: مخالفت دموکراتها با جنگ ترامپ به معنای علاقه آنها به ایران نیست. برخی از آنها حتی مواضع سختگیرانهتری نسبت به جمهوریخواهان علیه جمهوری اسلامی دارند و ممکن است در صورت دستیابی به قدرت، خودشان نیز جنگ یا فشار اقتصادی را دنبال کنند. آنها میتوانند با بمباران مخالف باشند، اما از تحریم حمایت کنند.
وی با یادآوری نقش دموکراتها در شکلگیری تحریمهای هوشمند و افرادی مانند ریچارد نفیو در دولت بایدن، گفت: تجربه برجام نشان داد مخالفت با سیاست ترامپ الزاماً به معنای تغییر آن پس از بازگشت دموکراتها به قدرت نیست. دولت بایدن نیز با وجود انتقاد از خروج ترامپ از برجام، بخش مهمی از همان مسیر فشار را ادامه داد. بنابراین حتی روی کار آمدن رئیسجمهوری دموکرات در سال ۲۰۲۹ تضمینی برای تغییر سیاست واشنگتن در قبال ایران نیست.
سه راهبرد ایران برای کاهش آسیبپذیری در برابر آمریکا چیست؟
ابوالفتح در ادامه این گفتوگو، در پاسخ به پرسشی درباره گزینههای پیش روی تهران در مواجهه با رویکرد و سیاست ترامپ در دو سال باقیمانده از دولتش و به ویژه در سه ماه آینده، گفت: صرفنظر از اینکه کدام حزب در آمریکا قدرت را در اختیار داشته باشد، ایران باید آسیبپذیری خود را در سه حوزه اقتصاد، توان نظامی و انسجام داخلی کاهش دهد.
وی درباره وضعیت اقتصاد ایران، توضیح داد: در آینده قابل پیشبینی چشمانداز روشنی برای لغو تحریمها نمیبینم، حتی اگر توافقی حاصل شود. بهترین توافقی که در گذشته داشتیم، برجام بود که آن هم نتوانست تحریمها را مطابق انتظار برطرف کند. تصور دستیابی به توافقی بهتر از برجام با دولت کنونی ترامپ و پس از این حجم از درگیریها و تنش، دشوار است. بنابراین کاهش آسیبپذیری اقتصادی، قدرت مانور ایران را افزایش میدهد.
این کارشناس مسائل آمریکا درباره تقویت توان نظامی کشور خاطرنشان کرد: ارتقاء کمی و کیفی توان نظامی، علاوه بر توسعه تجهیزات، از جمله موشکها، پهپادها و سامانههای آفندی و پدافندی، به آمادگی جامعه برای دفاع از کشور نیاز دارد که معتقدم در این رابطه هم باید با قدرت بیشتری حرکت کنیم.
وی در ادامه بر تقویت اجماع داخلی تاکید کرد و گفت: مجموعه عوامل مذکور، هم توان مقاومت ایران در جنگ و هم قدرت چانهزنی آن در مذاکرات را افزایش میدهد و اینها بدون یکدیگر، تاثیر لازم را در عقب راندن دشمن نخواهند داشت.
هزینه جنگ هنوز واشنگتن را از ادامه رویارویی منصرف نکرده است
ابوالفتح تصریح کرد: ایران در مقایسه با ۱۰ تا ۱۵ سال گذشته در حوزههای فوق، پیشرفتهایی داشته، اما هنوز نتوانسته هزینه جنگ را چنان افزایش دهد که آمریکا از گزینه نظامی منصرف شود. هرچه توان ملی تقویت شود، سایه جنگ کمرنگتر خواهد شد، ولی فعلاً با شرایطی که وجود دارد، نمیتوان انتظار داشت واشنگتن بهزودی از گزینه جنگ، صرفنظر کند.
این تحلیلگر مسائل آمریکا، در ارزیابی عملکرد ایران در جنگ ۴۰ روزه گفت: کشور در این جنگ، تنها با آمریکا مواجه نبود و اسرائیل و دیگر متحدان واشنگتن نیز در سطوح مختلف مشارکت داشتند؛ حتی برخی همسایگان تحت فشار آمریکا محدودیتهایی در مرزهای خود ایجاد کردهاند. با وجود همه فشارها، پس از حمله نهم اسفند و شهادت رهبری و شماری از فرماندهان، شاهد بودیم که ساختار سیاسی و نظامی کشور فرو نپاشید و نیروهای مسلح پس از چند ساعت فعالیتهای دفاعی خود را از سر گرفتند و طی جنگ ۴۰ روزه به عملیاتهای متعدد در سطوح مختلف ادامه دادند. همچنین فروپاشی اجتماعی مورد انتظار طرف مقابل نیز رخ نداد. این رفتار ایران، نشان میدهد آمادگیهای قبلی برای چنین شرایطی وجود داشته است و به هممه چیز فکر شده، هرچند ایران هم ضعفهایی داشته و دارد.
ابوالفتح درباره چگونگی تغییر محاسبات آمریکا برای خودداری از شروع جنگی دیگر علیه کشور، گفت: واشنگتن از نظر اقتصادی، نظامی و فناوری بهمراتب قدرتمندتر از ایران است، اما برتری قدرت الزاماً به معنای پیروزی نیست؛ همانطور که در تاریخ استقلال آمریکا، مستعمرات ضعیفتر توانستند بر امپراتوری بریتانیا غلبه کنند. وی افزود: ایران تاکنون مقاومت کرده و هزینههای قابل توجهی به آمریکا تحمیل کرده است. در ارزیابیهای مطرحشده در واشنگتن، از دهها میلیارد دلار خسارت نظامی، هزینههای مستقیم جنگ، افزایش قیمت سوخت و تلفات نیروهای آمریکایی سخن گفته میشود. این رویارویی همچنین به اعتبار بینالمللی آمریکا آسیب زده و این پرسش را ایجاد کرده است که اگر واشنگتن نتواند در برابر ایرانِ تحت تحریم به اهدافش برسد، در رویارویی احتمالی با قدرتی مانند چین چه خواهد کرد!
این کارشناس مسائل آمریکا تأکید کرد: برای یک ابرقدرت، اعتبار بینالمللی گاهی از خسارت اقتصادی مهمتر است. ادامه توان عملیاتی ایران در منطقه و تنگه هرمز میتواند کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس را نیز به بازنگری در وابستگی امنیتی خود به واشنگتن و حرکت به سوی سازوکارهای منطقهای یا همکاری با چین سوق دهد.